Boekrecensie Elton John: Ik

Elton John blijft verrassen in zijn openhartige autobiografie ★★★★★

Hoeveel hulp rockster Elton John heeft gehad bij het schrijven, is niet helemaal duidelijk. Voor het resultaat maakt het in elk geval niets uit: zijn autobiografie is verrassend, humoristisch en opvallend openhartig.

Beeld Silvia Celiberti

Een autobiografie door Elton John? De man die bij zijn eerste auditie, in 1967 in Londen, moest toegeven dat hij zelf maar ‘de helft van liedjes schreef’ – alleen de muziek en nooit een fatsoenlijke tekst?

Gelukkig kreeg hij toen die envelop mee naar huis met schrijfsels van Bernie Taupin, een 17-jarige dromer uit Lincolnshire die óók graag de muziek in wilde. Daarmee werd een songwritersduo geboren dat drie jaar later, na Eltons debuutoptreden in Amerika, in één keer doorbrak naar de absolute top. Maar nu dus een compleet bóék, uit de pen van iemand die niks met woorden kan?

Ik was er nooit gekomen, schrijft Elton John, zonder Alexis Petridis. Hoever de hulp door de ‘head rock and pop critic’ van The Guardian precies ging, wordt niet vermeld. Maar voor het resultaat maakt het eigenlijk niks uit. Want Ik is hoe dan ook echt ‘Eltons boek’ – een oefening in openhartigheid die steeds opnieuw blijft verrassen.

Bijvoorbeeld als het over seks gaat: ‘Ik keek liever, ik was een voyeur. Dat is de reden dat ik geen hiv heb opgelopen. Anders was ik al dood geweest.’ We waren hier al op voorbereid door Rocketman, eerder dit jaar, een onder Eltons controle gemaakte biopic die vanaf het eerste moment zonder pardon de schijnwerper zet op de extreme kanten van zijn persoon.

Ook Ik staat bol van episodes waarin Elton John iets ‘pervers’, ‘onvergeeflijks’ of ‘weerzinwekkends’ doet. Zijn kinderachtige woede-uitbarstingen. De jaren dat hij alleen voor de cocaïne leefde. Zijn onuitstaanbare prima-donnagedrag. Zijn onvermogen tot het aanknopen van ook maar iets wat op een relatie lijkt.

Nuchtere humor

Dat dit niet gaat vervelen, komt behalve door het omringende verhaal van muzikale avonturen die blijven fascineren, door de nuchtere humor waarmee het allemaal is geformuleerd. Een rockautobiografie waar je wijzer van wordt én steeds weer hardop door in de lach schiet, dat is niet standaard.

Alleen maar zelfkastijding achteraf is het bovendien niet. Elton weet precies waarover hij berouw voelt, maar ook waarover juist niet. De eerlijkheid waarmee Ik is geschreven, voorkomt ook valse bescheidenheid, zeker als het gaat om de welverdiendheid van zijn succes. Een born-again moralist is hij evenmin geworden. Zijn homoseksualiteit is een onderwerp van trots en zelfvertrouwen. En o ja, die ‘koopverslaving’ waarover iedereen altijd zeurt: het is toch zeker zijn zaak wat hij doet met geld dat hij zelf heeft verdiend?

Beeld Lebowski

Wel standaard is dat ook dit verhaal een happy end krijgt, als Elton uiteindelijk zijn verslavingen en andere slechte gewoonten achter zich laat. De focus verschuift dan naar nieuwe onderwerpen. Zijn huwelijksgeluk en (toch nog) ouderschap, samen met David Furnish. Zijn vriendschap met Gianni Versace en Lady Di. Zijn inzet voor de Elton John Aids Foundation, die tot nu toe 450 miljoen dollar inzamelde.

Ook dat is natuurlijk belangrijk. Maar voor lezers die het allereerst gaat om Elton John de muzikant, de grootste soloperformer van de jaren zeventig, had Ik  beter net als Rocketman kunnen stoppen in 1982. Het is een probleem bij elke (auto)biografie van een ster van de klassieke rock: de laatste paar decennia boeien nooit zo als de eerste.

Elton John is nu 72, en is sinds september 2018 bezig aan een drie jaar durende afscheidstournee van wereldwijd zo’n driehonderd concerten. In de epiloog van Ik berispt hij journalisten die hebben geschreven dat hij gaat stoppen, in plaats van dat ze gewoon ‘citeerden wat ik had gezegd’, namelijk dat hij dóórgaat, inclusief optredens en nieuwe albums, alleen zonder ‘mezelf nog de hele wereld rond te slepen’. Voorlopig dus geen paniek.

Elton John: Ik

Uit het Engels vertaald door Robert Neugarten. Lebowski; 416 pagina’s; € 24,99. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden