INTERVIEW

Elvis Perkins vat bezorgdheid over mensheid samen in poëtische liedjes

Geobsedeerd door fluiten en geluidjes, maar ook bezorgd over de toekomst van de mensheid: Elvis Perkins vat het allemaal in prachtig poëtische liedjes. De komende week is hij live in Nederland te beluisteren.

Elvis Perkins. Beeld Matthew Pandolfe
Elvis Perkins.Beeld Matthew Pandolfe

De geschiedenis van Elvis Perkins (39) 'beladen' noemen? Dat zou een understatement zijn. Zijn vader, acteur Anthony Perkins, een grootheid dankzij bijvoorbeeld de rol van Norman Bates in Hitchcocks Psycho, noemde zijn tweede zoon Elvis. Jawel, naar die andere Elvis. Daar was hij mooi klaar mee.

Het grote drama begon voor Elvis Perkins halverwege zijn tienerjaren. Anthony Perkins overleed in 1992, aan de gevolgen van aids. Zijn moeder, actrice en fotografe Berry Berenson, kwam om bij de aanslagen van 11 september 2001 in New York, als passagier in het vliegtuig van American Airlines dat in het World Trade Center vloog. De broers Oz en Elvis stonden er ineens alleen voor.

Zijn duisterste gedachten vatte Elvis Perkins in een prachtige folkplaat getiteld Ash Wednesday, in 2007. En eigenlijk is het best begrijpelijk dat Perkins bij monde van zijn agent laat weten dat hij met liefde iets wil vertellen over zijn al net zo fraaie nieuwe album I Aubade, maar dat Het Grote Familieverhaal wat hem betreft een keer achterwege kan blijven.

Betoverend mooi

De liedjes op I Aubade, waarmee Perkins vanaf vandaag bijna een week door Nederland toert, zijn intiem, bescheiden, poëtisch en betoverend mooi. En bieden bovendien genoeg gespreksstof voor aanvang van een eerste Europese concert van Perkins met band in het poppodium Rock School in Bordeaux.

Alleen al over de credits achterop de hoes van de plaat kun je zomaar een uur praten. Perkins speelde bijna alles zelf, van gitaar en xylofoon tot een unicorn palace flute, een oude telefoon en een speelgoedklarinet. 'Ik hou erg van rommel en dus van rommelmarkten. Daar pik ik bijzondere instrumenten op', zegt Perkins na de soundcheck in de Rock School, op een pleintje naast de popclub. 'Ik ben de laatste jaren geobsedeerd door fluiten: fluiten uit Peru, fluiten van de oorspronkelijke bewoners van Amerika. Daar zit mijn plaat dus vol mee. En met oude analoge synthesizers. Ik vind geloof ik niets mooier dan het geluid van een houten fluit naast dat van een Minimoog (de eerste draagbare synthesizer, red.).'

Nog wonderlijker is de vermelding van instrumenten als 'wilderness travel trailer' en huishoudelijke zaken als 'lichtschakelaars'. Hoe zit dat?

Ja, dát soort anekdotes diept Perkins graag op, al doet hij bijna fluisterend verslag, ongeveer zo bescheiden als zijn muziek. 'Ik had de afgelopen jaren best veel liedjes geschreven en vond dat ik ze maar eens moest opnemen. Ik heb meestal niet zo'n haast met mijn muziek: mijn vorige plaat dateert van zes jaar geleden. Ach, er is al zoveel herrie en muziek, denk ik steeds. Moet ik daar ook nog tussen? Nou ja, als het dan maar iets moois wordt, en dan mag het van mezelf ook even duren. Ik besloot alles lekker zelf te doen. Zelf met geluiden aan de slag, zelf opnemen. Maar ik moest ook op reis, vanuit Hudson River Valley, waar ik woon, een uur rijden van New York, naar Californië. Het leek me mooi om de liedjes voor deze plaat deels op te nemen op die reis, met een thuisrecorder, zodat hier en daar ook nog wat vrienden konden meespelen.'

Trailerhome

Onderweg naar Los Angeles woonde Perkins tijdelijk met zijn vriendin in zo'n typisch Amerikaanse kampeerbus, een trailerhome. 'Daar gebeurden rare dingen. We hoorden 's nachts bizarre geluiden, bliepende golven, pieptoontjes, het leken wel geluiden uit de ruimte. We dachten dat ergens in een kelder iemand geluidsgolven over de wereld zat uit te zenden, maar het bleek anders te liggen. De eigenaar van de camper vertelde dat de geluiden werden veroorzaakt door vreemde bedrading in de bus, die reageerde op het fluorescerende licht. We konden het geluid na verloop van tijd zelfs besturen, door verschillende lichtschakelaars aan en uit te zetten. Een prachtig georkestreerd geluid van analoge radiogolven. Bijna menselijk. Ik heb er uren van opgenomen.'

Die bliepjes en piepende golven fungeren nu als nachtmerrieachtig folkorkest in bijvoorbeeld het nummer A.M. op I Aubade.

De teksten van Perkins zijn soms raadselachtig en etherisch, soms aards en bijna alledaags. Dichten deed Perkins al vanaf zijn schooltijd. Net als gitaarspelen. Maar het bleven lange tijd gescheiden werelden. 'Mijn broer en ik waren gek op popmuziek, zaten altijd tegen de tv aangeplakt met MTV. Rock en eightiesmetal vonden we leuk. Maar daarna ook Tracy Chapman en zo. Van mijn vader heb ik het vermogen mooie woorden te bedenken en in een vorm te gieten. Mijn vader was een enorme woordenman, heel belezen en erg gevat, met een gestoord soort humor. Ik kwam pas later op het idee mijn poëzie samen te voegen met die gitaar, ook omdat ik in de muziek van Cat Stevens, Leonard Cohen en Paul Simon was gedoken. En van The Beatles en Dylan uiteraard.'

Op I Aubade staan fijnzinnige maar ook een beetje angstaanjagende liedjes als I Came for Fire: ogenschijnlijk klassieke folk, maar weer met die oceaan aan ruis, bij- en omgevingsgeluiden. En een superieure tekst. 'Zo'n liedtekst begint bij mij meestal als liefdesliedje maar ik stapel er steeds meer betekenissen op. En uiteindelijk gaat het toch weer over de mensheid, die heel hard recht op de afgrond af rent. Al sinds het moment dat de mens het vuur heeft ontdekt. We ontdekten het vuur en vervolgens dat we van alles ermee in de fik konden steken. Eten, dieren, andere mensen, uiteindelijk onszelf. Onze nieuwsgierigheid, die vooruitgangsdrang die nu eenmaal in de mens zit, wordt onze ondergang. Ik probeer met zo'n tekst het proces op zijn minst een beetje te vertragen. Dat je luistert en denkt: o ja, even wachten, wat zijn we aan het doen? Moeten we niet wat meer liefde tonen; aan elkaar, aan de kosmos?'

En dan zingt Perkins dus zoiets:

Just one second

Before we end

And back to the stars

Return again.

I can hear the choirs

From inside the curtain

I came for fire

If I go I know I come back again

Or I stay for love.

Perkins is een beetje een hippie. Zo ziet hij er ook uit, toch wel blijmoedig kijkend vanachter een enigszins roze getinte bril. In een voor zijn doen vrij conventioneel gitaarliedje als The Passage of the Black Gene lees je pas na drie keer de verstopte maatschappijkritiek, in een tekst over een vrouw die de pose aanneemt van een fotomodel op een billboard.

'Ik liep 's nachts door New York en een eind voor me liep een dame. Ineens stopte ze, midden op straat. Ze zette haar tas neer en nam een heel rare, geknakte houding aan. Als een marionet die in de steek is gelaten door de poppenspeler. Zo stond ze daar, op straat, helemaal alleen. En ineens pakte ze haar tas op en liep verder. Ik liep langs dezelfde plek en keek of ik iets van een spiegel zag waar ze zich in had bekeken - dat moest volgens mij de verklaring zijn. Maar toen zag ik een enorme billboard, met een model in diezelfde vreemde, onmenselijke houding. Reclame voor een jeans of zoiets. Die vrouw op straat dacht kennelijk: weet je, ik wil niet alleen je broek, ik ga jou worden...

Voorgrondgeluidjes

Elvis Perkins' haast sprookjesachtige muziek zit vol wonderlijke geluidjes: gefluister, radiogolven, exotische instrumenten, telefoons, mensen die van ver om hulp roepen. 'We horen de hele dag omgevingsgeluiden, zijn erdoor omringd. Maar we luisteren er nooit naar, we racen maar door. Ik vind het mooi mijn muziek te laten vollopen met soms moeilijk te herleiden geluiden, die soms maar één keer voorbijkomen. Zo stimuleer ik hopelijk het bewustzijn van de luisteraar.'

Op elkaar letten

'We zijn allemaal delicate, gevoelige mensen. En we worden maar gebombardeerd door boodschappen van grote bedrijven, die willen dat we anders worden en eindeloos dingen kopen. Ik tikte de tekst voor The Passage of the Black Gene in een paar minuten op mijn mobiele telefoon.'

De boodschap? 'Heel eenvoudig: hé jongens, laten we weer een beetje op elkaar letten.'

I Aubade van Elvis Perkins verscheen bij MIR Records/ Bertus. Elvis Perkins speelt vanavond in de Waalse Kerk in Amsterdam, morgen in Ekko, Utrecht. Meer info: elvisperkinssound.net.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden