Femke Halsema: Waarom zijn politici in Nederlands drama zo plat?

Waarom zijn politici in Nederlands drama van bordkarton? De mooie verhalen zijn er wel, maar blijven verborgen. Het zou goed zijn als politici deze vaker zelf zouden vertellen, om de democratische cultuur te verrijken, betoogt Femke Halsema.

Scène uit Den Uyl en de affaire Lockheed.

In de slotscène van de Amerikaanse film The Contender houdt president Jackson Evans een speech. Onder verwijzing naar Napoleon zegt hij: 'Om de macht te krijgen moet je absolute kleinzieligheid aan de dag leggen, maar om macht uit te oefenen moet je blijk geven van ware groots­heid. Zulke kleinzieligheid en zulke grootsheid zie je maar zelden in één mens.'

Daaraan vooraf gaat een politiek drama waarin een vrouwelijke kandidaat voor het vicepresidentschap door haar tegenstanders door het slijk wordt gehaald. Verdenkingen van corruptie, verhalen van een seksorgie; weinig blijft haar bespaard. The Contender volgt daarmee het vaste patroon van een politiek drama: een relatieve buitenstaander bouwt met goede moed en zuivere idealen een carrière op. Maar al snel komt hij (in dit geval zij) in aanraking met de corrumperende werking van de macht. Wat te doen? Meebewegen, geleidelijk 'vuil en vunzig' worden, of tegenstand bieden en heroïsch maar ook machteloos ten onder gaan.

Hoe voorspelbaar dit ook klinkt, toch onderscheidt The Contender zich van veel vergelijkbare films. Weinig is wat het lijkt, de vrouwelijke politicus is niet enkel nobel, haar akelige tegenstanders hebben niet helemaal ongelijk en de president die haar moet beschermen, twijfelt lang tussen kleinzieligheid en grootsheid.

Geliefd onderwerp

Voor schrijvers, scenaristen en regisseurs zijn machtsvorming en politiek geliefde onderwerpen. Vooral de strijd en het lijden van het kwetsbare individu dat vermalen dreigt te worden in de tandwielen van de politieke machine, inspireert. Maar ook ijdelheid, gevoeligheid voor omkoping en vriendjespolitiek; in een politieke omgeving floreert ons menselijk tekort en dat is dankbare materie voor schrijvers.

Vooral in de Verenigde Staten heeft politiek drama de afgelopen eeuw een grote vlucht genomen. Beginnend bij de beroemde film Mr Smith goes to Washington van Frank Capra uit 1939, wordt in politieke films en boeken 'het menselijke en politieke tekort' eindeloos onderzocht en verbeeld. Horend bij een land met een jonge geschiedenis worden politieke gebeurtenissen nauwkeurig en met lust tot verbeelding gedocumenteerd: denk aan All the presidents men, The Candidate, Wag the dog en de vele afleveringen uit de superieure serie West Wing die een vingerwijzing zijn naar echte gebeurtenissen.Veel Amerikaans politiek drama is doortrokken van democratisch patriottisme, een grote trots op de eigen democratische traditie, ook als deze, zoals tijdens de Watergate-affaire, hapert.

(...)

In Nederlands drama is de politicus een man in een zwart pak die achterover hangt op een bank op het Binnenhof en gemene zaak maakt met de Mephisto (spindoctor) van dienst. In Medea wemelt het van deze akelige fluisterende mannen, Mevrouw de Minister wordt door vergelijkbare mannen genadeloos onderuitgehaald, net als na­ief 'meisje Sorgdrager' in Klem in de draaideur. In Vox Populi is de mannelijke politicus weliswaar niet zo gemeen, maar compenseert hij dat aardig met opportunisme.

Lees de rest van dit verhaal in de Volkskrant van vandaag
.

Scène uit de film Frost/Nixon.
Vox Populi.
All the President's Men, over de Watergate-affaire.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden