EU-expositie kijkt over grenzen heen

Ook in de kunst kijkt Nederland over de grenzen heen. De tentoonstelling in het kader van het EU-voorzitterschap, die minister Pronk voor Ontwikkelingssamenwerking dinsdagavond opende in het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten, heeft daarom geen eng Nederlands, maar een internationaal karakter....

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

'De Nederlandse kunstverzamelaars hebben traditioneel nu eenmaal weinig gevoel voor een eigen nationale stijl, zoals bijvoorbeeld de Fransen of Italianen', zegt Rudi Fuchs, directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam. 'Nederland heeft wel een eigen smaak: kunst moet eerlijk, waar, concreet en niet te groot - bescheiden dus - zijn.' Maar dat is iets anders dan cultuurchauvinisme. 'De Nederlandse relatie tot de kunst is internationaal', aldus Fuchs.

Onder de titel 'De kunst van het verzamelen - twintigste eeuwse kunst uit Nederlandse musea' hebben vijf toonaangevende musea voor het eerst hun belangrijkste moderne werken samengebracht: het Stedelijk in Amsterdam, Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, het Haags Gemeentemuseum, Kröller Müller te Otterlo en het Van Abbemuseum in Eindhoven.

De Nederlandse kunstenaar vormt het uitgangspunt. Aan de hand van twaalf Nederlanders - van Mondriaan en Charley Toorop via Karel Appel en Constant tot Jan Dibbets - wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen in de Nederlandse kunst. Maar rond elk van hen zijn buitenlandse stijl- en tijdgenoten of anderszins verwante kunstenaars samengebracht. Daardoor figureren onder anderen ook Malevich, Picasso, Braque, Léger, Jean Dubuffet, Asger Jorn, Yves Klein en Lucio Fontana op de Nederlandse tentoonstelling.

De expositie wil zo een overzicht bieden van de artistieke ontwikkelingen op internationaal niveau, zeggen de samenstellers Piet de Jonge van Boijmans Van Beuningen en Hans Janssen van het Haags Gemeentemuseum. 'Maar in elke zaal is een Nederlandse kunstenaar tot voorzitter gebombardeerd', aldus De Jonge.

Volgens Fuchs voeren de musea in Nederland al decennia lang een internationaal gericht aankoopbeleid. Dat gebeurde al voor de Tweede Wereldoorlog. Daarin verschillen ze van de meeste buitenlandse musea, die vooral op werk uit het eigen land zijn gefixeerd.

Minister Pronk verving gisteravond minister Van Mierlo, die wegens familieomstandigheden verstek liet gaan in Brussel. Samen met Commissievoorzitter Santer opende hij de expositie, die tot 25 mei te bezichtigen is. Het is goed gebruik dat het land dat gedurende een half jaar voorzitter is van de Europese Unie moderne kunst uit eigen huis presenteert in de gebouwen van de EU in Brussel. Nederland wilde er een echte publiekstentoonstelling van maken en week uit naar het Paleis voor Schone Kunsten.

De tentoonstelling omvat ruim 150 schilderijen en sculpturen. Ze zijn gegroepeerd rond - soms hoogdravende - thema's als mystiek, wapening, grondtoon, verdwijnpunt en structuur. De aanwezige museumdirecteuren putten zich tijdens de opening uit in lofzangen over de 'unieke' kunstverzameling. Ze is een selectie uit hun beste werken, vinden ze, die voor het eerst op één plaats bijeengebracht is.

Chris Dercon, de Vlaamse directeur van Boijmans Van Beuningen, wapent zich bij voorbaat tegen de kritiek dat het een allegaartje is. 'Dit is geen doorsnede van de Nederlandse kunst', geeft hij toe. Maar misschien juist daarom is deze tentoonstelling volgens hem zo mooi en 'poëtisch'. Door verschillende werken uit vijf musea samen te brengen, ontstaat een verrassend beeld. De kruisbestuiving vormt de kracht van deze expositie, aldus Dercon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden