Eten uit de hand van Toon Hermans

Of Toon Hermans in evenwicht is, wil vragensteller Martin Maat weten. 'Ik geloof het niet', zegt Hermans, met op zijn lippen de glimlach van een kind....

RONALD OCKHUYSEN

Toon. Ned. 1, 23.12 uur.

De AVRO heeft aan het einde van de kerst een meditatief moment op het programma gezet. Zo lijkt Toon - anders dan anders, een portret van kleinkunstenaar Toon Hermans, althans bedoeld. In het interview vallen de woorden uit de lucht. Soms pardoes. Soms na een inleidende stilte. Met die woorden probeert Hermans vat te krijgen op het leven.

Programmamaker Martin Maat vertrouwt volledig op Hermans' kwaliteiten als denker. Zijn uitspraken krijgen alle ruimte, evenals de kleinste gedachtesprongen. De grand old man van het theater hoeft maar met zijn vingers te knippen, en Maat ontwaart een wonder in zijn hand.

De nederige houding van de makers uit zich op meerdere vlakken. De interviewer schrikt er niet voor terug één van Hermans' gedachten - over de mens als omhulsel - met een compliment te verwelkomen. Aandringen bij ontwijkende antwoorden is er niet bij. En cameraman Menno Mennes, die in close-ups van Hermans' gelaat grossiert, lacht luid bij elk woordgrapje ('autobiografisch? ik heb geen auto') dat de kleinkunstenaar zich permitteert.

In deze ongedwongen sfeer laat Maat de nodige kansen op opzienbarende uitspraken liggen. Als Hermans en passant vertelt een verschrikkelijke jeugd te hebben gehad in Sittard, reageert de interviewer niet. Ook Hermans' stelling dat liefde een 'onbepaalde, twijfelachtige' zaak is, mag onaangeroerd passeren. Hetzelfde geldt voor zijn statement aan het begin: 'De aanstellerij van het theater wil ik kwijt.'

De bijna-monoloog van Hermans wordt gelardeerd met tierelantijnen - er zijn tussenshots van Hermans' schilderijen, en zo nu en dan fungeren shots van een besneeuwd landschap of een ondergaande zon als metafoor van het gesprokene.

Deze clichés maken - onbedoeld - in één keer duidelijk wat Hermans bedoelt met: 'Niets is af noch blij noch droef. Het is steeds pief paf, maar nooit eens pief paf poef.'

Ronald Ockhuysen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden