Esthetische valkuil

*******..

Forever

Regie Heddy Honigmann.In 22 zalen.

Heel even grijpt het mysterie de macht. Een man, zittend bij het graf van Modigliani, vertelt hoe het werk van de schilder hem beïnvloedt bij de uitoefening van zijn vak. Over gezichten gaat het, over hoe hij bij de bewerking van die gezichten de portretten van Modigliani als uitgangspunt neemt.

Wat doet de man eigenlijk? Het antwoord op die vraag stelt regisseur Heddy Honigmann een tijdje uit. Plotseling is het er. De verteller prepareert lijken voordat ze worden opgebaard. De man die zijn woorden zo precies kiest, komt plotseling in een ander licht te staan.

Als Honigmann het daarbij had gelaten, dan was er sprake geweest van een sterk effect. Maar Honigmann vindt het niet genoeg. Ze laat op de eigenzinnige ode aan Modigliani een scène volgen waarin de man daadwerkelijk met een dode bezig is. Terwijl hij opnieuw over zijn inspiratiebron praat, werkt hij aan het gezicht van een overleden vrouw, van wie goed is te zien dat ze mooi en jong was toen ze stierf.

Deze overdaad is typerend voor Forever, een documentaire over mensen die kunstenaarsgraven bezoeken op de Parijse begraafplaats Père-Lachaise. Of preciezer: de film gaat over hoe de kunst van dode kunstenaars als Chopin en Proust een rol blijft spelen in het dagelijkse leven.

Het is algemeen bekend: iedere documentairemaker manipuleert de werkelijkheid om zijn verhaal te doen. Maar de wijze waarop Honigmann haar werkelijkheid vertelt, is wel heel nadrukkelijk geconstrueerd.

Het verhaal over hoe kunst het leven overstijgt, is zo bedacht en zo nauwgezet voorbereid dat het met werkelijkheid of oorspronkelijkheid niets van doen heeft. Sterker: gaandeweg ontstaat van elke schijnbare passant de indruk dat hij een nauwkeurig neergezette pion is, een onderdeel in een radarwerk dat rechtstreeks op ontroering aanstuurt. Forever is een esthetisch verantwoorde valkuil voor liefhebbers van gevoelig bedoelde verhalen en melancholieke muziek.

Welbeschouwd bestaat Forever uit een enkel effect: er wordt in de film zorgvuldig over de kunst en het leven gepraat op een locatie waar de dood als vanzelfsprekend rondwaart. Dat uitgangspunt is sterk, maar van een verdere uitwerking is geen sprake: Honigmann laat mensen met diverse achtergronden hoogstens op dat ene idee variëren. Die aanpak maakt Forever tot een beperkte film. Er is geen ontwikkeling. Er wordt geen inzicht geboden.

Honigmann, wier films allemaal over de kunst van het overleven gaan, won op het Nederlands Film Festival het Gouden Kalf voor de beste documentaire en de KNF-prijs van de filmkritiek. De jury’s zijn ontroerd geraakt door het mengsel van dood, leven, bewondering en kunst. Dat kan. Net zoals hele bevolkingsgroepen vallen voor actiehelden en fijne locaties en pubermeisjes platgaan voor hunks en romantiek.

Forever is een formulefilm. Met als doelgroep de bezoekers van de arthouses.Ronald Ockhuysen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden