tv-recensie Zomergasten met Maxim Februari

Februari praat niet graag meer over zijn transitie, maar het was onontkoombaar

‘Oh jee, het is al zover.’ Maxim Februari zette zich schrap. We waren krap een uur op weg toen de olifant in de kamer zich aandiende in een fragment uit een film over de pianist Sara Davis Buechner. De omvangrijke valkuil van een Zomergasten-avond met Maxim Februari was dat het zwaartepunt van de uitzending zijn transitie van vrouw naar man zou behelzen.

De uitzending van Zomergasten begon er in ieder geval niet mee, dat scheelde al. Terwijl televisiekijkend Nederland nog zat bij te komen van de reclame voor een badkamerfabrikant met Hans Kazan, werd het eerste fragment al ingestart. Het was het begin van de documentaire Brief van de burgemeester, over een brief die de burgemeester van het Groningse Finsterwolde aan zijn inwoners schreef. Februari maakte scherp inzichtelijk hoe dit microprobleem symbolisch was voor Nederland. Wat zijn de problemen? Zijn er wel problemen, en aan wie is het om die op te lossen dan? De overheid of de burger?

Het volgende fragment was iets lichtvoetiger: een zwart-witvideo van een tapdansende Fred Astaire en Ginger Rogers. Als je zonder de gids te hebben gelezen nu pas op NPO2 ingeschakelde, wist je zeker dat je naar een uitzending van Zomergasten zat te kijken. ‘Dansfilms zijn veredelde kattenfilmpjes’, legde Februari uit, omdat het verder niet echt een diepere betekenis leek te hebben. Maar dat had het zeker wel. Februari kijkt graag naar dans om zijn schrijven te verbeteren, om de ritmes te laten terugkeren in zijn literatuur. Razend interessant. Helaas onderbrak presentator Abbring Februari net op het moment dat hij ging uitleggen hoe je een sprong uit stand van Cirque du Soleil-dansers kon vertalen naar tekst. Gelukkig gaf hij nog wel even mee dat het in kunst en literatuur niet gaat om zo snel mogelijk van A naar B te komen, maar om de sprongetjes die je onderweg maakt.

En toen was het zover. Februari praat niet graag meer over zijn transitie, maar is zich ervan bewust dat hij een vertegenwoordiger is voor transmannen en -vrouwen. Het was onontkoombaar. Maar eerst even het fragment. Sara Davis Buechner was ooit een man, een razend getalenteerd en succesvol pianist, die na haar transitie niet meer aan de bak kwam. Februari had in de aanloop naar deze avond veel post gekregen van transmannen en -vrouwen. ‘Misschien kun je duidelijk maken dat we beroepen hebben’, was het verzoek. Ja, er was tijdens de transitie een paar jaar turbulentie geweest, maar daarna wil iedereen gewoon door met zijn eigen leven. Duidelijk? Niets te zien hier, doorlopen. Maar Abbring bleef nog even staan. Was het niet een beetje een gokje? Herkende Februari zich in Buechner? Waar moest hij het meest aan wennen?

Zoals de rest van de avond formuleerde Februari zijn antwoorden geduldig, helder en met veel humor (‘wil je ‘m zien?’ vroeg hij en haalde een zakje testosterongel tevoorschijn). Charmant, maar dringend liet hij daarna weten er genoeg van te hebben. ‘Nog één vraag, en dan gaat het kastje dicht’. Toen het volgende fragment zich aandiende, slaakte Februari een zucht van opluchting. We konden verder.

Na fragmenten uit Wolfpack en Extras kwam de documentaire National Bird, over precisieaanvallen met drones, aan bod. Februari gebruikte het fragment om – los van de onmenselijkheid van die aanvallen – de arrogantie en pretentie aan te tonen van het idee dat we met data alleen een goed beeld van de realiteit kunnen krijgen. Zeggen dat het het verschrikkelijk is dat onschuldige mensen op afstand worden opgeblazen is niet genoeg, zei Februari. Het probleem is erger. ‘De pretentie dat we met data een complete greep op de werkelijkheid hebben, is volledig illusoir.’

Zo lukte het Februari de door hem uitgekozen fragmenten – die op zichzelf al geestig, droevig, spannend of weerzinwekkend waren – steeds weer een diepere en bredere betekenis te geven. In een video waarin zangeres Sinéad O’Connor een moeilijke zangpartij maar niet onder controle krijgt, zag Februari de schoonheid van het maken van fouten. En het bewijs dat muzikaliteit net als intelligentie niet eendimensionaal was. 

Een fragment uit de Deense film Babette’s Feast stond symbool voor de spanning tussen soberheid en vitaliteit in de mens. Een scène uit La Grande Belleza greep Februari aan om Europa en zijn leiders een schop onder de kont te geven. Zo tapdanste Februari zichzelf door de lange avond, niet rechtstreeks van A naar B, maar met hier en daar een sprongetje. Hij eindigde de avond met de Britse illusionist Fay Presto, die na een goocheltrucje verbijsterd en betoverd omhelsd werd door haar nichtje. ‘Dat opgetild worden door schoonheid, door iets wat ze niet begrijpt’, besloot Februari, ‘dat is iets wat ik aan heel Nederland wilde laten zien.’

Abbring herinnerde hem aan zijn opmerking aan het begin van de avond, toen Februari had gezegd dat hij zelf geen plaats had in zijn ideale televisieavond. Maar zonder jou, zei Abbring terecht, hadden we dit niet gezien. Februari, die nu echt wel zin had om het grote glas wijn dat voor zijn neus stond op te drinken, ging overstag. ‘Het was maar goed dat ik er was.’ Dat was het zeker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden