Tv-recensieemma curvers

Er werd veel gezegd op tv, en toch was het interessantste wat er níét werd gezegd

Beeld De Volkskrant

Als u nog een ideetje hebt, hoe prematuur ook, belt u dan gauw de televisie.

De nood aan dwarse ideeën is nog altijd hoog bij de talkshows. Als u nog een plannetje hebt voor een nationale beweging, hoe prematuur ook, bent u al gauw live op de buis. Gisteravond bij Op1 was de beurt aan Jacco Vonhof, voorzitter van ondernemersorganisatie MKB Nederland. Onder zijn hoofd verscheen het tekstbalkje ‘lanceert 60-min maatschappij’, maar Vonhof lanceerde helemaal niks.

Vonhof vond dat we de economie niet helemaal naar de gallemiezen moesten laten gaan, omdat de jongere generatie relatief weinig risico loopt. Geen onredelijke gedachte en an sich een prima onderwerp, maar die 60-min-maatschappij was nog niet meer dan een proefballonnetje. We moesten ‘iets’ doen, zei Vonhof, ‘zodat mensen het gevoel hebben dat er íéts kan’ – zelf had hij de leeftijd van 60 niet genoemd. Over de implicaties van een leeftijdsmaatregel was nog niet nagedacht. Toen microbioloog Jan Kluytmans zei dat zo’n plan onmenselijke besluiten zou behelzen, zoals isolatie van senioren, liep de proefballon al pruttelend leeg.

Op de tweede rang zat een plan in een nog woestere fase van ontwikkeling: Mark Schalekamp leidde een opstand van ondernemers die zich op Bevrijdingsdag gemondkapt zullen ‘bevrijden van de maatregelen’. Ze noemden zich de Oranje Kapjes, en boetes namen ze op de koop toe. Als Hoofd-Kapje had Schalekamp ‘enkele tonnen’ toegezegd gekregen van ondernemers die hij niet bij naam wilde noemen. Oproerondernemer Klaas Hummel, flitste door mijn hoofd – zijn oproep tot opstand had in elk geval effect.

Mark Schalekamp met een Oranje Kapje.Beeld Op1

Er werd veel gezegd op tv zondagavond, en toch was het interessantste wat er níét werd gezegd. In Tegenlicht zou documentairemaker Ruben Terlou, van de gevierde series Langs de Oevers van de Yangtze en Chinese Dromen, een kijkje geven in de post-coronalevens van inwoners van Wuhan, Beijing en Shanghai. In de Varagids zei Terlou al: ‘Als ik zeg dat ik niet uit kan sluiten dat het virus uit een lab in China afkomstig is, vind je dat dan cynisch?’ De uitzending werd gecanceld, omdat ‘personen in China’ gevaar zouden lopen.

Ik dacht terug aan een uitzending van Medialogica van vorig jaar, Xi, Xi wat jij niet ziet (terug te zien bij Human). Oud-China-correspondent Tom Van de Weghe vertelde: ‘Wat China doet is een manier van zelfcensuur plaatsen in het hoofd van iedereen die met China bezig wil zijn.’ Van de Weghe vertelde dat je er als journalist alleen kon meedoen als je het spel meespeelde. En: ‘Door af te wegen: hóé gaan we dat brengen, pas je al zelfcensuur toe.’

Historicus Frank Dikötter vertelde daarop hoe dat in zijn werk gaat bij geschiedschrijving. Het bloedig neergeslagen Tiananmenprotest van 1989 werd gewist uit het Chinese nationale bewustzijn. Volgens Dikötter kregen historici die zwarte pagina’s schreven iemand van de Partij op de thee, die hun ‘historisch nihilisme’ verweet. Wat dat was, wist niemand precies, maar ze begrepen wel precies wat het betekende.

Het gaat niet alleen om wat wordt gezegd en gewist, of niet uitgezonden. Daaronder ligt een ongrijpbare wereld, met alles dat is afgezwakt, omgeschreven, of überhaupt nooit uitgesproken of opgeschreven. In het licht van 2020 klonk het allemaal nog onheilspellender. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden