Femke Halsema: Lijn 32 is dapper drama

In de tv-serie Lijn 32 komen Marokkaanse jongens voor die niet alleen maar slecht zijn. Dus roeren de roeptoeters van internet zich direct. Schort je oordelen op en kijk eerst eens, betoogt Femke Halsema.

De cast van Lijn 32. © ANP

Voordat de eerste aflevering van de nieuwe achtdelige televisieserie Lijn 32 werd uitgezonden, wijdde GeenStijl- en Volkskrant-columnist Bert Brussen er een klein feuilleton tweets aan.

Hij opende met een citaat uit een impressie in de Volkskrant: 'De nieuwe serie Lijn 32 gaat over de toenemende intolerantie en onverschilligheid in onze maatschappij.' Om zelf te vervolgen: 'In Lijn 32 is de rechts-populistische politicus een soort van dader. De Marokkaanse jongens worden gestigmatiseerd en buitengesloten. Kortom, u betaalt weer voor LINKSE PROPAGANDA. (..) Benieuwd naar de eerste tv-serie waarin een links-populistische politicus aanzet tot haat en blanke autochtonen worden gestigmatiseerd. Lijn 32 is de standaardopvatting van een dichtgetikte elite.'

Zo, kladderatsch, klaar.

Navraag leert dat Brussen de serie niet heeft gezien. Hij opereert volgens het bekende stramien. Er is een nieuwe serie bij de vermaledijde publieke omroep, er komen Marokkaanse jongens in voor die - oh, oh, oh - niet uitsluitend slecht zijn, het woord tolerantie valt en hup, afgedaan en weggegooid.

Roeptoeters en reaguurders
Nu kun je dit gemakkelijk afdoen als de zoveelste oprisping uit het internetlegioen roeptoeters en reaguurders dat gemakzuchtig schreeuwen verwart met een polemisch debat. Maar in het geval van Lijn 32 is het ook raar. De serie, uitgezonden door de 'ultra-linkse' omroepen NCRV en KRO, voldoet namelijk aan alle eisen van massa-entertainment. Het is lekkere, spannende televisie. De vele verhaallijnen komen samen in een slim bedacht plot, er is de juiste dosis geweld in verwerkt en er wordt goed in geacteerd door een sterrencast. Lijn 32 kent ook de tekortkomingen die horen bij een serie die mikt op een breed publiek. Door de dwingende muzikale omlijsting worden op de dramatische momenten de tranen bijna uit je ogen geperst. Ook lijkt een enkele verhaallijn slechts voor het sentiment en de ontroerende identificatie toegevoegd. Vooral in het laatste deel wreekt zich de wens het mozaïek van verhaallijnen samen te brengen, waardoor de personages in tegeltjeswijsheden gaan spreken.

De serie is geschreven door Marnie Blok, Karen van Holst Pellekaan en Maarten Lebens. De eerste twee tekenden ook voor het scenario van de populaire film De gelukkige huisvrouw. De regie ligt in handen van Maarten Treurniet, van wie De Heineken ontvoering nu in de bioscopen te zien is. Bekende makers die garant staan voor prettig, knap in elkaar gezet vermaak. De eerste aflevering werd afgelopen zaterdag bekeken door 1,2 miljoen mensen.

Grotere ambities dan enkel entertainment
Alleen hebben de makers van Lijn 32 grotere ambities dan enkel entertainment. De serie handelt over een ophanden zijnde aanslag. Er is een bom op het Amsterdamse stadhuis onderschept, Marokkaanse jongens uit een achterstandswijk worden ogenblikkelijk verdacht, angst en paranoia grijpen om zich heen, een rechts-populistische politicus wil er een slaatje uit te slaan. Zo samengevat lijkt de serie inderdaad naadloos te voldoen aan het vooroordeel over elitaire, multiculturele maatschappijkritiek, waarbij de daders in werkelijkheid slachtoffers blijken en rechtse populisten de verantwoordelijkheid krijgen toegedicht voor maatschappelijke spanning en angst voor terreur.

Maar wat de serie nu juist interessant maakt, is dat deze zich onttrekt aan gemakzuchtige indelingen van goed en fout, links en rechts, vergoelijkend multiculturalisme en veroordelend populisme. De Marokkaanse jongens misdragen zich namelijk ook. Zij willen angst aanjagen, zij zijn jong, boos en zinnen op wraak. De rechts-populistische politicus ventileert al te bekende stigmatiserende oneliners, maar is ook een mens van vlees en bloed.

Hij wordt zwaar bedreigd, handelt vanuit diepgewortelde overtuigingen die hem zijn relatie en geluk kosten en maakt op een cruciaal moment de enig juiste afweging, waardoor hij een Antilliaanse vrouw redt.

Kleine juweeltjes van ongemakkelijk samenleven
In de acht onderhoudende delen passeert onze ingewikkelde, moderne samenleving de revue, zonder dat je als kijker gemakkelijk kunt kiezen vóór het ene en tegen het andere personage. Tegelijkertijd zie je kleine juweeltjes van ongemakkelijk samenleven. Een bejaard Nederlands echtpaar worstelt met ziekte, hun begrijpelijke angst voor de veranderde buurt en een verlies aan waardigheid door armoede. De plaatselijke, te vaak door 'mocro's' beroofde sigarenhandelaar leest overheidsbrieven voor aan een analfabete allochtoon, hij groet de zwaar gesluierde vrouwen op straat en maakt soep in een daklozenopvang.

Uiteindelijk gaat zijn angst voor terreur met hem aan de haal, maar die angst is invoelbaar en op feiten gebaseerd. De serie geeft voorbeelden van onrechtvaardige uitsluiting van Marokkanen, maar ook van onterechte bevoordeling van een allochtone agent ten koste van een beter functionerende, en daardoor gekwetste autochtone collega.

Kortom, als Lijn 32 een maatschappelijke of cultuurkritische boodschap heeft, dan is die er vooral een van dubbelzinnigheid en twijfel over onze vastomlijnde opvattingen en vooroordelen. Zeker in het genre van lichte televisieseries nemen de makers daarmee een dapper risico.

Bange elites
In het lawaaiige publieke debat zijn eenduidigheid, snelle oordelen en overzichtelijke tegenstellingen namelijk hoog gewaardeerde goederen. Twijfelaars, vragenstellers, zoekers en nieuwsgierigen: dat zijn de afgoden van de politieke correctheid, bange elites die niet durven te kiezen.

In zo'n publiek klimaat van harde, onverzoenlijke tegenstellingen is een vlucht in escapisme voor tv- en cultuurmakers verleidelijk (zeker als hun financiën ook nog eens onder druk staan). De eindeloze reeks van politie- en relatiedrama's die op de publieke en commerciële televisie te zien is, is daarvan ook het dagelijkse bewijs.

Lees het hele verhaal in de Volkskrant van vandaag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden