Facebook, Twitter en Google tonen zich bereid afspraken te maken over tegengaan nepnieuws

Voor het eerst hebben internetplatforms als Facebook, Twitter en Google zich bereid verklaard samen te werken bij het beschermen van de Europese burgers tegen desinformatie en nepnieuws. Dat staat in een maandag gepubliceerd advies aan de Europese Commissie.

Amerikaanse tech-giganten beloven meer helderheid over de werking van algoritmen die bepalen welke nieuwsberichten gebruikers te lezen krijgen op het internet. Foto anp

De Amerikaanse tech-giganten beloven meer helderheid over de werking van algoritmen die bepalen welke nieuwsberichten gebruikers te lezen krijgen op het internet. De kritiek is dat de techbedrijven heimelijk de voorkeur geven aan berichten van nepnieuwsproducenten, omdat ze daar via advertenties veel aan verdienen. De bedrijven doen nu de toezegging meer uitleg te verschaffen over hoe de selectie werkt. Ook is het de bedoeling dat zij maatregelen gaan nemen om betrouwbaar nieuws beter zichtbaar en toegankelijker te maken.

Facebook, Twitter en Google zaten in de 39 leden tellende adviesgroep onder leiding van de Nederlandse hoogleraar Madeleine de Cock Buning. In het advies wordt voorgesteld dat de grote internetplatforms, kranten, radio, televisie, journalisten, fact-checkers en adverteerders de handen ineen slaan om desinformatie te bestrijden. Dat kan het beste gebeuren via zelfregulering, meent de Cock Buning.

Zwarte lijsten

De overheid dient op afstand te blijven. Zij moet zich beperken tot een 'faciliterende rol', staat in het rapport. Deze voorzichtigheid kan niet los worden gezien van de recente kritiek op het werk van EUvsDisinfo, de factcheck-dienst van de Europese Unie. Die maakt zwarte lijsten op van zogeheten 'desinformatie-sites'. Artikelen van GeenStijl, The Post Online en De Gelderlander werden ten onrechte gebrandmerkt als nepnieuws door iets te ijverige fact-checkers.

'Wij willen geen zwarte lijsten', zei De Cock Buning. De vrijheid van de pers staat voorop. 'Censuur moet tot elke prijs worden voorkomen.' Europees Commissaris Mariya Gabriel, die het adviesrapport in ontvangst nam, wilde ook elk misverstand uit sluiten: 'Er komt geen Ministerie van Waarheid'.

Onafhankelijk

In het advies blijft een belangrijke rol voor fact-checken weggelegd, maar dan het liefst door een op te zetten 'netwerk van onafhankelijke Europese centra voor (academisch) onderzoek naar desinformatie.' Met de nadruk op 'onafhankelijk': onafhankelijk van de Europese Commissie. Over de toekomst van de East StratCom Taskforce, die zich namens de EU bezighoudt met het bestrijden van desinformatie in Oost-Europa en waaronder EUvsDisinfo valt, wilde Gabriel niets zeggen. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil af van EUvsDisinfo.

Het advies ligt nu bij de Europese Commissie, die binnenkort met een actieplan komt. Uit onderzoek van de Commissie blijkt dat 83 procent van de Europeanen nepnieuws ziet als een gevaar voor de democratie. Meer dan tweederde beschouwt de traditionele media (kranten, radio en tv) als het meest betrouwbaar. Slechts 26 procent vertrouwt het internet.