Er zit muziek in internet

De muziekindustrie verzet zich op alle mogelijke manieren tegen het digitaal kopiëren van cd's. Sony gaat zijn nieuwe cd's ertegen beveiligen, maar wil wel geld halen uit muziek op internet....

Peter Giesen

'NAPSTER', zegt Patrick Decam, de Franse directeur van Sony Music Nederland, 'is helemaal niet slecht voor ons. De kids hebben heel snel geleerd hoe ze muziek van internet moeten downloaden. Tegen de tijd dat wij downloaden tegen betaling aanbieden, is de markt er klaar voor. Het is alsof je de mensen eerst een maand gratis met de metro laat rijden. Als ze aan die manier van reizen gewend zijn, ga je een toegangsprijs heffen.'

Decam werkte voor Sony in Parijs en Londen, nu houdt hij kantoor in een Hilversumse villa. Hij is casual gekleed, en op zijn bureau liggen stapels cd's, zoals het een platenbaas betaamt. Platenmaatschappijen zijn de laatste tijd afgeschilderd als de dinosaurussen van de muziekwereld, bedreigd door de levendige handel in gekopieerde cd's op het schoolplein en Napster, het programma waarmee internetgebruikers hun cd's kunnen uitwisselen.

Maar Decam is ontspannen en overtuigd van een mooie toekomst voor de muziekindustrie. Bedrijven als Sony zijn klaar om terug te slaan, zegt hij. Vanaf de herfst wil Sony zijn nieuwe cd's gaan beveiligen tegen digitaal kopiëren. En in de Verenigde Staten loopt een rechtszaak van de overkoepelende Recording Industry Association of America (RIAA) tegen Napster, wegens schending van copyrights. De kans lijkt groot dat de muziekindustrie deze zaak gaat winnen. De RIAA heeft de rechter zelfs gevraagd om Napster voorlopig te verbieden, in afwachting van een definitief verbod. Waarschijnlijk zal de rechter op 26 juli over zo'n voorlopige maatregel een beslissing nemen.

Veel internetkenners zijn sceptisch over de stoere taal van de muziekindustrie. Zij geloven dat de geest uit de fles is. Grote bedrijven als Sony, BMG en Universal zullen niet in staat zijn de digitale consument te temmen. Beveiligde cd's worden binnen de kortste keren gekraakt, waarna de oplossing razendsnel via internet verspreid wordt. Een verbod op Napster zal leiden tot de opkomst van soortgelijke programma's, zoals Gnutella dat veel moeilijker te traceren is.

'Er zullen altijd smart asses zijn waar we geen vat op krijgen. We pretenderen ook niet dat we iedere vorm van piraterij kunnen uitroeien. Maar als je er een business van maakt, zoals Napster, ben je zichtbaar en dus te bestrijden', zegt Decam. De industrie hoopt vooral dat zij het kopiëren of uitwisselen van cd's zo lastig en tijdrovend kan maken, dat de doorsnee-consument er geen zin meer in heeft. Van een handjevol whizz kids zegt ze niet wakker te liggen.

De uitkomst van deze strijd zal bepalend zijn voor de toekomst van de muziekindustrie. Als ze verliest, moet ze genoegen nemen met lagere winsten en een kleinere rol. Als ze wint, kan ze internet gebruiken om een waar arsenaal aan nieuwe diensten aan te bieden, van digitaal downloaden tot pay-per-view-uitzendingen van concerten.

In het Amerikaanse internetmagazine Salon schetste Scott Rosenberg onlangs een scenario waarin de muziekindustrie tot vrijwel ieders genoegen in verval raakt. De technologie geeft en de technologie neemt, aldus Rosenberg. De grammofoonplaat maakte de opkomst van de industrie mogelijk, internet reduceert haar weer tot de marge.

Rosenberg voorziet een idyllische wereld waarin artiesten hun muziek rechtstreeks via het net bij de consument afleveren, zonder tussenkomst van platenmaatschappijen die elke creatieve vondst meteen in een commercieel concept gieten. Behalve de maatschappij zelf vaart iedereen er wel bij: het publiek krijgt meer keuze, de artiesten zien niet langer een groot deel van hun royalties naar de maatschappij verdwijnen.

'Internet is een heel goed middel om je muziek bekender te maken', zegt jazzsaxofonist Jasper Blom. Hij werkt aan een website waar bezoekers elke week een nieuw muziekstuk gratis kunnen downloaden. De royalties die hij misloopt, kunnen hem niet deren. 'Als jazzmuzikant heb je toch nauwelijks omzet. In mijn genre moet je aan duizenden verkochte cd's denken. Waarschijnlijk heeft Candy Dulfer een heel andere mening.' Ook een muzikant met een solide reputatie in de Nederlandse jazzwereld, zoals Blom, kan absoluut niet leven van cd-verkoop. 'Alle jazzmuzikanten hebben nevenactiviteiten. Zelf geef ik bijvoorbeeld les aan een conservatorium', zegt hij.

Blom is bekend in de jazzwereld, bij een klein, maar toegewijd publiek. Voor muzikanten die op een massamarkt opereren, lijkt het echter lastig om bekend te worden via de talrijke mp3-sites, waar onbekende artiesten hun werk kunnen uploaden. Wie heeft er ooit gehoord van Blijf met je poten van m'n fiets van De Bevlieging? Toch is het een topper bij vitaminic.nl.

'Natuurlijk kan iedereen zijn muziek op het net zetten. Maar wie vertelt het de consument?', zegt Decam. 'Daarom zal de platenmaatschappij gewoon blijven bestaan. Wij maken een selectie uit het enorme aanbod. Bovendien zijn we een formidabele advertentiemachine.' Als Napster verslagen is en de copyright-kwestie goed geregeld, kan internet de muziekindustrie een nieuwe impuls geven, meent hij. Een vergelijking met de filmwereld ligt voor de hand. Hollywood ijverde aanvankelijk voor een algeheel verbod op de videorecorder, maar verdient nu veel geld aan de verkoop en verhuur van videobanden. Ook andere grote bedrijven geloven in dit scenario. 'Nu is e-mail nog de killer application van internet. Straks is dat de digitale distributie van muziek en video', zegt Fred Boekhorst, vice-president research van Philips.

Een bedrijf als Sony Music zal zich ontwikkelen van een tamelijk eenvoudige platenboer die dozen met cd's naar de winkel stuurt, tot een bedrijf dat zijn muziek op talloze manieren bij de consument brengt.'Op korte termijn zal de cd niet verdwijnen. In de meeste scenario's wordt ervan uitgegaan dat over vijf jaar zo'n 10 tot 20 procent van de muziek online wordt verkocht', aldus Decam. Alleen als cadeau heeft de cd sentimentele waarde. Is het leuk om je geliefde het recht op het downloaden van tien tracks te schenken?

Naast de cd zullen echter talrijke varianten ontstaan. Het downloaden van een cd, in zijn geheel of per nummer. Muziek kan ook worden gedownload voor drie maanden of voor honderd keer draaien. Zelfs de technologie van Napster zou overgenomen kunnen worden. Decam: 'Stel dat je een nummer tegen betaling downloadt en je stuurt het door naar een vriend. Die betaalt er weer iets minder voor, omdat hij de tweede is, en zelf krijg je een kleine vergoeding. Dat is het Tupperware-model, en dat zou heel goed kunnen werken. Juist bij muziek is mond-tot-mondreclame vaak heel effectief.'

De nieuwe technologie maakt ook nieuwe diensten mogelijk. 'Artiesten zullen dichter bij hun fans komen te staan. Ik verwacht zelf dat concerten heel belangrijk zullen worden. Nu kan slechts een minderheid van de fans een concert bijwonen. Ook de televisie heeft slechts beperkt ruimte. Via internet kunnen concerten onbeperkt worden uitgezonden', aldus Decam.

Alles hangt echter samen met de vraag of de industrie de digitale consument in bedwang weet te houden. Slaagt ze daar niet in, dan lekken miljarden guldens weg. Is ze succesvol, dan zal ze het publiek als nooit tevoren weten te bombarderen met muziek. Overal en altijd, via pc, tv en mobiele telefoon, op cd, website en chatbox.

Decam: 'Wie weet waar het eindigt. Misschien wel bij een 3D-hologram van je favoriete artiest in de slaapkamer.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden