Eredoctor Nooteboom wordt liever gelezen dan bijgezet

Daar is iedereen het over eens – schrijver, uitgever en lezer: het staat chic, zo’n rij dikke banden in de boekenkast, en die schenkt de bezitter bovendien de rustgevende zekerheid dat hij niets mist....

Voor Emile Brugman, uitgever van Atlas, is het antwoord zonneklaar: ‘Een Verzameld Werk verkoopt niet. Meer dan ooit kopen de lezers tegenwoordig impulsief. Ze willen paperbacks met de bekende titels. Bij de gedachte aan kostbare verzamelbanden zuchten ze: moet dat allemaal?

‘Kijk naar wat er in het verleden is gebeurd met het Verzameld Werk van Vestdijk, Bordewijk of Couperus: kwam in de ramsj terecht, op de delen met de hoofdtitels na. Bij De Bezige Bij zijn ze vorig jaar begonnen met W.F. Hermans, die over elf jaar in zesentwintig delen wordt verzameld. Met het annoteren van al zijn werkzijn academici jaren bezig. Voor wie, vraag ik me af. Met een Verzameld Werk maak je hooguit vijftien lezers blij.’ Navraag bij De Bezige Bij leert dat er van de eerste Hermans-delen 8000, respectievelijk 4500 exemplaren zijn verkocht. Dat valt niet tegen. Brugman: ‘Maar daar staan nog belangrijke titels in. Ik doel op die zucht om álles, ook gelegenheidswerk en nog ongebundelde stukken, te bundelen. Als uitgever zou ik liever hebben dat een schrijver wordt gelezen, dan dat ik hem in een praalgraf bijzet.’

Brugman heeft het er kort geleden over gehad met Cees Nooteboom (1933), die maandag aanstaande in Nijmegen een eredoctoraat in de Letteren krijgt. Vorig jaar heeft de schrijver zijn gehele oeuvre bij Atlas ondergebracht. Gaat die nu niet het voorbeeld volgen van Nootebooms Duitse uitgever, het prestigieuze Suhrkamp?

In de afgelopen jaren verschenen daar de Gesammelte Werke in 8 Bänden: 1 deel Gedichte, 2 delen Romane und Erzählungen, 4 delen Auf Reisen en een slotdeel getiteld Feuilletons.

‘Erg mooi’, vindt ook Brugman, maar dit is in Nederland onhaalbaar: ‘Nooteboom is niet geholpen met een Verzameld Werk, al past het bij zijn statuur. Wij gaan het anders doen: zijn romans houden we uiteraard in druk, en van zijn non-fictie – de reportages en beschouwingen – komt ongeveer 90 procent weer leverbaar, doordat we die opnieuw rangschikken. Daarbij kun je denken aan een ordening per land, dus een boek met alle stukken over Duitsland of Amerika. Maar het is ook mogelijk dat we bijvoorbeeld de kunstbeschouwingen bij elkaar zetten.’

Over de uiteindelijke indeling moeten ze nog knopen doorhakken. Maar dit is zeker: het zullen leesedities in paperback worden. Er komt géén Verzameld Werk in dikke gebonden delen ‘die iedereen prachtig noemt maar bijna niemand leest’.

De Duitse Nooteboom-verzamelaar is overigens met die acht folianten nog niet klaar. Op 29 september verschijnt bij de kunstboekenuitgever Schirmer/Mosel het geïllustreerde Tumbas – Gräber von Schrifstellern und Denkern, waarin Nooteboom de rustplaatsen van Joyce, Canetti, Brecht, Keats en vele anderen afreist.

Zoals genoegzaam bekend wordt Nooteboom in Duitsland op handen gedragen. En al doet Nijmegen een dappere poging met een vierdelige lezingenreeks, binnenkort vinden in Detmold de Autorentage Cees Nooteboom plaats, en die bestaan uit lezingen én een concert, een expositie, en een duogesprek met de denkende schrijfster Connie Palmen.

Begin 2007 zal Tumbas in het Nederlands uitkomen bij Atlas. Hoofdredacteur Hans Enters: ‘Een mooi boek op groot formaat. We hanteren voorlopig de werktitel Graven. Ook zo’n speciale uitgave als deze kijk je later veel sneller nog eens in, dan dat je in een Verzameld Werk, hoe fraai ook, zou moeten gaan zoeken waar die Tumbas zijn gebleven.’ Ook Graven blijft een Hollands praalgraf bespaard.

Arjan Peters

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden