InterviewsOudejaarsconferences

Even zonder grappen: welke conferences kunt u op Oudjaarsavond kijken?

null Beeld Gijs Kast
Beeld Gijs Kast

Hoe gaat het dit jaar met de oudejaarsconferences? Zijn er andere onderwerpen dan corona? En als 30 man al een lastige horde was, hoe moet dat zonder publiek? De Volkskrant sprak met een aantal doorzetters.

Jan Beuving & Patrick Nederkoorn – De andere oudejaars

Vanaf 1/1 is er een registratie te zien via bnnvara.nl 

Hoe was jullie tournee?

Jan Beuving: ‘Dit is onze eerste oudejaarsconference. Ik vond het mooi om het genre kennis te maken, maar misschien was dit wel een jaar voor gevorderden, en niet voor beginners. Maar ik heb zeker geen spijt dat ik er aan begonnen ben.’

Patrick Nederkoorn: ‘Ik ook niet. Het is een jaar waarin iedereen hetzelfde heeft meegemaakt, dat vind ik er fantastisch aan.’

Beuving: ‘Wat ik wel beu raakte, was de onzekerheid over waar we wel en niet konden spelen. We hebben 31 oktober na de try-out in Breda gedacht dat de tournee al ten einde was. Toen hebben we vier weken niet kunnen spelen, maar vanaf 27 november konden we toch weer verder, in zalen met dertig man. Het heeft veel tijd gekost steeds opnieuw de voorstelling te plannen.’

Nederkoorn: ‘Als Jan het even niet meer zag zitten, was ik meestal positief, en omgekeerd. Daardoor hebben we de moed niet opgegeven.’

Beuving: ‘Ik heb ontdekt dat ik het geen enkel probleem vind om voor dertig mensen te spelen. Het levert superleuke avonden op. Ik denk wel dat we blij mogen zijn dat we met tweeën zijn.’

Nederkoorn: ‘We kunnen energie uit elkaar halen. Doordat we veel met elkaar pingpongen in de voorstelling zijn we minder afhankelijk van reacties uit de zaal. Daar komt nog bij dat wij een muzikale conference hebben gemaakt. Pianist Tom Dicke is er ook bij op het podium, er zitten veel liedjes in. Daardoor is het echt een ‘andere oudejaars’ geworden.’

Wat doen jullie met corona in de voorstelling?

Nederkoorn: ‘We hebben onder andere een lied over viroloog Ab Osterhaus en een ode aan de gebarentaal. De verschillen tussen Jan en mij in onze omgang met de coronaregels worden ook uitgespeeld: Jan is van de preciezen, ik ben meer van de rekkelijken.

‘De onderliggende lijn is dat dit uiteindelijk niet het jaar van corona was, maar het jaar van De Ander. Een jaar waarin je zei: oké, ik geef iets op, ik houd me aan regels, omdat ik niet wil dat jij ziek wordt.’

Beuving: ‘Dit is het jaar waarin bewezen is dat het probleem van een ander ook jouw probleem kan zijn.’ 

Nederkoorn: ‘En dat is ook iets hoopvols, vind ik, want zo zijn er nog wel wat andere problemen die we zouden kunnen oplossen. Die collectieve actie, dat vind ik wel iets bijzonders aan dit jaar.’

Wat is jullie belangrijkste onderwerp naast corona?

Beuving: ‘Dat is de vraag: doe ik nuttig werk? Wat is het nut van het vak dat je beoefent? In de voorstelling vraag ik me af of mijn vak als theatermaker wel zo belangrijk is. Die vraag komt voort uit corona, maar ik hoop dat het een universeler thema is: waarom doen we wat we doen?’

Javier Guzman – Raspopulist

Op 29/12 te zien op Comedy Central, 20.30 uur

null Beeld Gijs Kast
Beeld Gijs Kast

Hoe was je tournee?

‘Het was een bijzondere ervaring. Als artiest heb ik er veel van geleerd. Ik had eigenlijk een sabbatical gepland, maar door de crisis besloot ik toch een oudejaarsconference te maken. Dit jaar kon ik niet zomaar voorbij laten gaan. Ik heb me vanaf september helemaal suf gespeeld. Ik speelde voor dertig man publiek vaak meerdere shows achter elkaar. In de Rijswijkse Schouwburg deed ik er zelfs vijf op één dag. Het werkte goed voor de sfeer om met grappen over de omstandigheden te beginnen. Dan zei ik: ‘Ik dacht dat mijn carrière in een dippie zat, maar sinds de coronacrisis heb ik alléén maar uitverkochte zalen’.

‘Voor zender Comedy Central maken we nu een feestelijke opname die ik helaas zonder publiek zal moeten doen. Ik zal mijn voorstelling recht in de camera gaan spelen. Ik ga er gewoon voor, het is wat het is. Ik vind het ook wel bij dit jaar passen om de grap te vertellen in een stilte.’

Wat doe je met corona in de voorstelling?

‘Ik koos de titel Raspopulist omdat in deze tijd de populisten tevoorschijn schieten. Zelfs een dansleraar als Willem Engel bleek dit jaar een corona-expert te zijn.

‘Het is atypisch voor mij, maar ondanks alles is het een heel positieve voorstelling geworden. Vanaf het begin wist ik dat ik geen conference vol sneren wilde maken, mensen hebben al genoeg over zich heen gehad in 2020. Ik wil niet zeggen dat ik soft ben geworden, die grappen zijn echt nog wel hard. Zo heb ik een stevig stukje grappen over minister Grapperhaus, die ik sinds zijn bruiloft niet meer serieus kan nemen.

‘Maar ik heb een hoopvolle boodschap. 2020 was een jaar waarin we ontdekten dat het thuis zo leuk niet is, en dat we veel liever op kantoor zitten. Maar het is ook het jaar dat we weer de straat opgaan om te protesteren voor de dingen die we belangrijk vonden. Er is licht aan het einde van de tunnel, het vaccin komt eraan, dat vind ik toch hoopvol.’

Wat is je belangrijkste onderwerp naast corona?

‘Een goede vriend van me is slachtoffer geworden van de toeslagenaffaire, dus daar ga ik uitgebreid op in. Ik vertel wat hem is overkomen en benoem het ambtelijke machtsmisbruik. Het is diep triest allemaal, maar toch probeer ik er humor uit te halen. Ik zeg dat ik mijn vriend iedere week een leuk kaartje stuur om hem op te beuren, maar dat doe ik dan wel in een blauwe envelop.’

Dolf Jansen – GROTEMONDKAPJES

Op 26/12 een oudejaarsspecial met zangeres Stephanie Struijk op NPO Radio 1, 19.00 uur, op 31/12 een registratie van de voorstelling op dolfjansen.com en via theater De Kleine Komedie

null Beeld Gijs Kast
Beeld Gijs Kast

Hoe was je tournee?

‘Dit is mijn 31ste oudejaars, maar deze tournee was nergens mee te vergelijken. Hij begon bizar genoeg al in juli in Carré, waar ik een paar avonden mocht vullen. De tournee die volgde was compleet anders, ik heb niet één keer voor een normale zaal gespeeld. Soms zat het publiek in de zaal, maar vaak ook op het podium, om mij heen. 

‘Vanaf oktober moest ik voor dertig man gaan spelen. Daar kon ik uiteindelijk prima mee omgaan, maar het is wel een nieuwe vorm van optreden. Met dertig man is je voorstelling een soort coproductie met het publiek, dat wordt dan volledig medeplichtig aan wat er gebeurt. Dat moest ik wel onder de knie krijgen.

‘Om toch nog voldoende mensen te kunnen bedienen, speelde ik soms drie voorstellingen op één avond, zoals in Doetinchem. Dan speelde ik in totaal acht tot tien voorstellingen per week. Dat ga je wel voelen, hoor. Maar de mensen van de theaters waren zo blij dat ik kwam, de reacties waren zo warm. Dat was de reden om door te gaan: ik wilde de theaters openhouden.

‘Het was perfect geweest als we op deze manier de tour hadden kunnen afmaken. De laatste week spelen in theater de Kleine Komedie in Amsterdam is voor mij een traditie, dat doe ik al meer dan 25 jaar. Toen ik vorige week hoorde dat dat niet kon doorgaan, was ik even uit het veld geslagen. Toch ben ik snel omgeschakeld en kijk ik nu naar wat nog wél kan. Ik ga een semi-livestream van de voorstelling maken en online zetten. Die registratie is opgenomen in de Kleine Komedie, ook al is het nu zonder de kolkende massa van dertig man publiek.’

Wat doe je met corona in de voorstelling?

‘Corona bleek goed aan te sluiten bij het thema dat in al mijn theaterwerk zit: wat is je eigen verantwoordelijkheid voor de samenleving? Dit jaar kon iedereen direct in zijn leven voelen dat je als consument invloed hebt op het grotere geheel. Je krijgt van alles van de samenleving, maar je moet soms ook iets teruggeven, je verantwoordelijkheid nemen.

‘Wat grappen over corona betreft heb ik wel een kwartier aan materiaal over het hamsteren. Maar het is bij mij niet zo dat ik elke avond dezelfde grappen vertel. Ik gebruik waar ik zin in heb en wat past bij het publiek van die avond: speel ik in een plaats waar  de schappen leeg waren of werd er hier helemaal niet gehamsterd?’

Wat is je belangrijkste onderwerp naast corona?

‘Dat zijn Trump en de Amerikaanse verkiezingen, en het groeiende wantrouwen in de samenleving. Ik heb een poëtische tekst genaamd ‘Make America True Again’ in de voorstelling. Dan haal ik het moment uit februari terug dat Nancy Pelosi, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, de State of the Union-speech van Trump verscheurde. Zelf verscheur ik ook zo’n papier in de voorstelling, als symbool van alle lelijkheid die we afgelopen vier jaar hebben doorgemaakt.’

Vincent Bijlo - Kuchschermtijd 

Op 31/12 te horen op NPO Radio 1, 19.30 uur 

Oudejaarsconference 2020 - Vincent Bijlo - Illustratie: Gijs Kast Beeld Gijs Kast
Oudejaarsconference 2020 - Vincent Bijlo - Illustratie: Gijs KastBeeld Gijs Kast

Hoe was je tournee? 

‘Met de band van mijn vrouw, zangeres Mariska Reijmerink, zou ik 29 en 30 december voor dertig man publiek een oudejaarsconference spelen in het Beauforthuis in Austerlitz. Dan kon ik ook teksten try-outen voor mijn radioconference, een dag later. Gelukkig heb ik de afgelopen maanden al materiaal kunnen uitproberen in Het Stadsklooster, in de voormalige Antoniuskerk in Utrecht. 

‘De radio-oudejaars voer ik dit jaar op zonder publiek, maar je hebt op de radio natuurlijk genoeg mogelijkheden om publiek te creëren. Ik ben druk bezig met het verzamelen en knippen van quotes, waarmee ik Rutte, Baudet en andere hoofdrolspelers terug kan laten praten.’ 

Wat doe je met corona in de voorstelling?

‘Ik zit op een illegale blokjesverjaardag in een hypergeventileerde kamer met rondvliegende gebakscellofaantjes, naast een viruswappie die uitleg wil geven over 5G. 

‘Corona hing dit jaar als een deken over alles heen. De sport is om te zoeken naar wat daaronder ligt. Corona heeft ons een aantal dingen laten zien, zoals de binnenkant van de economie. Enorme bedrijven die na drie weken al in grote problemen komen en hun personeel niet meer kunnen betalen, dat zou je eerder toch niet hebben gedacht? Al vroeg in de coronacrisis werd de wezenlijke rotheid van het systeem zichtbaar. 

‘In een ongelooflijk hoog tempo zijn we bezig de aarde uit te wonen; dat vreselijke gevlieg waar je nu de resten van ziet. Mensen mogen niet meer weg met TUI, lopen op Schiphol door naar de KLM-balie, boeken met de maatschappij die staatssteun ontvangt hetzelfde reisje, en dan gaan ze dus toch.

‘De les die we van deze tijd kunnen leren, is dat we totaal niet onkwetsbaar zijn, en dat we ons volgens mij moeten afvragen of dat oude normaal - met burgers als consumentenunits - eigenlijk wel zo normaal was.’

Wat is je belangrijkste onderwerp naast corona?

‘De langzame maatschappelijke veranderingen van dit jaar, de Black Lives Matter-demonstraties en cancel culture.  Ik ga in mijn conference het levensverhaal van Jan Pieterszoon Coen en Witte de With vertellen. Ik ben geen enorme voorstander van het keihard cancelen van alles en iedereen, maar ik vind het mooi dat cancel culture stof geeft om te praten over onze geschiedenis en hoe die wordt beleefd.

‘Voor het nieuwe jaar wens ik wat meer van de stemming van april, het naar buiten kijken en denken: wat zijn dat eigenlijk voor vogeltjes die daar in mijn tuin zitten? De lente had ondanks alles iets paradijselijks, met die lange, zonnige dagen zonder vliegtuigstrepen. En het zorgen voor elkaar. Sommige mensen zijn dit jaar dichter bij elkaar gekomen.

‘Het is een algemene boodschap die ik heb, maar een boodschap die altijd weer gegeven moet worden: kijk naar elkaar, zie elkaar, zie wat mensen nodig hebben.’

null Beeld Gijs Kast
Beeld Gijs Kast

Toch Youp en Guido op Oudjaarsavond

Ook de traditionele kijkcijferstrijd op Oudjaarsavond tussen de NPO en RTL 4 zal dit jaar doorgaan. Zowel Youp van ’t Hek (NPO 1) als Guido Weijers (RTL 4) heeft aangekondigd dat zijn oudejaarsconference gewoon wordt uitgezonden, hoewel er inmiddels geen publiek meer bij aanwezig mag zijn.   

Youp van ’t Hek maakte zijn besluit zaterdagavond bekend in het tv-programma Even tot hier, na weken van oudejaarsdubio. ‘Voor een publiek van dertig man gaat het niet lukken’, zei Van 't Hek eerder deze maand in Volkskrant Magazine. Hij hoopte dat Koninklijk Theater Carré bij uitzondering meer bezoekers zou mogen ontvangen, maar de gemeente Amsterdam wees zijn verzoek af. Het was daarna onduidelijk of en hoe de cabaretier zijn tiende en laatste oudejaars zou opvoeren, maar de show komt er dus toch. (Korrel zout , 31/12, NPO 1, 22.30 uur) 

Ook de oudejaarsconference van Weijers gaat door, al heeft hij nog niet besloten hoe. Weijers zei op NPO Radio 1 dat hij ‘verschillende scenario’s’ klaar heeft liggen. ‘We denken dat we creatief genoeg zijn. Als de mensen niet naar mij toe kunnen komen, kan ik nog wel naar de mensen toe. Misschien is er wel nog ergens een kazerne, waar militairen onder één dak zitten.’ (Weijers’ oudejaars, 31/12, RTL 4, 20.30 uur)

Claudia de Breij is niet jaloers

Vorig jaar luidde cabaretier Claudia de Breij het jaar uit. ‘Bent u eigenlijk jaloers op collega Youp van ’t Hek die straks de Oudejaarsconference over dit bewogen jaar mag doen?’, vroeg Het Parool haar in oktober. Helemaal niet’, antwoordde De Breij. ‘Het leuke van een ­oudejaars is mensen te laten zien waar het jaar volgens jou éígenlijk over ging, het verhaal achter de nieuwsberichten. Maar dit jaar gaat over één ding, het hele jaar lang! Misschien is er best een goede oplossing voor te bedenken, hoor. Maar ik benijd Youp niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden