Documentaire

Farewell

Onverwoestbaar frisse beelden van een bijzondere luchtreis

'Behalve dan naar de maan geschoten worden, naar Mars reizen of als eerste de Mount Everest beklimmen, kan ik me niets sensationelers voorstellen.' Lady Grace Drummond-Hay (1895-1946) schreef het in 1929, aan boord van het luchtschip Graf Zeppelin - als verslaggeefster, en als enige vrouwelijke deelneemster aan de eerste wereldreis-door-de-lucht. In 21 dagen zweefde ze met een elite-gezelschap de globe rond; Ditteke Mensink maakte er met Farewell een bijzondere documentaire én liefdesfilm van.


De film ontleent zijn kracht in de eerste plaats aan het door Gerard Nijssen verzamelde archiefmateriaal. De Graf Zeppelin, zwevend boven de mensenmassa, oogt telkens even majestueus en wonderlijk. Onverwoestbaar frisse beelden zijn het, die perfect samengaan met Drummond-Hays bloemrijke taalgebruik. De zeppelin omschrijft ze als ‘een gigantisch, zwanger wezen, klaar om haar belofte waar te maken’; geen woord overdreven, ook gezien het internationale prestige van de onderneming.



Farewell suggereert dat de wereldreis Drummond-Hays zeppelin-vuurdoop was, terwijl ze in 1928 ook al meedeed aan de eerste trans-atlantische tocht van de Graf Zeppelin. En zo veroorlooft Mensink zich wel meer creatieve vrijheden. Inderdaad werd Drummond-Hay door mediamagnaat William Randolph-Hearst gekoppeld aan sterjournalist Karl von Wiegand, met wie ze nog lang zou samenwerken. En inderdaad lagen er honderden liefdesbrieven van Drummond-Hay in Von Wiegands archief. Maar wat er precies tussen hen speelde, moest Mensink zelf invullen.



Citaten uit Drummond-Hays krantenartikelen versmelten met de door Mensink geschreven dagboekbekentenissen; beelden van Drummond-Hay en Von Wiegand, opkijkend van hun typemachines, worden zo met elkaar afgewisseld dat het lijkt alsof ze elkáár aankijken. Prachtig hoe de film complete liefdesscènes brouwt uit zakelijk, journalistiek bedoeld materiaal. En dat elk shot waarin Drummond-Hay en Von Wiegand samen zijn, bol komt te staan van de opgekropte romantiek. Spiekt ze verliefd naar hem? Pakte ze zojuist daadwerkelijk een zakdoek uit zijn jas?



Met dit enigszins fictieve liefdesverhaal wint de film aan richting en spanning, en krijgt het verleden echt een gezicht. Drummond-Hays voice over, met veel karakter ingesproken door actrice Poppy Elliot, stuurt de blik zonder dat het storend wordt, net als het subtiele geluidsontwerp dat de zwijgende beelden nét iets meer leven inblaast. Steeds blijft er genoeg ruimte tussen de woorden, geluiden en beelden om je eigen fantasie erop los te kunnen laten.



En dan steeds weer dat luchtschip, onverstoorbaar kalm hangend boven een door onvrede, armoede en geweld geteisterde wereld. Stalins Rusland, het bankroete Duitsland, het onbesuisd swingende Amerika van vlak voor de Grote Depressie – in etappes legt de Graf Zeppelin de wereldgeschiedenis af.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.