Review

Familieruzies, persoonlijke tragiek en heldendom op Festival Boulevard

De scène waarin Gholamalizad haar oma wast onder de douche is prachtig: kwetsbaar, ontroerend en intiem. Al bijna een kunstwerk op zich. Bij Josse De Pauw schuilt in een klein, particulier verhaal de schoonheid en tragiek van de hele mensheid.

(Not) my Paradise van Schli Gholamalizad.Beeld Danny Willems

In de kleine zaal een nachtclubdanseres in sexy negligé, in de grote een gekwelde, oude naakte man die zijn demonen met verf te lijf gaat.

Hoewel het aanbod op festival Boulevard natuurlijk veel groter is, tekende zich op de tweede festivaldag een interessant Vlaams tweeluik af in de Verkadefabriek in Den Bosch. Daar speelde in de kleine zaal de Vlaams/ Iraanse actrice Sachli Gholamalizad haar autobiografische solo (Not) my paradise: een theatrale documentaire waarin zij reflecteert op haar geboorteland en de familievete die haar verwanten gijzelt.

In de grote zaal was vervolgens haar landgenoot Josse De Pauw te zien, ook solo, met het intrigerende Helden, in samenwerking met muziektheatercollectief LOD. Twee Vlamingen, tweemaal solo in hetzelfde huis, een interessante nieuwkomer tegenover de stamvader van het Vlaams toneel.

Kwetsbaar, ontroerend, intiem

In (Not) my paradise toog Gholamalizad met een camera naar familieleden in Iran, die zich koppig hebben ingegraven in een conflict over de nalatenschap van opa: een stuk grond bij de zee. Gholamalizad wil weten waarom haar twee ooms zichzelf meer land toebedelen dan haar tante en moeder. Ze interviewt ze even vriendelijk als vasthoudend en dat levert mooi schurende scènes op.

Uiteindelijk voert de reis naar de hartveroverende weduwe, haar oma: een grappige dappere oude vrouw, geknakt maar niet gebroken. De scène waarin Gholamalizad haar wast onder de douche is prachtig: kwetsbaar, ontroerend en intiem. Dit veelomvattende filmmateriaal is al bijna een kunstwerk op zich.

(Not) my Paradise

Van Sachli Gholamalizad
***

Maar Gholamalizad voegde een tweede, theatrale laag toe, waarin zij zelf rondscharrelt in de ruimte achter de filmschermen. Ze ligt op bed, loopt wat rond, maakt zich op of wisselt van outfit, alles tergend traag. Dan danst ze een sexy dansje, geflankeerd door filmbeelden van Iraanse danseressen.

De relatie tussen film en handeling blijft onbenoemd, maar die lijkt te verwijzen naar het roemruchte verleden van opa, die op de nu betwiste grond een succesvolle nachtclub had. Helaas leidt dit tot weinig meer dan wat koket gefröbel. Het levert mooie plaatjes op, dat wel, maar dat lijkt dan ook het enige werkelijke doel. Daarmee reduceert Gholamalizad haar mooie project tot een zelfgenoegzame showreel. Zonde.

Intrigerende antiheld

Bij Helden van Josse De Pauw is de beweging omgekeerd: in een klein, particulier verhaal schuilt daar de schoonheid en tragiek van de gehele mensheid. IJzersterk is het begin, als repetitieve flarden tekst, voortgestuwd door verontrustende klanken, direct een groot onheil verkondigen. 'Waar?' 'Op het jaagpad.' 'Die moest toch op school zijn!' Meteen voegt het brein de puzzelstukjes samen. Gevonden. Een kind. Dood.

Verteller De Pauw is een man wiens leven op dit moment stil is blijven staan: hij was getuige van de verdrinkingsdood van een meisje, maar heeft niet ingegrepen. De hele voorstelling is vervolgens een poging dat moment over te doen. Prachtig is de scène waarin een naakte De Pauw in een transparante tent het traumatische tafereel naschildert: haar groene jurkje, het blauwe water. En plots, het naakte lijf vaag zichtbaar door een melkwit waas, temidden van dat groen en blauw, is het alsof hij zwemt. Alsof hij toch achter haar aan is gesprongen.

Helden

Van Josse De Pauw en LOD
****

Vanuit deze man, deze intrigerende antiheld, zijn lot bezegeld door onvermogen, zoomt De Pauw verder uit naar ons idee van heldendom. Hij geeft voorbeelden van vergeten en niet erkende helden, artsen, nonnen, verzetsstrijders en van 'helden' aan de verkeerde kant van de geschiedenis. Wat maakt iemand een held? Wie bepaalt het? En eren we de juisten? In Helden leidt de nooit voltrokken daad in elk geval tot een krachtig kunstoeuvre. Uit gemis ontstaat grote rijkdom. Dat is mooi, en op een wrange manier troostrijk.

Tips voor Festival Boulevard

Serge Aimé Coulibaly: Kalakuta Republik.
De Belgisch-Burkinese choreograaf Coulibaly, leerling van Alain Platel en Sidi Larbi Cherkaoui, liet zich voor zijn nieuwste productie inspireren door politiek activist en grondlegger van de afrobeat Fela Kuti. 8 en 9/8.

Boukje Schweigman & Slagwerk Den Haag: For the time being. Toeschouwers worden door theatermaker Schweigman ondergedompeld in een universum waarin de tijd versnelt en vertraagt en we, door de onontkoombare nabijheid van de performers, met onszelf en onze jachtige, hyperindividualistische levensstijl worden geconfronteerd. 8, 9 en 10 t/m 12/8.

Wunderbaum: Superleuk maar voortaan zonder mij.
Acteursgroep Wunderbaum dook in het oeuvre van David Foster Wallace met een theaterdocumentair onderzoek waarin de cruise symbool staat voor onze holle amusementsmaatschappij. 9 t/m 12/8.

Kaarten en info: festivalboulevard.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden