Fantasierijk portret van Brodsk y

Regie Andrej Khrzhanovsky.Met Grigoriy Dityatkovskiy, Alisa Freindlich, Sergej Yurskiy.In Eye Film Instituut, Amsterdam...

‘Deze film is fictie’, luidt een tekst aan het einde van Room and a Half. ‘Gelijkenissen met bestaande personen of gebeurtenissen berusten op toeval.’

Voor een film over een Russische dichter die Joseph Brodsky heet, de Nobelprijs voor de literatuur won en bijna de helft van zijn leven in ballingschap in Amerika leefde, is dat een bevreemdende opmerking. Ging Room and a Half dan niet over de echte Brodsky?

Ja en nee. Regisseur Andrej Khrzhanovsky, in Rusland vooral bekend als animatiefilmer en documentairemaker, wilde geen biografie maken. Room and a Half laat grote delen uit Brodsky’s leven weg, en brengt daar fictieve elementen voor in de plaats, te beginnen met het belangrijkste uitgangspunt van de film: de terugkeer van de dichter naar zijn geboorteland.

In werkelijkheid keerde Joseph Brodsky (1940-1996) nooit meer terug, nadat hij in 1972 de Sovjet-Unie had moeten verlaten. Hij bouwde een nieuw en succesvol leven op in de Verenigde Staten. Room and a Half laat zien hoe hij toch nog één keer St.-Petersburg bezoekt, de stad waar hij als enig kind van liefhebbende ouders opgroeide.

Die reis, per boot, vormt het raamwerk van een rijke verzameling archiefbeelden, fictiefragmenten en animaties. Khrzhanovsky maakte vooral gebruik van de jeugdherinneringen van Brodsky, die zijn ouderlijk huis – anderhalve kamer in een statig pand in Leningrad – beschreef in een serie korte memoires.

Met veel fantasie geeft de film de nieuwsgierigheid en levenslust van de jonge Brodsky weer. Vooral de animaties, waarin poezen en vliegende muziekinstrumenten figureren, zijn prachtig.

Het volwassen leven van Brodsky komt vluchtiger aan bod. De jaren in Amerika, de Nobelprijs – het wordt alleen aangestipt, en Brodsky’s eigen familieleven speelt helemaal geen rol.

De nadruk in de film ligt op het verdriet van de migrant: zijn heimwee, en het gemis van de achterblijvers. Hoewel Brodsky stevige kritiek had op zijn vaderland, drijft Room and a Half op nostalgie, een fraai verbeeld, soms wat zwaar aangezet Ruslandgevoel.

De gefragmenteerde aanpak had koel en afstandelijk kunnen uitpakken. Het tegendeel is het geval; Khrzhanovsky vraagt geduld van de kijker, maar dat wordt beloond.

Room and a Half is geestig en ontroerend, vooral in de scènes met Brodsky’s ouders, die tot het einde bleven hopen hun zoon ooit nog eens terug te zien.

In Room and a Half is hen dat gegund. PK

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden