Boeken Jaap Robben

Elegante voorzetjes, geringe scoringsdrift (drie sterren)

Vader en zoon wonen in een stacaravan op een naargeestig terrein, waar alleen schuldeisers hen weten te vinden. Een setting die zich leent voor tranentrekkende scènes. Het siert Jaap Robben dat hij zich heeft ingehouden.

Zomervacht van Jaap Robben Beeld Silvia Celiberti

‘Het is oogstseizoen maar niet voor ons’, constateert de 13-jarige Brian Chevalier als er hooivliesjes door de open raampjes van de pick-up binnen waaien. In de laadbak ligt schroot – opgepikt langs de weg, misschien nog goed voor een paar centen. Brians vader staat de truck vol te tanken. Dat kan alleen op maandag, omdat dan de afpersbare sukkel Benoit bij de pomp werkt. Het is schrapen om te overleven, voor ‘Brai’ en z’n pa, soms zelfs letterlijk: platgereden konijnen worden van het asfalt gekrabd, als voer voor de honden. Hun eigen dieet bestaat uit patat met gebakken eieren. Energydrank is een ware traktatie.

Schrijver en dichter Jaap Robben (1984) kiest in zijn tweede roman voor min of meer dezelfde randvoorwaarden als in zijn succesvolle debuutroman Birk uit 2014, waarin een zoon met zijn moeder op een eiland leeft en daardoor is afgezonderd van de ‘echte’ wereld. In Zomervacht wonen vader en zoon in een stacaravan op een naargeestig terreintje aan het einde van een ‘brokkelweg’ – een eilandje van armoede waar alleen schuldeisers weleens naar oversteken (Robben heeft de moeder van Brian efficiënt afgevoerd door haar – met een nieuwe man – op een cruise te zetten).

Maar plots gloort er hoop aan de horizon, en wel in de vorm van Brians oudere broer, de zwaar gehandicapte Lucien. Hij zou weleens het einde van alle geldzorgen kunnen betekenen. Omdat de instelling waar hij woont verbouwd wordt, moet hij tijdelijk ergens anders worden ondergebracht. En laat daar nou een leuk potje voor zijn: ruim 230 euro voor elke week dat Lucien door familie wordt opgevangen. Deal.

Robben beschrijft in zijn inmiddels bekende en geprezen eenvoudige stijl de zomervakantie van Brian met zijn broer. Opgeruimde zinnetjes die in contrast staan met de rommel en hitte die ze beschrijven. Als Luciens wang verbrandt in de felle zon: ‘Had even een parasolletje opgezet’ en: ‘Volle yoghurt erop. Werkt altijd’. De schrijver laat de dingen voor zich spreken: iets dat al hard is hoef je niet in hoofdletters te schrijven.

Het boek van schrijver en dichter Jaap Robben over een vader en een zoon in een stacaravan die leven op een eilandje van armoede. Beeld RV

Jaap Robben: Zomervacht

De Geus: 320 pagina’s; € 21,99

Zomervacht doet wel wat denken aan de sobere roman Schuld van Walter van den Berg, ook qua thematiek  die vader-zoondynamiek, het leven aan de zelfkant en de kleine criminaliteit  alhoewel Robbens werk dromeriger is, minder draait om de genadeloze realiteit, meer om het sluimerende drama en het kleine sentiment: Hoe Brian zijn moeder mist maar dat niet wil toegeven. De loyaliteit aan een vader die het in al zijn onhandige kloterigheid toch wel goed meent. De ontroerende verliefdheid op een verstandelijk beperkt meisje, de hoopgevende vriendschap met een zachtaardige intellectueel. En bovenal Brians geduldige, liefdevolle omgang met broer Lucien, die onder zijn hoede helemaal opfleurt.

Robben had er heel wat tranentrekkende scènes uit kunnen poeren. Het siert hem dat hij dat niet doet, er niet op uit is om te scoren. Dit is een schrijver van voorzetjes, zo elegant dat ze helemaal niet meer ingekopt hoeven worden.

Toch hoop je niet dat het nul-nul blijft. Een mooi doelpunt mag best. De apotheose waar Robben uiteindelijk mee komt is niet zo aangrijpend als je zou willen. Alsof de schrijver een beetje wordt teruggehouden door zijn eigen stijl. Alsof hij wéét dat hij er nu even vol in moet, maar het niet aandurft, en daarom maar blijft drentelen tussen het beheerste en het emotionele. Dat levert haast clichématige zinnetjes op waaraan echte zeggingskracht ontbreek: ‘Waar haal je het gore lef vandaan’, ‘Ik wilde jou geen pijn doen’, ‘Ooit maak ik het allemaal goed’. Hier had Robben best even los mogen gaan om Het Gevoel er voor één keer lekker hard in te knallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.