ProfielArchitect Enzo Valerio

Enzo Valerio is een van de grote talenten van een nieuwe generatie architecten

De nominatie voor de Abe Bonnemaprijs voor Jonge Architecten onderschrijft dat.

Enzo Valerio in zijn werkplaats Playtime in Rotterdam.Beeld Valerio Enzo

‘Dit gebouw gaat je verrassen’, zegt de Rotterdamse architect Enzo Valerio (32) terwijl hij voorgaat in een grijs jarenzestigkantoor aan de Van Vollenhovenstraat. Drie jaar geleden liep hij zo, samen met een makelaar, door het portiek naar boven, op zoek naar ruimte voor zijn studio met werkplaats. Hij was sceptisch over het pand: 1000 vierkante meter leek hem wat groot, en het verkeerde in slechte staat.

‘Maar toen stapten we hier binnen’, zegt hij terwijl hij een deur op de tweede verdieping opent en we uitkijken op een metershoge betonnen ruimte waarin het daglicht door de glazen gevels binnenvalt. Het deed hem denken aan het kantoor met de zee van cubicals in Jacques Tati’s beroemde film Playtime.

Playtime, zoals hij het project doopte, is meer dan een geslaagde verbouwing waarbij gesloten gevels zijn geopend naar de straat, terwijl markante details als de stalen raamkozijnen behouden bleven. Valerio heeft het kantoorgebouw omgetoverd tot een werkplek voor dertig jonge creatieven: ontwerpers, fotografen, een curator, keramisten. Het is misschien geen nieuw Bauhaus, maar wel zitten er mensen die elkaar moeten inspireren.

Voor de verbouwing verkeerde studio Playtime in slechte staat.

Zo maken de keramisten het serviesgoed voor de koffiebar die Valerio op de begane grond heeft ingericht, en betrok een van de ontwerpers een galeriehouder erbij die nu de ruimte naast het café huurt. In de derde ruimte op de begane grond zit de architectuurstudio met in het souterrain de werkplaats, boven woont de architect in een grotendeels glazen appartement, met uitzicht op de Playtime-ruimte.

Na het huis van glas en hout dat hij voor de slingerapen in Artis bouwde en het prijsvraagontwerp voor een paviljoen in de botanische tuin van Hilversum, is dit Valerio’s eerste grote gerealiseerde werk. Een project waarmee hij zich ontpopt tot een van de grote talenten van een nieuwe generatie architecten. De nominatie voor de Abe Bonnemaprijs voor Jonge Architecten onderschrijft dat.

Wat de genomineerde architecten met elkaar gemeen hebben, is een voorliefde voor materialen en details, die ze precies uittekenen. Valerio gaat een stap verder: hij is een architect die werkschoenen en overall aantrekt om eigenhandig panden te bouwen, waarbij hij al doende tot ongebruikelijke oplossingen komt. Neem de wastafel in de logeerkamer van zijn woning, waarvoor hij met een loodgieterstang de metalen waterleidingen ‘om de hoek’ heeft gebogen.

Het resultaat werd zo sierlijk dat hij het jammer vond om het leidingwerk in de vloer te verbergen. In plaats daarvan componeerde hij met de buizen, die vanuit de rode en blauwe kraan over de muur lopen, de spiegel boven de wastafel en de trekker die ernaast hangt, een poëtisch ‘stilleven’.

Studio Playtime.

Dat hij niet de archetypische architect met zwarte coltrui en Le Corbusier-bril ging worden, wist hij al toen hij met de studie bouwkunde in Delft begon. ‘We leerden concepten bedenken, ik wilde dingen maken.’ Hij regelde een werkstage bij een bouwbedrijf, kreeg te horen dat dit ‘niet academisch’ was, en besloot zijn opleiding aan de ETH in Zurich  te vervolgen: in Zwitserland is bouwen onderdeel van het architectuuronderwijs.

Na zijn afstuderen werkte hij mee aan het Zwitserse paviljoen voor de architectuurbiënnale in Venetië. Met de geldprijs die hij won voor zijn afstudeerproject kocht hij een speedbootje om in zijn vrije tijd door de kanalen te varen. Zo vond hij een kamer in een oude villa, die hij deelde met een groep kunstenaars. Zij brachten hem bij een kunstproducent in het Zwitserse Sankt Gallen, waar hij een baan kreeg. Hier leerde hij om artistieke concepten om te zetten in tastbare objecten en bekwaamde hij zich in lassen en beton gieten.

Valerio combineert een eigenzinnige visie met een heerlijk gebrek aan valse ambitie. Hij heeft getwijfeld over dit artikel, of hij met Playtime naar buiten moet treden. ‘Het eerste dat architecten tegenwoordig doen als een gebouw af is, is een persmap rondsturen. Dan staat het project een paar uur bovenaan op de designwebsites om te verdwijnen in bodemloos gat. Ik wil dat geïnteresseerde mensen hierheen komen, de ruimte zelf ontdekken.’

Enzo toverde het gebouw om tot een een werkplek voor dertig jonge creatieven.

Ontdekken, zo zou je zijn experimentele aanpak kunnen omschrijven. Het testen van materialen in 1:1 schaalmodellen vraagt veel tijd en daarom werkt Valerio aan één project tegelijk, van ontwerp tot uitvoering. De komende twee jaar is dat een vakantiewoning aan de Nieuwkoopse Plassen. Er zit een risico aan deze aanpak. ‘We moeten concurreren met bouwbedrijven die dezelfde handelingen aanbieden, vanuit een andere motivatie. Zij willen de bouw zo efficiënt mogelijk uitvoeren, mij gaat het erom de ruimte te realiseren die ik voor ogen heb.’

‘Vanzelfsprekendheid’ is wat hij nastreeft. Hij wijst op de zelf gelaste stalen deurkozijnen, vakkundig weggestuukt in de wanden. Ze passen naadloos in het pand. Bij Playtime draait vanzelfsprekendheid om de relatie tussen oud en nieuw, bij het paviljoen in de botanische tuin in Hilversum om de manier waarop het bouwwerk op zijn plek past; het zal als het ware uit de grond groeien. De architect gaat het laag voor laag uit beton gieten en grof afwerken, zodat mos zich aan de muren kan hechten. ‘Ik verheug me al om in die tuin te staan en beton af te hameren. Dat ga je voelen in de architectuur.’

Jonge Abe Bonnemaprijs

Het project Playtime van architect Enzo Valerio is een van de vijf genomineerde projecten voor de Jonge Abe Bonnemaprijs, die tweejaarlijks wordt uitgereikt. De andere genomineerden zijn Lieke Göritzlehner met woonhuis MB in Hengelo, Auguste van Oppen met het Driegeneratiehuis in Amsterdam, Jasper Smits met het Zigzaghuis in Utrecht en Ard Hoksbergen voor Basisschool Veerkracht in Amsterdam. Op 13 december wordt de winnaar bekendgemaakt, die een geldprijs van 20 duizend euro ontvangt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden