Eindresultaat Rembrandt-onderzoek: zeventig 'nieuwe' schilderijen

Aan Rembrandt zijn de afgelopen jaren zeventig 'nieuwe' schilderijen toegeschreven. Dat schrijft Rembrandtkenner Ernst van de Wetering in het zesde en laatste deel van een omvangrijke overzichtscatalogus van schilderijen van de beroemde kunstenaar, dat vandaag werd gepresenteerd in het Rijksmuseum in Amsterdam.

Rembrandtkenner Ernst van de Wetering bij de presentatie van een tot nu toe onbekend werk van Rembrandt. Beeld anp

Veel van de zeventig schilderijen waren eerder juist afgeschreven als een Rembrandt en werden bijvoorbeeld toegeschreven aan een leerling of een tijdgenoot of afgedaan als een kopie. Dat gebeurde zelfs in eerdere edities van de oeuvrecatalogus en ook door Van de Wetering zelf en zijn team. Door nieuwe technieken, zoals röntgen- en infraroodonderzoek, is bepaald dat ze toch van de hand van de meester moeten zijn.

'Er is een andere wind gaan waaien in de wereld van de kenners', verklaarde Van de Wetering. Onder meer het Rijksmuseum, het Louvre in Parijs en het Metropolitan Museum in New York hebben volgens Van de Wetering nu Rembrandts in hun collectie die eerder waren afgeschreven.

Nieuwe kijk op stijl van Rembrandt

Wieteke van Zeil, kunstredactrice van de Volkskrant, was vandaag aanwezig bij de presentatie van Van de Wetering. Zij noemt de zeventig 'nieuwe' Rembrandts vooral vanuit economische oogpunt 'spectaculair'. Volgens haar zijn sommige mensen nu plots miljonair. Maar ze benadrukt wel dat veel van de schilderijen de afgelopen jaren al aan hem waren toegeschreven. 'Dit is het eindresultaat van zijn onderzoek', zegt ze.

Wat volgens Van Zeil baanbrekender is aan het onderzoek van Van de Wetering, is de manier waarop hij de nieuwe Rembrandts identificeerde. Naast de traditionele methode, waarbij natuurwetenschappelijk onderzoek werd gedaan naar de verf en het doek of paneel, keek Van de Wetering zeer nauwgezet naar de stijl van de meester. Hij ontdekte dat Rembrandt - in tegenstelling tot de heersende opinie - niet later van stijl is veranderd, maar dat hij tijdens zijn schilderscarrière probleemloos van stijl kon wisselen.

Van Zeil: 'Dat is het teken van de ware grootmeester. Het is een beetje vergelijkbaar met een topzanger die probleemloos van pop, via rock naar R&B kan switchen.' Ze stelt dat Van de Wetering door die uitgebreide kennis van Rembrandts stijl relatief snel kon bepalen of een schilderij wel of niet van de Hollandse schilder was. 'En dan heb je opeens zeventig nieuwe schilderijen', lacht ze.

Een recent ontdekt zelfportret van Rembrandt, geschilderd in 1628. Beeld afp

Rembrandt Research Project

Het oeuvre van Rembrandt bestaat nu uit 340 schilderijen. In 1986 verscheen een oeuvrecatalogus waarin 280 Rembrandts werden beschreven, maar sommige werken verloren ook hun Rembrandtkwalificatie. Aan het begin van de vorige eeuw werden nog 966 schilderijen toegeschreven aan de 17e eeuwse kunstenaar.

Ernst van de Wetering is sinds 1993 hoofd van het Rembrandt Research Project, dat al sinds 1968 onderzoek doet naar de echtheid van schilderijen van Rembrandt (1606-1669). In 1982, 1986, 1989, 2005 en 2010 verschenen de eerste vijf delen van het boekwerk, getiteld 'A Corpus of Rembrandt Paintings'.

Voor de afsluiting van het 46 jaar durende kunstproject hebben de kunsthistorici alle Rembrandts en twijfelgevallen nog eens onder de loep genomen.

Het schilderij 'De Lachende Rembrandt' in Het Rembrandthuis in Amsterdam. Het kunstwerk is in 2008 gekocht door Het Getty Museum in de Amerikaanse stad Los Angeles. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.