Documentaire

‘Elvis: The Searcher’ laat de kijker zelf op zoek gaan naar de ultieme Elvis Presley

null Beeld Alfred Wetheimer
Beeld Alfred Wetheimer

De documentaire van HBO uit 2018 – nu te zien op Netflix – is intiem, schokkend, cool en meeslepend.

Als virtueel beheerder van camping Love Me Tender, kan ik zeggen dat er het nodige voorbij is gekomen in mijn Elvis-bestaan. Hij woont waar ik woon. Het gehele oeuvre van The King zit onder mijn huid. Ik heb hem nooit live gezien, of ontmoet, maar heb wel op heupafstand gestaan van Priscilla (ex-koningin), Scotty Moore (ex-gitarist) D.J. Fontana (ex-drummer), Pim Maas (ex-Nederlandse Elvis), zijn kazerne in Duitsland bezocht en drie keer Graceland in Memphis aangedaan, voor familiebezoek.

Dus als er een documentaire op de rol staat over Elvis Presley (1935-1977), denk ik niet gelijk: die moet ik zien. Dan denk ik: o, het gaat vast over zijn extravagante eetgewoontes, zijn hardnekkig pillenmisbruik of een vergeten liefje. Misschien is er iemand die ’m in Honolulu heeft zien lopen of doet een Uruguayaanse nepper zijn versie van Hound Dog.

‘Haha!’, doet de voice-over.

Elvis Presley: The Searcher, de documentaire van HBO uit 2018, had ik bij voorbaat en ongezien al verklaard tot een melig samenraapsel, waarbij zijn ongelooflijke zangkwaliteiten, zijn sublieme charismatische mores, dan wel zijn cru-ci-ale betekenis voor de muziekgeschiedenis slechts terloops aangestipt zouden worden.

Meh!

Je kunt wel zeggen dat dit een inschattingsfout is geweest. Elvis Presley: The Searcher, nu op Netflix te zien, is ontroerend, hartverwarmend, intiem, schokkend, meeslepend, deskundig, relevant, cool, onthullend, funky, sexy, creatief, opwindend en bevat de onweerstaanbare muziekstijlen als country, gospel, soul, blues en folk die samenkwamen in een arm ventje uit Tupelo, Mississippi.

De documentaire toont niet zozeer de zoektocht van Elvis naar de Elvis die hij wilde zijn, zoals de titel suggereert, maar zet je zelf aan het werk. Net als je denkt je ultieme Elvis te hebben gevonden, dan word je meegenomen op weer een nieuwe zoektocht, om schil voor schil, de spade nog dieper gestoken, de ware Elvis op te rooien. Is het de aanstormende Elvis? De hitmachine-Elvis? De gospelzingende Elvis? De Memphis-soul-Elvis? De gevallen Elvis? Er moet een alles overtreffende Elvis zijn. En de winnaar is, met enorme voorsprong: de Elvis die live zingt op een podium.

Zó goed.

Priscilla zegt het zo mooi, en zij wordt net als al de vele sprekers in de documentaire niet zichtbaar opgevoerd. Ze kende Elvis al bijna tien jaar, toen ze hem in 1969 voor het eerst zag optreden in Las Vegas. Zijn eerste optreden in het decennium, nadat hij jaren in Hollywood met tegenzin de filmster had uitgehangen en één jaar na zijn revitaliserende The ’68 Comeback Special, uitgezonden op tv.

Ze wist niet wat ze zag. Wat dit haar echtgenoot? Wat een drive, wat een performance. Het publiek hing na het optreden volledig in de touwen, overweldigd door Elvis, de artiest. En zo was het ook geweest, toen hij midden jaren vijftig uit het niets ten tonele verscheen. Een in real time uitgevoerde aardverschuiving, begeleid door gitaar en bas.

Het was ook Priscilla die op het idee was gekomen voor deze documentaire, samen met de ouwe buddy van Elvis, Jerry Schilling. Ze haalden er Jon Landau, ontdekker van Bruce Springsteen, bij als producer en Thom Zimny als regisseur. Toen Priscilla Elvis eind jaren vijftig in Duitsland ontmoette, waar hij gelegerd was, leek er weinig over te zijn van de zanger die sedert 1954 de rock-’n-roll predikte.

Zijn moeder was overleden en die kwetsbare jongen moest het nu helemaal zelf doen. En dan was er bij thuiskomst weer die Dries van Kuijk (1909-1997) uit Breda, beter bekend als Colonel Parker, zijn manager, man van de allesbepalende regie. Waar Elvis voor de echte muziek wilde gaan, voor verdieping, zich veelvuldig vastklampend aan de gospel, zat de focus van onze Dries keigaaf op de pegels.

Ogenschijnlijk als een mak schaap liet Elvis zich naar de slachtbank leiden, hetgeen toch een mysterie blijft. Te veel slechte films, te veel platen met matige liedjes, te veel concerten, eerst in Las Vegas en daarna door heel Amerika. In de tussentijd liep zijn huwelijk op de klippen, raakte hij verslaafd aan uppers en downers, en werd hij als een lege huls van concert naar concert gerold.

Sta op Elvis! Hee, maak je los van die lijpe Dries! Ga je eigen gang! Voor je het weet sta je tegen de televisie te schreeuwen, alsof de geschiedenis met terugwerkende kracht alsnog een belangrijke wending kan krijgen.

Hou maar op! De Elvis die zichzelf zocht, was al lang gestopt met zoeken. Hij had zich erbij neergelegd dat hij en de entertainer die hij moest zijn gescheiden entiteiten waren geworden. Elvis was klaar met Elvis Presley, de artiest.

Zo werd zelfs de coolste zanger die ooit heeft geleefd opeens uncool, want opgezwollen, verward, bang en uitgeput. Hij ging dood omdat hij niks meer kon meer bedenken om voor te leven

En terwijl de laatste klanken van If I Can Dream door de woonkamer zoemen en de documentaire op zijn einde is, blijk ik te zijn opgestaan. Het ging vanzelf. Heeft Elvis toch weer de zwaartekracht opgeheven.

Elvis Presley: The Searcher. Te zien op Netflix.

Filmposter Elvis Presley - The Searcher Beeld
Filmposter Elvis Presley - The Searcher

Brown Eyed Elvis

Een ongewoon gezicht op de poster die HBO liet maken voor de documentaire Elvis Presley: The Searcher. Elvis met bruine contactlenzen. Restant van een screentest waarbij werd gekeken of Elvis voor de film Flaming Star (1960) eenoorspronkelijke bewoner van Amerika zou kunnen spelen. Uiteindelijk speelde hij de rol met zijn eigen blauwe ogen. Volgens de makers bezit het portret een zekere ‘onaardse kwaliteit’.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden