Eigenzinnig en met talent voor controverse

Rudi Fuchs, die vertrekt bij het Stedelijk Museum in Amsterdam, verwierf in de jaren zeventig een reputatie met avontuurlijke kunst....

'MET kop en schouders' stak hij boven de andere kandidaten uit. Dat waren de woorden waarmee de Amsterdamse wethouder van Cultuur, Ernst Bakker, in oktober 1992 trots de benoeming van Rudi Fuchs als nieuwe directeur van het Stedelijk Museum bekend maakte. En daarmee ging een wens van Fuchs in vervulling de baas te worden van het belangrijkste museum voor moderne kunst in Nederland.

Éindelijk, want Fuchs was zeven jaar eerder al in de race. Toen viel de keuze op Wim Beeren, zeer tegen de zin van de lobby van Fuchsianen die Beeren 'sloom' vonden, terwijl Fuchs 'avontuur en controverses' beloofde. Avontuur en controverse - de twee woorden zijn de scharnierpunten in de carrière van Fuchs. Temeer omdat hij er eigenlijk een ambivalente houding tegenover had.

Fuchs (1942) studeerde kunstgeschiedenis in Leiden bij zijn 'spirituele vader' professor Van de Waal. Maar de niet-gepromoveerde Rembrandt-geleerde koos desondanks voor het avontuur van de moderne kunst: 'Het universitaire klimaat is schitterend, maar ik pas beter in het museum'. Als 33-jarige werd Fuchs directeur van het Van Abbemuseum in Eindhoven. Daar begon hij met een gewaagde en (inderdaad) avontuurlijke reeks tentoonstellingen van kunstenaars die in Nederland nog maar nauwelijk te zien waren geweest, zoals Baselitz, Dibbets, Ryman en Lüpertz.

Het succes bij het Van Abbe gaf hem internationaal aanzien. Met als hoogtepunt de organisatie, in 1982, van de zevende Documenta in Kassel. En zijn aanstelling, twee jaar later, als directeur van het Castello di Rivoli bij Turijn.

In Nederland ging het hem slechter af. Na de verloren strijd met Beeren om de directeurspost in het Stedelijk, aanvaardde Fuchs het directeurschap in het Haags Gemeentemuseum - in vele ogen niet meer dan een 'parkeerplaats'. Daar hield hij zich, naast enkele collectiepresentaties, voornamelijk bezig met de restauratie van het gebouw en de verkoop van twee Picasso's om de begroting op te schonen.

Wat niet is gelukt. Bij zijn vertrek bleek er een tekort van 4,2 miljoen gulden, ontstaan door zijn buitensporige reisgedrag en aankoopbeleid. Later gaf hij toe 'geen talent [te hebben] voor administratieve zaken'. Ook in Amsterdam was er vaak gemodder met geld, wat werd opgelost door een financiële waakhond naast Fuchs te plaatsen.

Kritiek heeft hij altijd gehad. Al vanaf zijn tijd in het Van Abbe. Maar vooral gedurende de jaren in het Stedelijk. Fuchs zou te loyaal zijn geweest aan zijn kunstenaarsvrienden uit de Van Abbe-tijd. Daarbij werd hij beticht van een zwalkend beleid. Fuchs vertelde weliswaar een hekel te hebben aan 'tralala-tentoonstellingen', maar ging even makkelijk door de knieën voor populistische publiekstrekkers. Met name de collectiepresentaties door koningin Beatrix en Harry Mulisch waren velen een doorn in het oog. Daarnaast waren er de omstreden tentoonstellingen van Dennis Hopper en Kamagurka.

Avontuurlijk? Nee. Controversieel? Ja. Maar tegenover de buitenwereld liet hij weinig merken van opstandigheid tegenover alles wat hem werd verweten. Ook niet toen zijn plannen voor een groter museum aan het Museumplein begin dit jaar werden afgeschoten.

Door het autoongeluk in Italië, eind vorig jaar, schijnt hij toleranter te zijn geworden. Wat je er ook van kan zeggen, standvastig is Fuchs wel. En eigenzinnig. Fuchs - de zelfbenoemde melancholicus, onheilsprofeet, liefhebber van Engelse literatuur ('Nederlanders kunnen niet schrijven') en behartiger van het culturele erfgoed dat hij in het gedrang zag komen door het 'spektakel' van de snelle, hedendaagse tijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden