Beeldvormers Mitch Debrowner – Storms

Elke geslaagde stormfoto is gemaakt door iemand die een aanzienlijk risico neemt

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: de levensgevaarlijke jacht op de perfecte tornadofoto.

Uit de serie: Storms – Rope Out. Beeld Mitch Dobrowner

Toen de Chevrolet Cobalt van Tim Samaras werd teruggevonden was hij nauwelijks nog herkenbaar als auto. Er was een intact wiel dat aan een verkreukelde bal metaal hing. Tim Samaras, die het ongeluk niet overleefde, was een storm chaser (stormjager), mensen die van op het verkeerde moment op de verkeerde plaats zijn hun beroep hebben gemaakt. Het gelijknamige populaire programma van Discovery Channel, werd tot 2013 uitgezonden en maakte van het observeren van tornado’s een belachelijk onverantwoord dagje uit. 

Op 31 mei 2013 bevonden Samaras, zijn 24-jarige zoon Paul en teamlid Carl Young zich in de buurt van een klein vliegveld bij El Reno in Oklahoma om opnamen van tornado’s te maken en meetinstrumenten te testen. De auto van het team kwam echter terecht in een tornado, die met een doorsnee van 4,2 kilometer nu te boek staat als de breedste ooit waargenomen, en werd 800 meter meegesleurd.

Het lot van Tim Samaras herinnert ons eraan dat elke geslaagde stormfoto is gemaakt door iemand die een aanzienlijk risico neemt. En ondanks deze reële risico’s is de stormfoto, genretechnisch gesitueerd tussen de weerfoto en de landschapsfotografie, onverminderd populair.

Lage horizon

Ons oog viel op de stormfoto’s van de Amerikaan Mitch Dobrowner, die op de site Lensculture een van de winnaars was in een wedstrijd voor zwart-witfotografie. Op een van zijn inzendingen is een dunne donkere slurf te zien, die neerdaalt uit een even donkere lucht (het woord ‘onheilspellend’ schiet hier jammerlijk tekort). Op de plek waar de tornado de grond raakt, lijkt er van alles op te stuiven, middenin een eindeloos agrarisch landschap getekend door elektriciteitspalen tot aan de horizon. Zoals gebruikelijk is in dit genre, is de horizon laag in de foto, zodat het spektakel van de hemel de hoofdrol opeist – en de aanwezigheid van de mens eenvoudig ‘nietig’ kan worden genoemd.

Tim Samaras noemde in interviews de film The Wizard of Oz (1939), die hij als 6-jarige op televisie zag, als het beginpunt van zijn fascinatie voor tornado’s. Ter herinnering: in het verhaal wordt de boerderij van Dorothy uit Kansas door een tornado meegevoerd en landt die bovenop een boze heks in het wonderbaarlijke land van Oz. De zin die hierbij hoort is: ‘I’ve a feeling we’re not in Kansas anymore.’ De tornado als toegangpoort naar een nieuwe wereld: zoveel kleurrijker, avontuurlijker (en gevaarlijker) dan het dagelijks leven.

Uit de serie: Storms – Lightning Strikes, Peckham, Oklahoma Beeld Mitch Dobrowner

Voor Dobrowner kwam het ‘Oz-moment’ pas op volwassen leeftijd toen hij op stap was met een ervaren stormjager en na een rit van negen uur door drie staten in Valentine, Nebraska oog in oog kwam te staan met een supercell (een onweersbui waaruit mogelijk een tornado kan ontstaan). Hij zag ‘kracht en schoonheid’, ofwel ‘Moeder Natuur op zijn mooist’.

De bekendste stormjagende fotograaf in Nederland is Erik Hijweege, die in 2011 het schitterende fotoboek Supercell uitbracht. Hij deed dit onder het Amerikaanse pseudoniem Kevin Erskine, die in zijn fictieve biografie op 12-jarige leeftijd zijn eerste tornado zag. Hijweege legt in interviews uit dat een goede stormfotograaf een combinatie is van meteorologische kennis, risico-inschatting en, natuurlijk, geluk. ‘Je wordt echt een klein mannetje als er zo’n bui aankomt. In the middle of nowhere sta je oog in oog met een soort moederschip.’

Ook bij hem die hele lage horizon, waar altijd een graansilo, een weg, een windmolen het houvast is in een soort kosmische oorlog.

Lensculture omschreef het werk van Dobrowner als ‘de uitzinnige schoonheid van de razernij van de natuur’. Ook voor boven de bank.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.