Literatuur Nobelprijs

Er komt een Alternatieve Nobelprijs voor de Literatuur, gekozen door bibliothecarissen en het publiek

Een groep Zweedse schrijvers, journalisten en acteurs hebben zich verenigd in de Nieuwe Academie, die dit jaar een Alternatieve Nobelprijs voor de Literatuur gaat toekennen. Het initiatief is een reactie op het besluit van de Zweedse Academie in 2018 niet de meest prestigieuze literaire prijs ter wereld uit te reiken. Vanwege een seksueel misbruikschandaal binnen de Academie stapten meerdere leden uit de jury van de Nobelprijs voor Literatuur.

De laatste gala-uitreiking van de Nobelprijzen in aanwezigheid van het Zweedse koninklijk paar, afgelopen december in Stockholm. Foto Getty

De Nieuwe Academie wil het imago van cultuur, ‘dat een serieuze deuk heeft gekregen’, oppoetsen en zo het vertrouwen van het grote publiek terugwinnen. ‘We willen mensen eraan herinneren dat literatuur democratische waarden en respect zou moeten promoten, zonder privileges, vooringenomen arrogantie en seksisme’, aldus een verklaring van de Nieuwe Academie. De beste manier om dit te bereiken is volgens de initiatiefnemers in december in Stockholm alsnog een literaire prijs uit te reiken.

De ‘officiële’ academie besloot begin mei dat dit jaar geen Nobelprijs voor de Literatuur kon worden uitgereikt. De organisatie had naar eigen zeggen niet genoeg leden om een besluit te nemen over toekenning van de prijs. Bovendien zou de Academie door het seksueelmisbruikschandaal en de interne crisis aan geloofwaardigheid hebben ingeboet. De toekenning werd een jaar doorgeschoven, zodat 2019 twee Nobel-laureaten zou krijgen.

Dit besluit leidde de afgelopen maanden tot de nodige beroering. Slechts enkele keren sinds 1901 had de Academie de literaire prijs niet uitgereikt, door bijvoorbeeld oorlogsgeweld, maar nog nooit had hieraan een seksuele affaire of schandaal ten grondslag gelegen. In 1935 vond de Academie geen enkele schrijver goed genoeg. De laatste keer dat in hetzelfde jaar twee Nobelprijs-uitreikingen waren, was 68 jaar geleden toen de Amerikaanse schrijver William Faulkner alsnog de onderscheiding kreeg voor 1949 en de Britse auteur Bertrand Russell die van 1950.

Als het aan de Nieuwe Academie ligt, gaat dat nu anders. Bibliothecarissen uit heel Zweden is gevraagd kandidaten te nomineren. Auteurs moesten ten minste twee boeken hebben gepubliceerd, waarvan één de afgelopen tien jaar. Daarnaast moeten de schrijvers ‘het verhaal van de mensen van de wereld’ vertellen.

Dit heeft geresulteerd in een lijst waarop de namen van 47 bekende auteurs prijken. Geen Nederlandse schrijvers, wel auteurs als Haruki Murakami , Amos Oz en Ngugi Wa Thiong'o, die al jaren door wedkantoren worden genoemd als Nobelprijskandidaten. Andere opvallende namen zijn Margaret Atwood, Donna Tartt, Ian McEwan, Patti Smith en J.K. Rowling.

Tot half augustus mag het publiek online stemmen. Uit de drie schrijvers met de meeste stemmen en een auteur die alleen door de Zweedse bibliothecarissen wordt bepaald, selecteert een vijfkoppige jury vervolgens de winnaar van de Alternatieve Nobelprijs.

In oktober wordt de naam van de laureaat bekendgemaakt. Hij of zij krijgt prijs en prijzengeld (100.000 euro), door crowdfunding bijeengehaald, op 10 december in Stockholm overhandigd. 

Nu maar hopen voor de Nieuwe Academie dat de prijs niet gaat naar de eveneens genomineerde Elena Ferrante, de auteur van de Napolitaanse romans van wie nog altijd niet 100 procent duidelijk is of ze eigenlijk de Italiaanse schrijver Domenico Starnone is of een samenwerkingsverband van Starnone en een geniale vriendin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.