Wakkerlandsjan kuitenbrouwer

Er is een nieuw ‘wakker’: het ‘wakker’ van de QAnon-volgelingen en de viruswappies

null Beeld

Jan Kuitenbrouwer over de betekenis van woorden in woke tijden. Aflevering 1: wakker.

Wakkerlands is de taal van wakker Nederland. Let op: dat is ‘wakker’ met een kleine ‘w’. Het Nederland van iedereen die graag meedoet aan het gesprek van de dag. Het gesprek op de opiniepagina, op radio, televisie, Facebook, Twitter en andere sociale media. De taal van de openbare meningsvorming, dat is Wakkerlands. Van het ‘debat’ - ook zo’n begrip dat je voortdurend hoort maar waar zeker niet iedereen hetzelfde mee bedoelt. Dat zal dus ook aan bod komen.

En, om daar meteen maar mee te beginnen, het begrip ‘wakker’ zelf. Ook dat kent vele betekenissen. Van Dale zegt 1: ‘niet slapend’ en 2: ‘levendig, kloek, flink’. ‘Een zaak wakker aanpakken’ wordt als voorbeeld gegeven, waarbij ik zelf eerder zou denken aan ‘slim’, ‘gis’, ‘alert’. Dat is het ‘wakker’ dat de Van Dale nog niet gehaald heeft, het ‘wakker’ van De Telegraaf en omroep WNL. Van de ‘gewone, hardwerkende Nederlander’, die de dag plukt, zich niet gek laat maken, van z’n natje en z’n droogje houdt, het schuurtje bij het huisje houdt en bijtijds naar bed gaat, want hij moet morgen weer vroeg wakker zijn.

Dat ‘wakker’ van De Telegraaf stamt uit de tijd dat jonge mensen die de wereld wilden verbeteren ‘werkschuw’ werden genoemd, een mooi, oud voorbeeld van framing. Met ‘idealistisch’, ‘veranderingsgezind’ of ‘opstandig’ bracht je ze niet voldoende in diskrediet, het moest erger. ‘Werkschuw’! Wat was in het Nederland van de wederopbouw nu erger dan ledigheid? Daar mocht je als rechtgeaarde marinier wel even met de koppelriem overheen.

Zo staat ‘wakker’ ook voor: reactionair.

Sinds kort is er een nieuw ‘wakker’: het ‘wakker’ van de —> QAnon-volgelingen, de —> viruswappies en andere —> complotdenkers. De werkelijkheid zoals wij die kennen is één groot complot om ons in slaap te houden, zodat de machten achter dit complot vrij spel hebben, zo luidt ongeveer de redenering. QAnon-volgelingen zijn ‘ontwaakt’ en hun missie is om ons ook wakker te maken. The Great Awakening, noemen zij dit. Bekende Amerikaanse QAnon-aanhangers zijn Roseanne Barr en James Woods. Ook Donald Trump flirt met de beweging.

De bekendste Nederlandse ambassadeur van dit denken is Lange Frans, de rapper. Hij heeft een veelbeluisterde podcast over deze zaken. Een typische aflevering begint met minder complottheorieën dan hij eindigt, zijn gasten schudden ze achteloos uit de mouw. Ufo’s bestaan, de Holocaust is een verzinsel, 9/11 was opzet, de wereld wordt bestuurd door pedofiele, kinderbloeddrinkende satanisten, Bill Gates wil ons vaccineren met microchips, 5G is bedoeld om ons te hersenspoelen, Covid is een hoax, Willem-Alexander heeft geen bs-nummer en, wist u dat, scheuren in spijkerbroeken zijn een geheime communicatiecode. Frans zit soms verbluft te kijken. Per aflevering gebruikt hij minstens tien keer het woord ‘wakker’. Hij is klaarwakker en hij roept iedereen op ook wakker te worden. De hardmetalband Bloedgat maakte een nummer over hem: Wakker worden met Lange Frans.

Lange Frans bewijst dat je klaarwakker kunt zijn en tegelijk in een droomwereld kunt leven. Een vorm van slaapwandelen? De Speld meldde laatst dat wanneer je de platen van Lange Frans achterstevoren draait, je heel normale, redelijke dingen hoort.

Waarschijnlijk val je dan ook in slaap.

Nu hebben we het nog niet gehad over weer een andere vorm van politieke wakkerheid die momenteel in zwang is, maar daarover gaat de Wakkerlands van volgende week.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden