Eindelijk ging het weer over film en niet over geld

Met een ferme handdruk en een zoen was het voorbij. Alex van Warmerdam greep vrijdagavond op het Gala van de Nederlandse Film zijn kans een korte, hevige rel te smoren....

Tijdens het festival was Van Warmerdam het onderwerp van een dorpsruzie geworden. Hij had in Matthijs van Nieuwkerks dagelijkse talkshow in de festivaltent op de Neude Zwartboek een ‘kutfilm’ genoemd, gemaakt door ‘twee oude vieze mannen’. Meteen schoot het festival in een kramp. Bestuursvoorzitter Frans Afman liet in de wandelgangen weten dat de organisatie ongelukkig was met deze woorden.

Het moet gezegd: Van Warmerdam had zich stevig uitgedrukt. Hij voelde zich die avond op zijn gemak. Toen zijn teksten de intimiteit van een late festivalavond ontstegen en in dagbladen werden geciteerd, kreeg hij berouw. Ook Van Warmerdam vond het te ver gaan dat hij had gezegd dat Verhoeven niet kan filmen.

Toch kan zijn venijnige uitval ook als een positief signaal worden beschouwd. Er werd dit jaar in Utrecht weer volop en vol vuur over film gesproken. Dat was na jaren waarin het vooral ging over geld, geldstromen en subsidiepotten een verademing. Op podia en tijdens borrels is tien dagen gediscussieerd over wat de Nederlandse film vermag en welke kant de film op moet. Liefhebbers van Zwartboek braken een lans voor film als volksvermaak, terwijl de Ober-fans eigenzinnigheid belangrijker noemden dan kijkcijfers.

Op de openingsavond definieerde directeur Doreen Boonekamp het festival als een podium waar de Nederlandse cultuur en volksaard te kijk wordt gezet. Haar filmmarathon zou als antigif fungeren tegen ‘de fragmentering en het gebrek aan verbeeldingskracht in de Nederlandse samenleving’.

Wie met die ogen naar het festival heeft gekeken, kwam allerminst bedrogen uit. Premièrefilms als Pretpark Nederland, Nachtrit, Ober, Turkse Chick en Op de grens boden elk op eigen wijze een intrigerende kijk op een deel van de Nederlandse cultuur.

Veelzeggend was in dat opzicht een opmerking van Op de grens-regisseur Peter Delpeut. Hij vertelde dat filmmakers steeds meer moeite moeten doen om in Nederland een shot te maken waarop alleen nog maar natuur is te zien – een vaststelling die werd bevestigd door de films in het Tussenland-programma; in deze producties was letterlijk te zien hoe de grens tussen stad en platteland in Nederland almaar diffuser wordt.

Film was dit jaar op het NFF meer dan voorheen de graadmeter van het land. Het is te hopen dat het festival de komende jaren nog verder uitgroeit tot een serieuze discussieplek waar aan de hand van film over Nederland, de Nederlandse cultuur en de Nederlandse mentaliteit wordt gesproken. Geserreerd en filosofisch in chique debatten, en ’s avonds laat in de talkshow met het hart op de tong.

Want hoe verkrampt de organisatie ook op de kwestie-Van Warmerdam reageerde, wat hij deed, is voor een festival alleen maar interessant. Hoe meer discussie, hoe rijker de filmcultuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden