Muziek Na 51 jaar eerste plaat

Eindelijk gerechtigheid voor Ace of Cups, de eerste meidenband in de pop

De band was in de jaren zestig een voorbeeld, maar kreeg nooit een platencontract. Na 51 jaar wordt die fout hersteld en is het album verschenen dat destijds geen kans kreeg. 

Op de hoes van de net verschenen debuutplaat van de Ace of Cups zit een raadselachtige sticker. Daarop staat een citaat van Jimi Hendrix, die de band hartelijk aanbeveelt. ‘De laatste keer dat ik in de States was, hoorde ik een groovy sound. Deze meidenband, The Ace of Cups, die hun eigen songs schrijven, en die sologitarist is… hell, echt te gek!’

Ace of Cups in 2018, met vier van de vijf originele bandleden. Van links af: Mary Gannon (bas), Denise Kaufman (gitaar), Mary Simpson (gitaar), Diane Vitalich (drums). Beeld Rachael Wright

Even met het hoofd schudden. Dus: de in 1970 overleden rockgitaargod Jimi Hendrix prijst een meidenband aan die nu, in 2018, met een debuutplaat komt? Zit die Hendrix daar hoog in de pophemel gewoon een beetje nieuwe bandjes te recenseren? Of hoe zit dat?

Het antwoord op die vragen is een mooi, maar soms ook een beetje verdrietig verhaal. Een verhaal over de vrijheid van de sixties en muzikale dromen. Maar ook over harde aanvaringen met de bittere realiteit en in de knop gebroken carrières. Over een vrouwenband die nu, ruim een halve eeuw na de oprichting, echt een vrouwenband kan zijn. En dus over een veranderende muziekindustrie die kennelijk nu pas de dromen van toen kan waarmaken.

De oorsprong van The Ace of Cups ligt, hoe kan het ook anders, in de Summer of Love van 1967. En dan ook nog in de hippiewijk Haight-Ashbury van de Amerikaanse hippiehoofdstad San Francisco. In een van de kleine koffiebars in die wijk raakten vier vrouwen aan de praat, die allemaal een muzikale achtergrond bleken te hebben. Diane Vitalich bijvoorbeeld had ooit drums gespeeld bij The Comets, de rock-‘n-rollende begeleidingsband van Bill Haley – voor die tijd al best opzienbarend. En Mary Gannon had zich bekwaamd in het betere baswerk bij de band met de onheilspellende naam Daemon Lover.

Ze wilden allemaal graag meer doen met muziek. Zelf liedjes schrijven, de regie in handen nemen. En terwijl ze op het plan van een eigen bandje zaten te broeden, kwam een vijfde potentieel bandlid de bar binnenlopen. Denise Kaufman was een lekker activistische hippie met een flinke staat van dienst. Haar bijnaam was Mary Microgram. Ze was herhaaldelijk opgepakt tijdens protesten op de Universiteit van Berkeley en was lid geweest van de ludieke rebellengroep The Merry Pranksters, door Tom Wolfe vereeuwigd in zijn boek The Electric Kool-Aid Acid Test. Een tophippie dus, die de nieuw te vormen band een flinke zwieper kon geven.

De bandnaam weerspiegelde de tijdgeest: The Ace of Cups, naar een tarotkaart die liefde en innerlijke vrede voorspelt. De meiden – ze waren nog geen twintig – sloten zich op in een oefenruimte. Ze schreven liedjes rond het drumstel, en goeie ook. Ze ontwikkelden een prachtige, uiteraard hippieachtige manier van zingen, vaak in close harmony. Componeerden er bovendien stevig rockende gitaarriffs bij. Ze werden een échte band. En bedachten toen ineens dat ze ook een bijzondere band waren. ‘Hé, verdomd, we zijn een vrouwenband.’

In een korte documentaire over The Ace of Cups, te zien op YouTube, geeft Mary Gannon het eerlijk toe: ‘We wilden niet per se een vrouwenband worden. Daar waren we totaal niet mee bezig. Het gebeurde gewoon.’ Een schitterend ongeluk: The Ace of Cups was zomaar de eerste ‘all-female rockband’ in de popgeschiedenis geworden – al doen er meer een gooi naar die eretitel.

Ace of Cups, anno 1967. Beeld Casey Sonnabend

De band ging als een raket. Toen ze een flinke set eigen songs hadden, werden ze achter op een open vrachtwagen gezet en Californië rondgereden. Ze speelden bij Vietnam-demonstraties en actiebijeenkomsten: ‘No more war, no more war.’ En op kleine festivals. Daar vielen ze op, uiteraard. Dankzij de bandsamenstelling, maar ook met die groovy liedjes zoals het behoorlijk hard rockende nummer Stones – ook op YouTube is te vinden, in krakende demo-kwaliteit.

En jawel: The Ace of Cups werden ontdekt. Door promotors die het blijde nieuws doorvertelden aan de grote artiesten uit die tijd. Aan Jimi Hendrix dus. Hij hoorde de band spelen, verslikte zich in zijn kop thee en nodigde The Ace of Cups uit als openingsact voor een show in San Francisco, in 1967. Gitariste Mary Simpson, in de minidocumentaire over de band: ‘Toen hij opkwam, vroeg hij of hij mijn versterker mocht lenen. Eh… yeah!’

Ze speelden op alle grote festivals in het ontluikende rocktijdperk. Met bands als The Grateful Dead en The Band. Iedereen was fan. Het was wachten op de grote doorbraak. En die kwam niet.

De vrouwen hebben zichzelf ook vaak afgevraagd waar het nu fout ging. Ze hadden een paar aardige managers die echt het beste met de band voor hadden. Maar The Ace of Cups moesten eerst een plaat maken. En ze kregen nergens een contract getekend.

Er werden voorwaarden aan zo’n eerste plaat verbonden. De band moest met die plaat op een grote tournee. En dat lag een beetje moeilijk. Want een paar bandleden hadden inmiddels kinderen gekregen. En vrouwen konden niet met kind en al op tournee. ‘Voor een man lag dat natuurlijk anders, in die tijd’, leggen de bandleden uit in de documentaire. Een rockende hippieman met kind kon prima een jaartje op wereldtournee, in zijn met bloemen beschilderde toerbus. Dat kind bleef gewoon thuis, bij de vriendin of echtgenote. Summer of love of geen summer of love.

Zo ging The Ace of Cups ineens bergafwaarts, op die open vrachtwagen. De managers verloren hun interesse en geen platenbaas die nog probeerde iets met de vrouwen op te zetten. Niemand wilde een band tekenen waar een paar lastige kinderen aan vast hingen. En de band verbitterde. Het drong tot de leden door dat ze in een mannenwereld als de muziekindustrie geen poot aan de grond zouden krijgen. En dat verpestte de sfeer in de band. 

Het dieptepunt kwam toen zangeres Denise Kaufman, zes maanden zwanger, bij een concert een blik bier in haar gezicht kreeg gesmeten door een motorbendelid. Daarbij liep ze een scheur in haar schedel op. Een stuk gebroken bot van haar wenkbrauw moest chirurgisch worden verwijderd.

De lol ging er snel van af. Een voor een stapten de bandleden op, berooid en totaal gedesillusioneerd. Denise Kaufman hield dapper vol en verving de afvallers steeds door mannelijke musici, maar uiteindelijk bloedde de band toch dood. En zo werd The Ace of Cups ‘de beste band die je nooit in je leven gehoord hebt’: een mythe uit het verleden, waarvan op internet alleen een paar schimmige filmpjes te vinden waren.

Maar de laatste jaren laaide de interesse naar die toch wel historische band op. Misschien ook wel omdat de muziekindustrie in de gaten kreeg dat er een nieuwe tijd was aangebroken, waarin vrouwen in de popmuziek een veel belangrijkere rol moesten en zouden gaan spelen. Alsof de muziekgemeenschap zich nu op het hoofd ging krabben: hoe was het die eerste vrouwenband ter wereld eigenlijk vergaan? Wat was daar nu precies misgegaan?

En dankzij die  kritische zelfreflectie werd The Ace of Cups weer bijeengebracht. In 2017 trad de band weer eens op, met vier van de originele bandleden. En nu sloegen de platenbazen wel toe. Het label High Moon Records vroeg, nee: smeekte de band alsnog die debuutplaat op te nemen. En niet alleen als goedmaker voor wat er destijds was gebeurd, maar ook omdat de band echt iets te vertellen had - dat bleek wel bij die eerste comebacksessies.

We kunnen het happy end lang of kort maken, maar u kunt het resultaat van de wonderlijke hereniging beter zelf even op de oren zetten. The Ace of Cups hebben een plaat gemaakt! En wat voor plaat! De vrouwen kwamen vorig jaar samen met oude notitieblokken, waarop ze destijds hun liedjes hadden geklad. Halfvergane demo’s werden weer opgezet en de liedjes van toen konden nu in gloeiende studiosessies worden opgenomen, dankzij toeschietende hulp van geluidstechnici, opnameleiders en een berg studiomuzikanten die allemaal graag wilden meeschrijven aan het feelgoodverhaal.

Maar het echte verhaal komt van The Ace of Cups zelf, en fijnzinnige liedjes als Music, geschreven door het meest standvastige bandlid Denise Kaufman. In de tekst van dat nummer lijkt de zangeres een nieuwe generatie vrouwen aan te moedigen, maar ook te zeggen dat veel is vergeven en vergeten. Omdat muziek nu eenmaal oude wonden kan helen. ‘And when it gets so black, you think the end is near. That’s when all the stars appear. Like Music, they light up the land. Music – snap your fingers, clap your hands. Music – laugh and let your heart feel glad.’

De titelloze debuutplaat van The Ace of Cups is verschenen bij High Moon Records/ V2, op dubbel-cd en vinyl, en staat op Spotify.

Er zijn tegenwoordig best wat vrouwenbands, van Savages tot Warpaint. Maar de pioniers van The Ace of Cups kregen in de jaren zeventig al navolging van drie vrouwelijke bands die we nog steeds als voorvechters van de hard rockende vrouwenzaak kunnen beschouwen.

Fanny – De Californische band Fanny was de eerste vrouwenband die een album uitbracht bij een groot platenlabel: Fanny, uit 1970. De zussen June en Jean Millington zaten eind jaren zestig al in een eerdere vrouwenband genaamd Wild Honey, maar die band viel in 1969 uit elkaar omdat de vrouwen niet serieus werden genomen in een door mannen gedomineerde rockscene. Met de band Fanny ging het beter: de band maakte gedurende de jaren zeventig vijf stevige rockplaten.

Clout – De Zuid-Afrikaanse vrouwenband Clout werd eerst wereldberoemd in Nederland, met de hier erg populaire seventies-hit Substitute. De opname van dat nummer bij het programma Toppop ging de wereld over, omdat de band door sancties tegen Zuid-Afrika vrijwel nergens mocht optreden. Toen Substitute ook in het Verenigd Koninkrijk een hit werd, gebruikte het programma Top of the Pops de clip van Toppop om de single toch uit te kunnen zenden.

The Runaways – De ‘female-fronted heavy metal’ van nu is eeuwig schatplichtig aan de band The Runaways, van de stoerste rockvrouw aller tijden Joan Jett – die op haar beurt weer schatplichtig was aan Suzi Quatro. De band - ook met metalgitarist Lita Ford - klapte er halverwege de jaren zeventig hard op, met dikke hits als Cherry Bomb en het punkrockende Wasted. Zoals het een goede punkrockband betaamde, ging de band in 1977 met ruzie over geld uit elkaar. Gelukkig maakte Joan Jett daarna nog de epische rockhit I Love Rock ’N Roll.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden