Actie / Thriller / Misdaad

Enemy

Jake Gyllenhaal is intrigerend in een sterke dubbelrol

Er is iets mis met Adam Bell. Met tegenzin sleept hij zich naar zijn werk aan de universiteit waar hij geschiedenisles geeft. Thuis is hij lethargisch of nerveus. Zijn vriendin krijgt nauwelijks aandacht.

Zijn depressie - want daar lijkt het op - verergert wanneer hij bij toeval ontdekt dat hij een dubbelganger heeft. De man heet Anthony Clair en hoewel hij een would-be acteur is die nooit verder kwam dan figurantenrollen, lijkt hij toch de succesvolle versie van Adam. Anthony rijdt motor, heeft een chic ingericht appartement en een zwangere vrouw.

Vanaf de openingsscène waarin Anthony (of was het Adam?) een mysterieuze seksclub bezoekt, geeft de Canadese regisseur Denis Villeneuve zijn film een duistere, beklemmende sfeer.

De torenflats van Toronto strekken zich vijandig uit onder een laag gelige smog en overal duiken spinnen of spinnenwebben op - niet alleen in Adams nachtmerries, maar ook in de vertakkingen van bovenleidingen of in het patroon van een kapotte autoruit. Wat heeft dat te betekenen?

Enemy, losjes gebaseerd op de roman De man in duplo van de Portugese Nobelprijswinnaar José Saramago, bevat meer raadsels dan antwoorden. Met veel oplettendheid valt het verhaal wel te duiden, maar Villeneuve geeft weinig aanknopingspunten en houdt nadrukkelijk verschillende opties open.

Het is dus zoeken naar hints, vooral in de scènes met Adams moeder (Isabella Rossellini). Van een verloren gewaande tweelingbroer is duidelijk geen sprake, maar vreemd genoeg verwart zij Adam wel met Anthony. Moederschap lijkt sowieso een sleutelrol te spelen in het verhaal, net als angst en overspel.

Met verwijzingen naar Stanley Kubrick, Alfred Hitchcock en David Lynch legt Villeneuve, maker van het Oscargenomineerde drama Incendies (2010) en de grimmige thriller Prisoners (2013), de lat hoog.

Lange tijd worden de verwachtingen waargemaakt: Jake Gyllenhaal is intrigerend in een sterke dubbelrol, de muziek zorgt voor kippenvel en de confrontatie tussen de dubbelgangers blijft even onvoorspelbaar als spannend. Maar na het abrupte einde overheerst toch de teleurstelling. Het is fijn dat Villeneuve zijn publiek geen simpele interpretatie door de strot duwt, maar te veel mysterie kan ook een zwaktebod zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden