Elsschot herdacht vanuit de fauteuil

Onze Lieve Vrouwe keek zwijgzaam toe vanuit haar nis in het voormalige klooster, maar de 88-jarige Anna De Ridder kon het niet laten....

Het was een komen en gaan van kinderen en kleinkinderen van Alfons De Ridder, beter bekend als Willem Elsschot, de schrijver van het kleine maar magistrale oeuvre dat romans omvat als Villa des Roses, Kaas en Een ontgoocheling. En natuurlijk van gedichten als Het huwelijk en Spijt die sinds de dag van hun verschijnen deel uitmaken van de canon van de Nederlandse literatuur.

Op 31 mei 1960 overleed de 78-jarige Elsschot en om zijn veertigste sterfdag te gedenken werd het afgelopen jaar tot Elsschot-jaar uitgeroepen. Een jaar dat zaterdag in Antwerpen door het Willem Elsschot Genootschap en de Nederlandse Taalunie werd afgesloten met een overvol Elsschot-Festival, dat eind van de maand in Amsterdam wordt herhaalt.

Het prachtige weer werkte tegen. Ruim tweehonderd geïnteresseerden hadden zich aangemeld maar slechts de helft kwam opdagen in Centrum Elzenveld. Een 'academische zitting', een viertal fauteuilgesprekken in het 'praatcafé', voorleessessies in de binnentuin, de presentatie van een Elsschot-postzegel, films, theater, een heus Elsschot-concert en tot slot de officiële opening van de Willem Elsschot-kamer.

Die kamer is niet veel meer dan een burgerlijk saaie hotellobby met wat foto's en wat boeken. Volgens een van de bestuurders van Elzenveld 'bijzonder geschikt voor partners van congresleden die wachten op hun rondleiding door de Antwerpse binnenstad'.

Waarom niet een kamer naast de verderop gelegen Tyl Uilenspiegelkamer gekozen? Daar zou de atheïst Elsschot zich toch meer thuis hebben gevoeld dan temidden van zalen die naar kanunnikken en zusters werden vernoemd. Want was bedrog niet Elsschots favoriete thema? Iedere spreker kwam er op terug, zowel de directeur van het Gentse reclamebureau Voorheen Boorman en Laarmans, als de scenarist van de recente verfilming van Elsschots meesterwerk Lijmen, Fernand Auwera.

'Dat is bedrog, dat is een leugen!', schreeuwde hij uit toen gevraagd werd naar zijn moeizame samenwerking met producent Ruud den Drijver.

Serieuzer was de lezing van neerlandica Wieneke 't Hoen. Zij studeerde af op Elsschot en sprak over Elsschots keuze voor het 'klassieke' Nederlands. Zo fel als Elsschot was in zijn afwijzing van het gebruik van Frans in Vlaanderen, zo overtuigd was hij van de noodzaak om zijn romans in zuiver Nederlands te schrijven.

De gedoodverfde biograaf van Elsschot, uitgever Vic van de Reijt, kreeg bij ieder gesprek de vraag naar de verschijningsdatum voorgeschoteld. 'Nog voor mijn dood, d.w.z. tussen nu en mijn ouderdom', was zijn omzichtige antwoord. Eerst zal er een begin worden gemaakt met de wetenschappelijke uitgave van het Volledig Werk. Bij Athenaeum Polak en Van Gennep verschijnen eind dit jaar Villa des Roses en Ontgoocheling. Over drie jaren moet het project zijn afgerond.

Willem Elsschot Festival, Brakke Grond, Amsterdam, 27 mei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden