Achtergrond

Eindelijk is het vierde Mad Max-avontuur daar

Na een decenniumlange helletocht voltooide regisseur George Miller zijn vierde Mad Max-avontuur. En waarom precies moest Mel Gibson, voorheen de ster, plaatsmaken?

Riley Keough als Capable en Nicholas Hoult als Nux in de film Mad Max:Fury Road. Beeld Warner Bros
Riley Keough als Capable en Nicholas Hoult als Nux in de film Mad Max:Fury Road.Beeld Warner Bros

Het heeft George Miller (70) echt tegengezeten. Al in 1998 schoot de Australische regisseur, tijdens een wandeling over een kruispunt te Los Angeles, zomaar een basaal idee te binnen voor een vervolg van zijn dierbaarste schepping, de Mad Max-cyclus. Ditmaal zou de strijd in de postapocalyptische wereld niet om olie of andere schaarse artikelen gaan, maar om mensen. Of beter: vrouwen.

In 2001 was het bijna zover: hoofdrolspeler van het eerste uur Mel Gibson had toegezegd, het budget was praktisch rond - maar toen vlogen twee vliegtuigen de WTC-torens binnen. De dollarkoers kelderde; de opnamen werden uitgesteld. Miller, die zijn carrière had verbreed met het biggetjesavontuur Babe (1995), wierp zich op de animatiefilm Happy Feet, over pinguïns op Antarctica. Ook een enorm succes.

Vier sterren

George Miller overtreft zichzelf met grandioze, circusachtige stunts en een uitzinnige aankleding, schrijft Bor Beekman in zijn recensie van Mad Max: Fury Road.

Zonder Gibson

Vijf jaar later liet de Australiër weten dat hij dat vierde Mad Max-deel nog altijd overwoog, maar dan zonder Gibson. Vanwege diens toch wat opgelopen leeftijd, was het excuus. Iedereen begreep de ware reden: de ooit zo geliefde Gibson had zijn carrière als bankable acteur ondertussen vrijwel om zeep geholpen met minder frisse uitspraken over Joden, homo's en kleurlingen. De Australische acteur Heath Ledger werd genoemd als beoogd vervanger, maar overleed voortijdig aan overmatig medicijngebruik. Miller regisseerde Happy Feet Two.

Het vierde Mad Max-deel werd in 2009 aangekondigd, mét locatie: de outback in het zuiden van Australië, met de Brit Tom Hardy in de titelrol. De bonkige acteur met terneergeslagen hondenblik, bekend van zijn rol als gemaskerd kwaad in de Batman-finale The Dark Knight Rises (2012), deelde een 'dierlijk charisma' met voorganger Gibson, aldus Miller. Onverwachte stortbuien hinderden: de plots vrolijk bloeiende woestijnvegetatie maakte het Australische decor onvoldoende apocalyptisch. De eeuwige zandvlakten van Namibië werden geschikt bevonden als alternatief.

En toen vingen in 2012 dan eindelijk de eerste opnamen aan van Mad Max: Fury Road, de film die woensdag haar Europese première beleeft op het filmfestival van Cannes.

Tom Hardy als Mad Max. Beeld AP
Tom Hardy als Mad Max.Beeld AP

Budget

Er was eerst nog wat rumoer over een uitgelekt Namibisch rapport waarin stond dat de Mad Max-crew met alle wilde achtervolgingen door de woestijn de plaatselijke biotoop had beschadigd, maar nadat de studio een team ecologen had ingevlogen, maakte de lokale overheid bekend dat dit rapport prematuur was.

Toen Miller vorig jaar op een filmfanconferentie werd gevraagd of alle tegenslag hem nooit moedeloos had gemaakt, zei hij dat het hielp dat Mad Max: Fury Road na elk oponthoud weer groeide in omvang. En ook het budget nam toe, tot bijna 134 miljoen euro.

Het eerste avontuur van verkeersagent 'Mad' Max Rockarabsky, uit 1979, werd gerealiseerd met een schamele 200 duizend dollar en geldt als een van de lucratiefste films ooit gemaakt. De Griekse migrantenzoon Miller (Miliotis), opgeleid als medicus, werkte voor de afronding van de film in het weekend bij als noodarts, om de rekeningen te kunnen betalen. Zijn professie speelde een rol bij de conceptie van Mad Max: hij zag in zijn praktijk veelvuldig verkeersslachtoffers voorbijkomen, gewonde jongeren die vol bravoure opgaven van hun stuurkunst.

Charlize Theron als Imperator Furiosa. Beeld AP
Charlize Theron als Imperator Furiosa.Beeld AP

Freaks

Met baanbrekend stuntwerk en een loepzuivere, effectieve montagestijl, toonde Miller dat er voor een amateur - hij had nog nooit op een filmset gestaan - best te concurreren viel met Hollywood. Mad Max verschilde van de overzeese concurrent: grover, ruiger, vitaler en mét ecologische boodschap. Miller was op het idee voor zijn film gekomen toen hij las over een incident tijdens de oliecrisis van 1973 - na tien dagen leidde de schaarste in Australië tot een eerste schot. Welk een anarchie was voorstelbaar als zo'n crisis aanhield?

Mel Gibson, destijds begin 20 en volkomen onbekend, vergezelde een vriend naar de casting. Omdat zijn gezicht bont en blauw was na een kroeggevecht de nacht ervoor, vroeg men hem als figurant. Er waren freaks nodig. Toen Gibson een paar weken later kwam opdraven, inmiddels minder beurs, werd hij gestrikt voor de hoofdrol. In het eerste deel keerde agent Max zich tegen de gemotoriseerde bendes die het wegennet van het door een energiecrisis lamgelegd Australië teisterden; in sm-kledij gestoken moordende en verkrachtende psychopaten.

Niet alle critici waren enthousiast: Philip Adams, criticus van het Australische tijdschrift The Bulletin, noemde de film bij de release 'even verheffend als Mein Kampf' en voorspelde dat Mad Max een fanbasis zou verwerven onder 'verkrachters, sadisten en kindermoordenaars'. Maar het bioscooppubliek stroomde toe en vanwege Millers keuze om de dialoog te minimaliseren, bleek Mad Max ook geschikt voor een wereldwijd publiek. Twee minder controversiële maar zeer succesvolle delen volgden: The Road Warrior (1981) en Mad Max Beyond Thunderdome (1985), wederom met Gibson in de hoofdrol, ondertussen een superster.

'Jij bent Mad Max, ik speel hem', zei Tom Hardy toen hij vooraf - uit beleefdheid - op audiëntie ging bij Gibson. Een ongemakkelijk samenzijn, volgens de Britse acteur, die in interviews zei dat de 59-jarige Gibson tijdens de ontmoeting een verveelde indruk maakte. 'Diep van binnen is hij een echt goed mens', antwoordde Miller onlangs, toen een Canadees persbureau hem vroeg naar het huidige contact met de door hem ontdekte acteur. 'Maar er zit gal in hem, ik weet niet hoeveel controle hij erover heeft.'

Gibson dook vorige week wel op bij de Amerikaanse première van Mad Max: Fury Road. Onverwacht, meldden de betrokkenen bij de film terstond, een potentieel pr-probleem ontwarend. Mocht de acteur rare dingen zeggen voor de camera, dan was dat dus niet de schuld van de Mad Max-franchise. Maar Gibson zei niks geks. Hij wilde gewoon grijnslachend op de foto met de acteur die hem verving.

Hoogtepunten

Vandaag opent het 68ste Cannes Filmfestival met het Franse drama La tête haute (regie Emmanuelle Bercot) waarin Catherine Deneuve opdraaft als jeugdrechter. Een greep uit de (mogelijke) andere hoogtepunten:

Youth (La giovinezza)

Nieuw, sterk gestileerd drama van Oscarwinnaar Paolo Sorrentino (La grande bellezza). Engels gesproken, met Michael Caine als gepensioneerd operaregisseur die bevriend is met een filmregisseur die nog één grote film wil maken. Hij wordt gespeeld door Harvey Keitel.

The Assassin

Langverwacht vechtkunstfilmepos in de Tang-dynastie, van de Taiwanese meester van de vloeiende filmstijl, Hou Hsiao-hsien, de grondlegger van de 'Nieuwe Taiwanese cinema'.

Inside Out (Pete Doctor)

Nieuwe Pixar 3D-animatiefilm die zich afspeelt in het hoofd van een meisje, waar haar emoties - blijdschap, woede, angst - een gepersonifieerd leven leiden.

Irrational Man (Woody Allen)

Komedie met Joaquin Phoenix als filosofieprofessor die zich (uiteraard) in een existentiële crisis bevindt en (uiteraard) valt voor studente Emma Stone. Allens vorige (Magic in the Moonlight) was een misser, wat een gunstig teken is: de laatste jaren wisselt de Amerikaanse veelfilmer opvallend zwakke films af met zeer sterke.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden