Weblog

'Er zijn vijf huizen in Mars die permanent bewoond worden'

Journalist Geert Jan Hahn bracht een bezoek aan Mars. Mars, in Oekraïne, wel te verstaan. 'Maar weinig Oekraïners weten dat Mars ook een dorp in eigen land is. Ongelijk kun je ze niet geven.'

Herderin Varvara in Mars Beeld Sergey Anishchenko

Een bezoek aan Mars betekent twee dagen geen tijd voor andere afspraken hebben. Dat levert kolderieke telefoongesprekken op voor fotograaf Sergey: 'Vibatsjte meni, sorry, ik kan niet', zegt hij constant tegen zijn opdrachtgevers . 'Tsjomoe, waarom? Ik ga naar Mars vandaag.' Na een lange stilte aan beide kanten is het vooral Sergey die zijn lachen niet meer kan inhouden. 'En morgen ben ik weer terug.' Hij proest het dashboard onder.

Maar weinig Oekraïners weten dat Mars ook een dorp in eigen land is. Ongelijk kun je ze niet geven. Het is een gehucht op het platteland, en zo ver van de grote steden verwijderd dat het eigenlijk niet eens meer achterland genoemd kan worden. De hoofdstad Kiev ligt op zo'n zeven uur rijden. Bij goed weer.

Mars was ooit een florerende gemeenschap, dat zijn hoogtijdagen kende in de tijd van de Sovjet-Unie. Een nabijgelegen kolchoz zorgde voor veel werkgelegenheid en de Marsianen konden uitgebreid handel drijven.

De fabriek viel
Maar nu komt er bijna niemand meer in Mars. 'De fabriek 'viel', mensen trokken massaal weg', vertelt Varvara Jemeljanovna.'Hun huizen lieten ze gewoon achter. Sommigen deden de deur niet eens op slot.'
Varvara is een bejaarde herderin. Samen met haar vriendin Ksenija zwerft ze het district door. Een kudde geiten is hun enige bezit. 'Ik kom oorspronkelijk uit Mars, mijn familie had hier een kleine bakkerij. Maar toen ging iedereen weg, viel er weinig meer te verkopen. Omdat onze mannen stierven, zijn Ksenija en ik van onze laatste centen geiten gaan houden.'

Varvara komt nog wel eens in haar oude, compleet vervallen hut, maar heeft geen geld voor onderhoud. Er zijn echter genoeg omringende dorpen waar ook huizen leegstaan, soms in betere staat. In de vruchtbare maanden proberen ze dan voedsel te verbouwen, of ruilen de oude dames hun geitenmelk voor andere producten. Een welkome aanvulling op hun magere pensioen. Hoe ze de strenge winters doorkomen lijkt zowel een raadsel als een wonder.

Er zijn nog vijf huizen in Mars die permanent worden bewoond. Nog even, dan is er niemand meer. Het gehucht verkeert in een terminale staat, maar is daar niet uniek in. Honderden dorpen zijn de afgelopen twee decennia in Oekraïne gestorven, en velen staan er nog op de nominatie.

Het verantwoordelijke ministerie wil veel geld in het immense Oekraïense land pompen en vooral subsidies en startpremies verstrekken aan jonge boeren. Innovatieve (agrarische) bedrijven zouden zelfs de eerste jaren geen belastingen meer hoeven te betalen. Een totale ontvolking van het platteland moet hiermee voorkomen worden; alle jonge mensen trekken immers naar de steden.
Een mooie belofte van de zittende macht. Tactisch ook met het oog op de naderende parlementsverkiezingen, volgend weekend. De ontwikkeling van het platteland zal één van de speerpunten zijn.

Echter, het is maar zeer de vraag of er op termijn nog leven in Mars zal zijn.

Morgen in Vonk, het achtergrond- en opiniekatern bij de Volkskrant op zaterdag, een uitgebreide reportage: Leven op Mars.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden