Tv-recensie Experimensen

Experimensen is niks, of in elk geval niet iets wat al een naam heeft

Frank Heinen

Voorafgaand aan het eerste experiment in Experimensen, het nieuwe wetenschapsprogramma op NPO 3, werd gisteravond even geschakeld naar Gaston ‘Postcodekanjer’ Starreveld. Die stond dit keer niet met een kartonnen cheque ter grootte van een deurmat ‘in een wijk ergens in Nederland’, maar in een kinderboerderij. De winnaar van Experimensen kon een vernoeming van het nieuwe konijnenverblijf verdienen.

In de studio staarden kandidaten Maxim Hartman en Britt Dekker glazig naar het scherm.

Daarna ging presentator Stefano Keizers (die er voor de gelegenheid uitzag als een astronaut die van een keukentrapje was gevallen) een kiwi scheren om zijn linkshandigheid te trainen. Einddoel: in de studio zijn eigen snor afscheren, ‘zonder bloedvergieten’.

Hartman merkte op dat je ook tweehandig kan zijn.

Keizers: ‘Ambidexter.’

Dat woord verscheen onder in beeld. Drie tellen lang zaten we opeens in Lingo, met Keizers als kandidaat die het tienletterwoord goed geraden had.

Cabaretier Stefano Keizers brengt in het panelprogramma Experimensen elke week wetenschappelijk nieuws. Beeld Avrotros

Toen het scheerexperiment achter de rug was, zei de presentator, in dat adagissimo van hem waarin elke lettergreep nadruk krijgt: ‘Mocht je nou meer over dit onderwerp willen weten? Gooi dan je telefoon keihard in de richting van de QR-code die nu in beeld verschijnt!’

De basis van elk televisieprogramma is het format, de mal waarin presentatie, decor, muziek en wat niet al worden gegoten. Binnen die mal is nog enige aanpassing mogelijk, accenten kunnen worden gelegd en schroefjes aangedraaid, maar het format is het format. Je bent een wetenschapsprogramma, of een talkshow, of een fictiereeks. Niet alle drie.

Is Experimensen een wetenschapsprogramma? Nee, ook al lijkt het daar met die experimenten en een wetenschapsjournalist die af en toe wat mag uitleggen soms even op. Is het een absurdistische sketchshow? Nee, al doet de omschrijving ‘Gaston Starreveld in een konijnenverblijf’ anders vermoeden. Is het een quiz? Nee, ondanks de aanwezigheid van een puntentelling. Een grote show dan? Ook niet, maar dat heeft niemand verteld aan de dj die op een verhoging plaatjes draait.

Het is niks, of in elk geval niet iets wat al een naam heeft. De omschrijving die er nog het dichtst bij in de buurt komt, is vermoedelijk ‘collage’. Iemand bij Avrotros moet op een dag hebben gedacht: we laten die jongen volledig vrij en we zien wel wat het wordt. Want je kon, wanneer je goed luisterde, in de verte de echo’s van Wim T. Schippers en Arjan Ederveen horen, maar Experimensen is toch vooral een veertig minuten durende rondleiding door het hoofd van één man.

Met dat soort ideeën loopt het meestal verkeerd af. Anything goes werkt zelden op televisie. Uiteindelijk wordt het melig, of onbegrijpelijk. Experimensen is de uitzondering. En het rare is dat ik niet precies weet waarom. Want het ís melig, en er ís soms geen touw aan vast te knopen, maar ik vond het onweerstaanbaar. Het enige échte experiment in Experimensen – kun je zonder format een tv-programma maken? – is volkomen geslaagd.

Inclusief briljante slotgrap, die lang blijft hangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden