Documentaire

Fados

Inzicht in de ziel van de fado

Hoe is een sentiment tastbaar te maken? Die vraag moet Carlos Saura hoorndol hebben gemaakt. De Spaanse veteraan, die in eerdere documentaires de aard en afkomst van de tango en de flamenco aftastte, zoekt in Fados naar het onbestemde sentiment dat in Lissabon door de straten waait, en ook in de gedichten van Fernando Pessoa of de zwartgallige literatuur van José Saramago de kop op steekt. Weemoed wordt het meestal genoemd. Al is het meer een hardnekkig verlangen aan de werkelijkheid te ontsnappen.


Fados is een fraai mengsel van optredens, dans en historische achtergronden. Saura onderstreept in zijn documentaire dat cultuur ongrijpbaar is. De fado verandert voortdurend. Er zijn traditionele vormen met veel saudade (op zijn Hollands: verlangen), maar jongere varianten hebben de harteklop van een wild dier - en daarbij past gerust een swingende saxofoon.


In navolging van Flamenco (1995) en Tango (1998) wordt het verhaal van Fados vanuit een ruimte verteld: een zaal met een glimmende dansvloer, die van lied op lied van stemming en smaak verandert. Daar smelten geschiedenis en heden samen, en lopen tradities en modes in elkaar over. Op het ene ogenblik wordt een oud lied gevolgd door hiphop en de andere keer door een mengelmoes. Dans-ensembles en solisten wisselen elkaar intussen af, terwijl de muren van de ruimte soms geel gekleurd zijn en een volgend moment als een projectiescherm dienen waarop stadstaferelen uit Lissabon te zien zijn.


Het spreekt voor zich dat het gezang over het onvervulde verlangen en al die gefnuikte liefdes zich ook in deze film niet nader laat verklaren. Dat neemt niet weg dat Saura met zijn esthetische aanpak de ziel van de fado bijna op de schoot van de bioscoopbezoeker plaats laat nemen. Fados werkt als een massage voor de hersenen. Loslaten, die wens om alles te begrijpen. Kijk, luister, en droom weg.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden