Dakota (links) en Elle, gewezen kinderacteurs, in 2017.

Profiel Dakota en Elle Fanning

Elle en Dakota Fanning begonnen als kindsterren, maar er is niets kinderachtigs meer aan de zussen

Dakota (links) en Elle, gewezen kinderacteurs, in 2017. Beeld Victor Boyko / Getty Images

In augustus waren ze allebei in een belangrijke film te zien: de zussen Elle en Dakota Fanning spelen al van kinds af aan, serieuze en opvallende rollen. Een regiecarrière komt er aan. Wat is hun geheim – ís er een geheim?

Dakota en Elle Fanning door als acteurs voor een miljoenen­publiek, beiden met ongewoon volwassen rollen. Als tieners bleven ze al even opzienbarend, niet alleen omdat de mooie rollen maar bleven komen, maar ook omdat de voor kindsterren zo giftige cocktail van sterrendom en puberteit geen enkele grip op de zussen bleek te hebben. En nu, 25 en 21 jaar oud, zijn ze relevanter dan ooit.

Ga deze maand naar de bioscoop en de kans bestaat dat je ze beiden ziet, ieder in een nieuwe film van een regisseur van naam. Elle als onstuimig-naïeve aspirant-journalist in A Rainy Day in New York van Woody Allen, Dakota als allesbehalve naïeve volgeling van de moordsekte van Charles Manson in Once Upon a Time in... Hollywood van Quentin Tarantino.

Het geheim van hun succes? Het is lastig daar een vinger op te leggen, omdat ze er uitstekend in slagen de buitenwereld op afstand te houden. En als ze iets spontaans – of ogenschijnlijk spontaans – van zichzelf laten zien, dan is het om te illustreren dat de steracteurs eigenlijk heel gewone zussen zijn. Elle zette onlangs op Instagram een reeks gespeeld-overdreven poses in roze bikini, het hoofd achterover en de ogen gesloten: ‘Dit zijn de poses die je aanneemt als je je zusters badpak hebt gestolen en je weet dat je ermee bent weggekomen.’ Daaronder reageerde Dakota: ‘Het is oké. Ik heb er nog drie en je mag hem hebben.’

Elle in de rol van de jongste, tikje provocerend, Dakota ­bewust als de oudere en wijzere van de twee. Ook deze rollen spelen ze voor een gigantisch publiek (Elle heeft 3 miljoen volgers, Dakota 2,7 miljoen), maar in het onderonsje ligt ­ongetwijfeld iets van hun ­natuurlijke onderlinge dynamiek verscholen.

Uiteraard is er weinig gewoon aan de Fannings. Nooit geweest ook. Dakota was 8 jaar toen ze haar eerste prijzen binnensleepte voor haar rol als de dochter van een geestelijk ­gehandicapte (Sean Penn) in het drama I Am Sam (2001), een film waarin de gelouterde Penn zo geëxalteerd acteert dat je gerust kan stellen dat Dakota hem met haar ingetogen rol aan alle kanten voorbijspeelt. In een flashbackscène komt Elle even voorbij als de 2-jarige versie van Dakota’s personage.

Drie jaar later speelt de jongste Fanning haar eigen doorbraakrol in de John Irving-verfilming The Door in the Floor (2004), als de dochter van Marion (Kim Basinger) en Ted Cole (Jeff Bridges) die worstelen met de dood van hun zoons, waar ook nakomertje Elle onder lijdt. Bridges vertelde destijds in een achter-de-schermenfilmpje over de verontrustende overtuiging waarmee Elle een huilscène speelde, tot de scène was afgelopen en ze lachend de speelhoek opzocht. Ook in de woorden van regisseur Tod Williams klinkt bewondering door: ‘Ze kon haar emoties gewoon aan- en uitzetten.’

De zusjes Fanning in 2003. Beeld FilmMagic
Tijdens de première van ‘Miu Miu Women's Tales #15' in 2018. Beeld Dave Benett/Getty Images for Miu

Dakota speelde de afgelopen jaren onder meer in War of the Worlds van Steven Spielberg, ze was een bijrolvampier in de Twilight-saga en de tongloze wreker/moeder in Martin Koolhovens gewelddadige western Brimstone. Elle lijkt haar inmiddels haast te overvleugelen: zij speelde de dochter van een ­filmster in Sofia Coppola’s ­Somewhere (2010), werd gelanceerd tot wereldfaam als Disneyprinses in Maleficent (2014) en is sindsdien steeds vaker te zien in uitdagende ­rollen in tegendraadse films. Ronduit geweldig is ze als ­object van jaloezie, obsessie en begeerte in de excessieve modellen­horrorfilm The Neon Demon.

‘Ik probeer films uit te zoeken die mensen nog nooit hebben gezien’, zei Elle twee jaar geleden in de Volkskrant. ‘Sommige mensen hebben er een hekel aan, anderen zijn er dol op. Het belangrijkst vind ik dat het films zijn die de mensen bijblijven.’ 19 jaar was ze toen, en ze reeg de vlammende uitspraken aaneen. Over haar regieambitie, onder meer. Over haar ouders, gewezen sportprofs Steven Fanning (honkbal) en Heather Joy (tennis) die hoopten dat Dakota en Elle in hun voetsporen zouden treden, tot Dakota bevangen raakte door het acteren en Elle op sleeptouw nam. En over de begeleiding van haar managers en agenten. Ze werken met haar sinds ze jong is, zei ze, en helpen haar met het kiezen van rollen. Ze begrijpen haar. ‘Ik denk dat ze me zouden afremmen als ik een te veilige keuze maak’, zei Elle over haar rollen. ‘Je wilt niet steeds hetzelfde spelen, toch? Hetzelfde is saai.’

Hun opmerkelijk naadloze transitie van kindster naar volwassen steracteur is vermoedelijk grotendeels te danken aan die vertrouwde begeleiding. Vader en moeder ruzieden niet over de miljoenensalarissen van hun kroost. Met een professioneel ­soort ouderschap en dito ­carrièreadvies werd de kans op ontsporing in de tienerjaren – geen uitzondering in de geschiedenis van de vroeg volwassen geworden kindster – kundig geminimaliseerd.

De Fannings gaan overigens een stap verder. Beiden bemoeien zich geregeld actief met de inhoud van de films en series waarin ze spelen – of met de filmwereld in bredere zin. Afgelopen mei was Elle het jongste jurylid in de geschiedenis van het filmfestival van Cannes. De keuze voor de uitgesproken actrice was nauwelijks verrassend te noemen. En de scène in de historische thrillerserie The Alienist (te zien op Netflix), waarin Dakota’s personage zich laat ontdoen van haar korset en de camera gedetailleerd de diepe striemen op haar lijf laat zien? Idee van de actrice zelf tijdens een kledingpassessie voor de opnamen: het keurslijf waarin vrouwen zich aan het eind van de 19de eeuw dienden te persen mocht in al zijn akeligheid best wat meer benadrukt worden, vond ze.

‘Dakota is de makkelijkst te ­regisseren acteur met wie ik ooit heb gewerkt’, zegt film­maker Martin Koolhoven, die haar regisseerde in zijn Engelstalige western Brimstone. ‘Ze is vanaf heel jonge leeftijd opgegroeid met film en dat merk je aan alles. Ze begrijpt hoe filmtaal werkt, wist vaak al vóór ik iets zei wat ik ging zeggen. Veel aanwijzingen die je als regisseur aan acteurs geeft zijn een logisch gevolg van wat je aan het doen bent: ze moeten hun hoofd iets bijdraaien omdat de hoek van de camera is veranderd, bijvoorbeeld. Dat ziet ze meteen, daar hoefde ik geen woord aan vuil te maken. Ik heb toen tegen haar gezegd dat ze moest gaan regisseren. In ­interviews die ze vervolgens gaf, vertelde ze dat ze nadacht over een regiecarrière.’ Vorig jaar ­regisseerde Dakota in opdracht van modemerk Miu Miu de korte film Hello Apartment, een sfeervol portret van een appartement als getuige van het leven van een jonge vrouw.

Dakota in ‘I am Sam’ (2001).
Elle in ‘The Neon Demon’ (2016).

Koolhoven: ‘Dakota is zó technisch onderlegd, ze weet precies wat ze doet. Dat klinkt bijna als een soort robot, maar het tegendeel is waar. Bij acteurs van haar kaliber lijkt het alsof ze een extra gedeelte in hun hersenen bezitten, een soort zelfbewustzijn waardoor ze in staat zijn op elk moment exact de gewenste toon en emotie op te roepen.’

Ook Koolhoven valt op hoe goed ze uit haar tienerjaren is gekomen. ‘Ze is heel together. Er kwamen ook weleens  ­mensen naar de set, vrienden en familie, managers. Dat zag er ook allemaal heel normaal en gezond uit. Haar privéleven bakent ze zorgvuldig af. Pas tegen het eind van de draaiperiode ging ze wel eens mee om iets te drinken.’

Toen de regisseur haar op de set voor het draaien van een scène met een kind vroeg om advies, moest de actrice zich verontschuldigen. Sorry, zei ze, niet aan mij vragen. Bij mij was alles vroeger totaal anders. Kool­hoven: ‘Al die kinderdingen, een team begeleiders om je heen, ze deed alsof ze dat allemaal nooit heeft gehad. Alsof ze óók als kind altijd een volwassen ­actrice is geweest.’

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden