Even geen productie in een grote loods vol utopische muziek

De utopie van econoom/filosoof Fourier komt tot leven in een bijzondere muziektheatervoorstelling...

KATWIJK De oplossing voor de meest urgente wereldproblemen – honger, geweld, de opwarming van de aarde – is al tweehonderd jaar oud. Alleen, we zijn hem kwijt.

Aan het begin van de industriële revolutie bedacht econoom en filosoof Charles Fourier (1772-1837) een open samenleving waarin ieder zijn verlangens kan bevredigen. Fouriers kerngedachte: reduceer een mens niet tot de arbeid die hij verricht. Als je een mens acht uur per dag vuilnis laat ophalen, reduceer je hem tot vuilnisman. Als hij uit vrije wil twee uur per week vuilnis verzamelt, blijft hij een mens, die helpt rommel op te halen. En een mens, zo redeneert Fourier, is van nature sociaal en actief, zolang hij zijn passies kan volgen.

Regisseur Paul Koek ziet het helemaal voor zich. ‘Ik zou dolgraag twee uur per dag regisseren, dan tuinieren, drummen en twee uur op een bloemenveiling staan. Ik heb de tuinbouwschool gedaan en vind bloemen fantastisch. Na die afwisseling wil ik best voor jou nog wat rotzooi opruimen.’

Een urgenter moment om Fouriers utopie stevig uit te lichten is er niet, vindt Koek. De financiële crisis, de klimaatverandering, de uitputting van energiebronnen. Ze bewijzen hoezeer de wereld is doorgeschoten in het idee van productie, productie, productie. Daarom speelt zijn Leids muziektheatercollectief De Veenfabriek de komende weken een groots opgezette muziektheatervoorstelling, Licht is de machine, in een gigantische loods op het voormalige vliegkamp Valkenburg bij Katwijk. Daar, nota bene achter een slagboom van defensie, komt voor even Fouriers utopie tot leven, met acteurs die Fouriers ideeën in monologen vertolken.

Hun teksten, geschreven door dramaturg Paul Slangen, worden gedragen door de sterk verlangende muziek van een ‘utopisch orkest’, samengesteld door componist Martijn Padding. ‘Uitgecomponeerde gammeligheid’, zo noemt Padding zijn compositie voor een ratjetoe aan instrumenten.

Natuurlijk, zegt Slangen, is Fouriers utopie slechts denkbaar, niet realiseerbaar. ‘Zijn idee gaat mank op amorele verlangens: seksisme, egoïsme, inhaligheid. Wie bepaalt welke passies je wel moet frustreren?’ Toch vindt hij het waard één avond te dromen dat het wel kan. ‘Fourier was een groot economisch talent. Hij wilde niet terug naar een romantisch plattelandsideaal, maar omarmde de voordelen van nieuwe technologie. Ieder mens zou in vrijheid moeten kunnen beslissen wat hij zou willen zijn. Het is toch bizar dat mensen door werkdruk niet toekomen aan hobby’s. Is dat wat we onze kinderen toewensen?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden