TV-RECENSIEEmma Curvers

Er valt nog wel wat te schaven aan dat gave land, liet Jeroen Pauw met Scheefgroei in de Polder zien

null Beeld

Alle slachtoffers van de groei waren er: de zogenaamde zzp’ers, wanhopige woningzoekenden en de pensioenlozen.

Wat is Nederland voor land? We hoorden het van de gemiddelde Nederlander in een montage: een te gek gave plek waar het dubbeldik genieten is van fenomenale gezondheidszorg en mensenrechten, en ook nog eens schathemeltjerijk. Leve Nederland, hoezee, maar goed, voor wie is die economische voorspoed eigenlijk goed? Niet voor de mensen die zondagavond te gast waren bij Scheefgroei in de polder, een tweedelige talkshow onder leiding van Jeroen Pauw. Post-Pauw bijt hij zich vast in maatschappelijke thema’s, en gelukkig maar.

Want, zo zette journalist Sander Heijne uiteen, gemiddelde Nederlanders zeggen niets: terwijl de rijkste 10 procent van het land steeds meer verdient, krijgt de onderste 50 procent een steeds kleiner deel. Hij demonstreerde dat met een deprimerend grafiekje, de eerste van een reeks deprimerende grafiekjes. Groei voor een klein clubje gelukkigen dus, zegt Heijne, op wiens boek Fantoomgroei de talkshow is gebaseerd.

Jeroen Pauw in Scheefgroei in de polder. Beeld BNNVara
Jeroen Pauw in Scheefgroei in de polder.Beeld BNNVara

Samen met onderzoeksjournalist Jeroen Smit schetste hij het grote plaatje. Je zou denken dat dat taaie Teleac-televisie oplevert, maar dat deed het niet, want er zat een uitstekend gecaste groep verliezers van de groei opgelijnd. Aan supermarktmedewerker Kristel vroeg Pauw of het druk was geweest. ‘Beredruk’, zei ze. En had Kristel ook een coronabonus gehad? ‘Ja, een doosje tompoezen.’ En Ahold-topman Frans Muller? 1,6 miljoen. Duidelijk. Er zat een deprimerend grafiekje bij van het minimumloon, dat niet met de inflatie was meegestegen.

Toen moest het grafiekje van de woningprijzen nog komen, nóg zo’n lijntje waarvan je zwarte vlekken voor je ogen krijgt. Verpleegkundige Anique kon het op haar buik schrijven, een koophuis in Delft. ‘Heb je het gevoel dat de huizen te duur zijn of het salaris te klein is?’, vroeg Pauw. ‘Allebei eigenlijk.’

Heijne vertelde ook hoe we hier waren aanbeland, door loonmatiging na het Akkoord van Wassenaar in 1982 en daarna flexibilisering. De show vond plaats in een fabriekshal van Philips, een bedrijf dat ooit iedereen in dienst had, Philips-huizen aanbood, een sportvereniging. En nu? Nu zaten daar scheerapparatenmonteur Tjalling, die werkt met een uitzendbureau, Mirsad, die ‘ondernemer’ is als chauffeur bij Uber, en Debbie, fietskoerier bij Deliveroo.

Allemaal verhalen die je los van elkaar al kent, maar die nog niet eerder zo kraakhelder op tv met elkaar in verband werden gebracht, in een groter, ouderwets Vara-verhaal met een ideaal. Zo zei Heijne over een fotograaf die zijn foto’s voor een schijntje aan de krant verkocht: ‘Dit bedrijf gaat niet omvallen als meneer een contract zou krijgen. Dan krijgt de top wat minder winst.’

‘Als je dit zo hoort’, concludeerde Pauw, ‘zijn dit wel verhalen dat je denkt: dit heeft weinig toekomst.’ Ja, zei Heijne: ‘Wat je wilt als mens in het leven is dat je een beetje kunt dromen over de toekomst die je kunt bouwen.’ Volgens Smit stond er wel wat te veranderen, zo had de rechter in Engeland laatst geoordeeld dat Uber-chauffeurs geen zelfstandigen zijn. ‘Is er iets van optimisme?’, vroeg Pauw hem. ‘Ja hoor.’ De gasten in de zaal vroeg hij maar niets.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden