Ergerrrrrrrrrrrrnissen

Net als het gebruik van 'merci' nam Hedenlands van zijn vader de gewoonte over om 'zeuven' te zeggen in plaats van zeven....

Tja, zeuven, waarom zeggen we dat eigenlijk, je zegt toch ook geen tweuenneugentig? Hoewel, volgens Willem van Manen, die zich ook ergert aan 'zeuven', is de vereuing bezig zich te verspreiden. 'Je hoort het steeds meer, en bij sport is het niet meer weg te denken', schrijft hij. 'Vooral die nieuwe blonde dame bij NOS-Sport weet er raad mee.' Wie de heer Van Manen hier bedoelt weet Hedenlands niet, maar met zijn voorbeeld-citaat in het achterhoofd moet zij makkelijk te identificeren zijn:

'Essijn nog zeuven minute te speule maa de stad is nog steuds tweu-tweu.' Een corner kan daar natuurlijk verandering in brengen, maar alleen als het woord correct wordt uitgesproken: 'konner.'

En van de konner die eigenlijk een corner was is het maar een kleine stap naar het de afgelopen weken vaker aangesneden onderwerp van de teleskopie - om even een typisch omroep-overgangetje - ook wel bruggetje - te gebruiken. (Zullen we daar eens een fijne lijst van aanleggen? De olijke zinspelingen waarmee Philip Freriks naar de weerman/vrouw toepraat? De verbale secondenlijm waarmee Jack van Gelder alles aan elkaar plakt? Ja? Insturen!)

Wiebe Fraanje signaleert diverse teleskopische effecten rond de woordcombinatie Olympische Spelen. Judoka Van der Geest (leuke naam) heeft het in een radiospotje over 'Olimpiespele', terwijl Zwemmer Wouda (minder geslaagd) er 'Olumpispele' van maakt. En dit is nog maar het begin, waarschuwt Wiebe, want 'naarmate men deze woorden vaker zal gaan uitspreken, zullen er meer klanken wegvallen', schrijft hij. 'De introductie van ''olupspele'' zal niet lang op zich laten wachten (een week voor aanvang van het spektakel), vervolgens wordt het ''olpspele'' (in de eerste week), waarna men het nog verder zal vergemakzuchten tot ''oopspele''. Kleuters die Nederlands leren spreken en veel van tv oppikken, zullen hun komende levensjaren denken dat het om ''Hoop Spelen'' gaat.'

Hedenlands repte onlangs van een congres over Omroep & Taal, een jaar of acht geleden in Veldhoven, waar veel van dit soort verschijnselen ook al aan de orde kwam. Wat Hedenlands van dat congres het meest bijstaat is de bezoeker die er op wees dat Erwin Kroll niet 'morgen' zegt, maar môege. Die opmerking zat in de reportage die Nova over dat congres maakte, en de maker van die reportage is dezelfde Reinier van den Hout die Hedenlands de afgelopen weken een paar mooie voorbeelden van teleskopie toestuurde, vooral afkomstig van Joop den Uyl.

Neesegering, Kolukke Hoogheid, antifujsnaire pattij, staatsecredales, het begint een leuke verzameling te worden, waar Reinier deze week nog 'koonkuis' aan toevoegt (koninlijk huis) en 'stuuk vostek duik'.

'(Is natuurlijk voltrekt duidelijk)', schreef Reinier hierachter, waarop Hedenlands zich enige tijd afvroeg waarom hij het er maar niet uithaalde. Maar zoals Reinier schreef, stuuk vostek duik.

Bij het beoordelen van teleskopietjes hanteert Reinier de IW, de 'inschuifwaarde', oftewel de gerealiseerde letterreductie. Bij 'koonkuis' bedraagt de IW 39 procent, bij 'stuuk vostek duik' maar liefst 50 procent.

De hoogste IW die Reinier ooit noteerde komt op naam van een Amerikaan die veel van zijn zinnen afsloot met de retorische vraag do you know what I am saying?, een zinsnede die hij inkortte tot 'nomsing?' 22 Letters teruggebracht tot 7 maakt een IW van 72.2!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden