Fascinerend verhaal van elektronische avantgarde

Muziek..

Er zijn niet veel festivals als )toon) ('beeld en geluid met elektronica als grondstof') en dat zie je aan het publiek: overweldigend groot zijn de aantallen niet, maar de liefhebbers van 'moeilijke', veelal elektronische muziek komen er van heinde en verre voor naar Haarlem.

Vrijdag liepen in het Patronaat Engelsen, Amerikanen, Duitsers en Vlamingen rond voor misschien wel de meest tot de verbeelding sprekende avond van de zevende )toon)-editie, die wederom langer en uitgebreider was (zes avonden, negen locaties) dan voorheen.

De avond had Duitse avant-garde als thema. Weliswaar was de eerste optredende artiest (Tony Conrad) een Amerikaan, maar dan wel een die van grote invloed was op de belangrijkste krautrock van rond 1970. Conrad, gewapend met een viool en verscholen achter een wit doek waarop fel tegenlicht zijn reuzensilhouet uitsneed, schiep een universum waarin geen melodie en ritme bestaan, maar alleen geluid: een dertig minuten aanhoudende dreun van overstuurde vioolklanken, die je meesleurde van fascinatie naar irritatie en weer terug, en uiteindelijk een staat van hypnose teweegbracht.

Conrads performance diende als opwarmertje voor het optreden van de legendarische Duitse groep Faust, die in de gloriejaren van de krautrock met Conrad samenwerkte op het album Outside The Dream Syndicate (1972). Ze lieten op het podium van het Patronaat een indrukwekkende constructie van pijpen, staven en ander oud ijzer verrijzen, die diende als percussie-instrument.

Het collectief rond Hans Joachim Irmler maakte indruk met een optreden dat allengs ritmischer werd en, in de beste Faust-traditie, in tweeën werd gebroken door een schaamteloos eenvoudige rocksong halverwege, voorzien van bestanddelen die zeldzaam zijn tijdens )toon): een refrein en een gitaarriff die van AC/DC had kunnen zijn.

Waar Faust ooit beïnvloed werd door Tony Conrad, diende de Duits-Zwitserse groep zelf als inspiratiebron voor jongere muzikale avonturiers uit Duitsland, zoals de Einstürzende Neubauten en meer recent de elektronische groep Funkstörung uit München, die enkele remixen maakte van Faust-nummers. Rond middernacht betraden ze het podium voor een optreden met FM Einheit, ooit 'Neubauten'-slagwerker.

En ziedaar: de lijn tussen Tony Conrad en de vaak uiterst dansbare muziek van Funkstörung was getrokken. De jonge Funkstörung-producers zaten geconcentreerd achter hun laptops, terwijl de beweeglijke FM Einheit met drumstokken twee lange, spiraalvormige veren bewerkte, die aan het plafond waren bevestigd.

Zo was de 'Duitse' avond van )toon) niet alleen een avond vol fascinerende, gaandeweg toegankelijker wordende optredens, maar ook een muzikaal hoorcollege dat het heldere, chronologische verhaal vertelde van drie generaties avant-gardisten, die ooit met elkaar samenwerkten en hun muziek als estafettelopers aan elkaar doorgaven. Zulk intelligent programmeerwerk tref je alleen op de beste festivals aan.

Menno Pot

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden