Eliogabalo van Cavalli: niet de makkelijkste titel om een operacarrière mee te beginnen

Thomas Jolly: 'Ik hoop dat het publiek via Heliogabalus nadenkt over onze wereld'

In Frankrijk maakte regisseur en acteur Thomas Jolly (35) furore met marathonopvoeringen van Shakespeare. Nu waagt hij zich voor het eerst aan een opera: Eliogabalo, die donderdag in première gaat bij De Nationale Opera in Amsterdam.

Eliogabalo.

Het is niet de makkelijkste titel om een operacarrière mee te beginnen. De barokopera van Francesco Cavalli was al in 1667 voltooid, maar werd pas in 1999 voor het eerst opgevoerd. Om nooit helemaal opgehelderde redenen lag het stuk drie eeuwen in een la. Het stuk gaat over de bizarre geschiedenis van Heliogabalus (206-222), die op zijn 14de keizer van Rome werd en drie jaar later door zijn lijfwachten werd vermoord.

Hoe heeft u uw eerste opera aangepakt?

'Eigenlijk is Eliogabalo geen opera, maar een dramma per musica, theater op muziek. Cavalli schreef het voor een klein gezelschap, met vijf of zes musici. Dus heel iets anders dan een reusachtige opera als een Verdi. Omdat het barokmuziek is, laat de partituur veel vrijheid toe. Bij Verdi staat alles wat je moet weten in de muziek, in de barok heb je alleen een basso continuopartij. Dat betekent dat instrumentatie, tempo en ritme door de uitvoerenden worden bepaald, het is hun interpretatie.

'Ik heb de hele voorstelling samen met de dirigent en zangers opgebouwd. De zangers moesten van mij elk woord overdenken en begrijpen. Er gebeurt niet zo veel in Eliogabalo, er is weinig actie. Alles komt dus aan op de emoties en gedachten die de zangers overbrengen. Daar heb ik hard aan gewerkt, op de manier die ik gewend ben: als een acteur.'

Eliogabalo van DNO

12 t/m 26 oktober
Nationale Opera en Ballet, Amsterdam

Heliogabalus was toch een slechte keizer?

'Bij de verhalen over de historische figuur lopen feit en fictie door elkaar. Hij kwam in elk geval uit Syrië en nam zijn eigen cultus mee naar Rome. Hij was biseksueel en kleedde zich graag als vrouw. Hij trouwde zijn slaaf, waarna het volk de slaaf 'keizer' moest noemen en hem 'keizerin'. Hij stelde een vrouwensenaat in. Hij keerde dus alles ondersteboven: religie, seksualiteit, de wet. Eigentijds eigenlijk, alsof hij in de verkeerde eeuw was geboren.

'Ik wil niet zeggen dat ik hem bewonder, want hij was ook gewelddadig en een verkrachter. Maar hij fascineert me ook; hij bracht iets sprankelends naar Rome.'

Heftige voorstelling?

'Bij Cavalli is weinig overgebleven van deze extravagantie, het is gewoon een verhaal over een keizer die met een vrouw naar bed wil. Aanvankelijk wilde ik een heel decadente voorstelling maken, maar dat paste niet bij het verhaal. Nu is het sober en abstract. Het toneel is een zwart blok, dat staat voor Rome: rechtlijnig, sterk, donker. Daarnaast werk ik veel met licht, want de naam Heliogabalus verwijst naar de zonnegod.

'In opera is ruimte voor reflectie. Ik hoop dat het publiek via Heliogabalus nadenkt over onze wereld, over manieren om met elkaar samen te leven.'