Engelbewaarders en boze feeën

Een plekje. Als de verloskundige het aanraakt, wordt het blauw. Charlotte is nog maar net geboren of het is duidelijk dat het mis is. Het blijft niet bij dat ene plekje, het worden er tientallen. 'Als blauwe steentjes liggen ze over haar lichaam verspreid. Neergestrooid door een fee met slechte bedoelingen.'

Charlotte, de dochter van schrijfster Pia de Jong, heeft een zeldzame vorm van leukemie. Het is onduidelijk wat behandeling met chemo bij een pasgeborene aanricht. De ouders besluiten haar niet te laten behandelen. Ze gaan naar huis en sluiten zich, met de baby en hun twee zoontjes, op in hun burcht, in de Amsterdamse hoerenbuurt. De vader, een natuurkundige, stort zich op zijn sommen. De vrouw wijdt zich dag en nacht aan het gezin. Ze draagt Charlotte een jaar lang op haar lichaam.

Overleven

Als iets in Charlotte goed is gelukt, dan is het deze beschrijving van een leven dat teruggebracht is tot de ruwe kern: overleven. Bezoek wordt vermeden, het huis is een zooi. Ze zingen liedjes, vertellen verhaaltjes, verjagen de dood. De Jong sleurt de lezers mee haar burcht in en maakt het pijnlijke mengsel van liefde en angst scherp voelbaar. Van Charlotte wordt hartstochtelijk gehouden, totdat het onafwendbare zal gebeuren.

Dat gebeurt niet. Na een jaar knapt het bleke meisje ineens op. Eén voor een verdwijnen de plekjes. Een wonder, dat eerder is geschied: bij het Amerikaanse jongetje Sammy dat aan dezelfde ziekte leed; er was geen geld voor zijn behandeling en hij genas.

De Jong en haar man durven niet meteen blij te zijn. Dat is de tweede overtuigende, ontroerende passage in dit boek: je stapt niet zomaar van een aangekondigde dood de toekomst in.

Literaire effecten

Het was genoeg geweest voor een indrukwekkend boek. Maar De Jong tuigde haar verhaal op als een roman, met zware literaire effecten. Een stervende oude man aan de overkant, een hoertje dat kaarsen brandt, een knorrige actievoerder en een speeltuinopzichter, ze zijn Charlottes 'engelbewaarders'. In het ziekenhuis, een 'ontstoken onderbuik', werken veel boze feeën, met hun kille behandelingen. Een van de zoontjes voorspelt dat zijn zusje niet doodgaat. Regelmatig verschijnt Sammy in een visioen aan de schrijfster; hij kust Charlotte beter. Heel mooi. Al te mooi.

Want er knagen toch wat vragen. Waarom zagen ze af van behandeling? Veel doodzieke kinderen genazen door akelige behandelingen. Is Charlotte genezen door louter liefde en gebrande kaarsjes? Werd er van die andere kinderen, in dat gedoemde ziekenhuis, niet genoeg gehouden? Was dit een roman geweest, dan hadden de sprookjesachtige motieven minder gestoord. Charlotte roept vragen op, juist omdat haar verhaal barre werkelijkheid was. Charlotte heeft veel geluk gehad. Een scheutje meer ratio had dit boek goed gedaan.

Pia de Jong verdichtte de wonderbaarlijke genezing van haar dochter tot een roman. De Italiaan Marco Lodoli is, tot ons genoegen, voor het eerst in het Nederlands te lezen. En Hans Maarten van den Brink verhief de kilo tot zwaartepunt van een boek over de menselijke maat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden