Engels hoorde je zelden in Auschwitz

'Revenant' is het Franse woord voor geestverschijning. Het komt van het werkwoord 'revenir', terugkomen. Een geest is iemand die terugkomt uit het hiernamaals....

Klara uit de roman Klara zegt nee is een 'revenante'. Ze keert terugnaar Parijs na 29 maanden te hebben overleefd in concentratiekampAuschwitz. 'Een overlevende zeggen ze', smaalt ze, 'onderlevende zou beterzijn. . . '

Klara zegt nee is het debuut van de in 1949 in Rennes geboren SoazigAaron. Ze gaf haar roman de vorm van het dagboek van Angelika, Klara'sbeste vriendin en schoonzusje. Sinds Klara's terugkeer schrijft ze om haargedachten te ordenen.

Want Klara is niet meer dezelfde als voor de oorlog. Ze is provocerenden drammerig, rusteloos en lijkt wel gevoelloos geworden. Naar haar man,in de tussentijd gefusilleerd vanwege zijn werk in het verzet, vraagt zeniet. Haar 3-jarige dochtertje wil ze niet zien. En ze wil weg. NaarAmerika, voorgoed.

In de vier weken die ze bij haar vriendin doorbrengt, vertelt ze stukjebij beetje haar verhaal. In haar dagboek geeft Angelika zonder opsmukKlara's woorden weer. Voor haar eigen gevoel is niet veel ruimte. Daardoorblijft het relaas vrij van sentiment en krijgt een documentaire-achtigkarakter. Eveline van Hemert heeft deze registrerende toon goed weten overte brengen in haar vertaling.

Schrijnend is Klara's categorische weigering om haar moedertaal, Duits,nog langer te spreken. 'Ik heb niet genoeg aan de rest van mijn leven omdie taal in mezelf uit te roeien.' Het is een van de redenen waarom ze naar Amerika wil: in het kamp werden alle Europese talen gesproken, alleengeen Engels.

Het voorwoord van de schrijver en ex-kampgevangene Jorge Semprun is eenmooie aanbeveling. Als er binnenkort geen lijfelijke herinneringen meerzijn aan de vernietigingskampen, stelt hij, zullen we het moeten hebben vanwetenschappelijke studies. Maar deze zijn objectief en sluiten gevoel uit.Semprun heeft zijn hoop gevestigd op de schrijvers van fictie om ervaringendoor te geven. Voor hem is Soazig Aaron daarin met dit boek geslaagd.

We kunnen het alleen maar met hem eens zijn. Klara zegt nee is eenprachtig en indringend boek over menselijkheid en wat er gebeurt als diewordt afgenomen.

Wineke de Boer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden