tv-recensie Haro Kraak

Ersin in Wonderland: een reisprogramma dat eens níét over de presentator gaat

Ersin Kiris hoeft als presentator geen persoonlijke betrokkenheid te veinzen. Hij acteert al. En goed ook.

Het zal wel aan de gladgeschoren wangen liggen. Wanneer Ersin Kiris zijn baardje afscheert, transformeert hij van een journalist in een toerist. Met een naïeve glimlach op dat blotebillengezicht struint hij door paradijselijke plekjes, waar hij zich gewillig in toeristenfuiken laat leiden.

Het concept van Ersin in Wonderland (VPRO), bedacht door regisseur Jorne Baard, is tamelijk briljant. De presentator bezoekt toeristische trekpleisters, eerst als dommige toerist, vervolgens als kritische journalist, om de grimmige achterkant van de aardse paradijzen te onderzoeken. Telkens blijkt de façade flinterdun.

Het hybride format herinnert soms aan het ­sublieme programma De Hokjesman, ook deels fictie, deels documentaire, met een zelfde sprookjesachtige sfeer, opgewekt door de gestileerde beelden. Als Kiris de toerist speelt, ligt er een zachtgele filter over de wereld. Als hij als journalist opereert, overheersen bleke en blauwige kleuren.

Dan is er nog de voice-over, ingesproken door een local die de toerist én de journalist bespot. Donderdag bezocht Kiris Curaçao, waar hij onder meer ging duiken met een speer. ‘Wat lief’, zei de voice-over in het Papiaments toen Kiris een koraalduivel spiesde. ‘De duiklerares heeft een dode vis achtergelaten. Anders zou die kerel niet meteen raak schieten.’

Omdat de koraalduivel een vraatzuchtige vreemdeling is in de Caribische Zee, zei de duiklerares, is het geoorloofd hem te doden. Kiris liet het aan de kijker over de parallel met de Venezolaanse vluchtelingen te leggen, die vanwege hyperinflatie en hongersnood in eigen land in groten getale aankomen op Curaçao, in bootjes waar ook coke en wapens mee worden gesmokkeld.

Toen Kiris daarna zo’n vluchteling ging interviewen, zei de voice-over: ‘Dan gaan jullie natuurlijk trucjes toepassen, om mensen achteraf te anonimiseren.’ En verdomd, de Venezolaanse vrouw deed een maskertje op. Deze metalaag is een bespiegeling op het tv-maken zelf, door te wijzen op de kunstmatigheid en het opportunisme ervan.

Van alle reisprogramma’s van de NPO is geen enkele zo onderscheidend als Ersin in Wonderland, vandaar de nominatie voor de Zilveren Nipkowschijf in 2018. Een verademing: het gaat eens níét over de presentator. Hij is slechts een vehikel en hoeft geen persoonlijke betrokkenheid te veinzen. Hij acteert sowieso al, en goed ook.

‘Ersin in Wonderland’. Beeld VPRO

Kiris kiest zijn wonderlanden bovendien slim uit. In Vietnam liet hij vorige week de nog altijd aanwezige gevolgen van de oorlog zien, en het toerisme dat op die oorlog inspeelt. In Tunesië, vorig seizoen, liet hij zich verwennen op het strand waar in 2015 een terrorist met een Kalasjnikov om zich heen begon te schieten.

Wat ik me wel afvraag: weten de mensen die in aanraking komen met Kiris dat hij toneelspeelt? De Nederlandse toeristen die een oliebol van hem aannamen op het strand bij Willemstad zullen vreemd hebben opgekeken, als ze donderdag naar NPO 3 keken. Is dat niet die aardige man met die blosjes op zijn wangen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.