Rubriek The Big Picture

Feitelijk, betrouwbaar en nauwgezet: leve de grote internationale persbureaus

Rob Vreeken becommentarieert het buitenlandse nieuws.

Demonstranten betogen in september voor de Myanmarese ambassade in Londen voor de vrijlating van twee in Myanmar opgesloten Reutersverslaggevers. Beeld AFP

Dat is mooi. In Istanbul zijn en uit de lokale media het laatste nieuws vernemen over de vermissing van de Saoedische journalist ­Jamal Khashoggi, die vorige week het consulaat van Saoedi-Arabië hier in de stad binnenging en nooit meer naar buiten kwam – althans niet zonder in stukken te zijn gesneden. Dichter bij het vuur kun je niet zitten.

Op het terras van Elvan bestel ik dus een cappuccino en gretig blader ik door de Daily Sabah en de Hürriyet Daily News. Ben benieuwd wat de Turkse collega’s boven water hebben gehaald over het grootste nieuwsonderwerp op het ogenblik in hun land.

En ja, er is genoeg te melden. Over de ­camerabeelden waarop te zien is hoe ­Khashoggi bij het consulaat aankomt. Over de ­Saoedische regering, die Turkije uitnodigt het gebouw te doorzoeken. Over Erdogan en Trump, die opheldering eisen van de ­Saoedi’s. Over de staat van dienst van ­Khashoggi, een lichtpuntje in het duister van de Saoedische woestijnnacht.

Maar hé, die zinnen komen me bekend voor! Ik heb dit allemaal al eens eerder gelezen. Wanneer? Gisteravond. Waar? Bij het nieuwsoverzicht van de internationale persbureaus, waartoe ik als redacteur van de Volkskrant met een code toegang heb.

Dat zelfs de Turkse kranten in hun thuiswedstrijd zwaar leunen op die informatie, doet me weer eens stilstaan bij het belang van de grote nieuwsagentschappen. Voor mij als verslaggever is dat vanzelfsprekend, voor de lezer niet. Die moet onbewust de indruk krijgen dat al het nieuws dat dagelijks vanuit de hele wereld tot hem (m/v) komt, door de kaboutertjes als rijp fruit uit de boom geplukt kan worden.

Dat is geenszins het geval. Het grootste deel wordt met bloed, zweet en tranen geproduceerd door de anonieme verslaggevers van de internationale persbureaus. Ik beperk me even tot de Grote Drie: Reuters, Associated Press (AP) en Agence France-Presse (AFP). Zij vormen de ruggengraat van de internationale nieuwsvoorziening. Elk van hen heeft duizenden mensen in dienst, geposteerd in zo’n 150 landen. Kranten, tv-zenders en websites over de hele wereld ­maken van hun diensten gebruik.

Met hun status en historie hebben de Grote Drie een naam op te houden. Meer dan welke verspreider van nieuws ook zijn zij betrouwbaar, nauwgezet, feitelijk, neutraal en objectief, wat dat woord ook moge betekenen. Bij geen andere nieuwsorganisatie wordt de journalistieke ethiek zo strikt gehanteerd. Kritiek krijgen zij hooguit wanneer het gaat over Israël en de Palestijnen, maar dat kan gelden als compliment: vertrouw nooit een journalist die uitbundig wordt geprezen door vrienden van Israël of door vrienden van de Palestijnse zaak.

Internet heeft het speelveld van de persbureaus grondig veranderd. Ten eerste krijgen hun berichten een veel grotere verspreiding dan voorheen. Op nieuwssites en sociale media wordt hun ‘content’ gerecycled, niet zelden zonder bronvermelding. De Volkskrant doet daar – maar dit moet absoluut onder ons blijven – vrolijk aan mee. Waar we vroeger ‘Reuters, AFP, AP’ als bron noemden, volstaan we tegenwoordig met ‘Van onze buitenlandredactie’.

Ten tweede zijn er nu veel meer kapers op de nieuwskust. Vrijwel alle media en andere nieuwsbronnen in de wereld zijn voor eenieder te raadplegen, zeker de Engelstalige.

Is dat slecht? Nee, volstrekt niet. Aan het werk van de persbureaus is veel toe te voegen. Ze kunnen niet overal zijn en ze doen niet alles. Aan scherpe analyses, opinie, grote interviews en tijdsintensief onderzoek wagen ze zich niet.

Maar die anderen zijn allemaal veel minder transparant en controleerbaar dan de Grote Drie, op wier schouders ze staan. Zonder Reuters, AFP en AP zou het internationale nieuws een ton zijn waaruit iedereen zijn eigen waarheid kon grabbelen. In tijden van fake news is het maar goed dat we een degelijke taartbodem hebben, waaraan anderen hun kersen, marsepein en slagroom kunnen toevoegen. Leve de Grote Drie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.