'Egyptische schaatser moet van de planken'

Adel Salem heeft er geen woorden voor. Nog maar drie jaar geleden stond hij met zijn theatergroep De Sphinx op de bühne met De Elfstedentocht, waarin hij de (enige) rol van Egyptische schaatser speelde....

En wat gaat er nu zondag in het Amsterdamse Theater Bellevue zomaar in première? De Egyptische Schaatser, ook een eenakter, ook over een allochtoon in Nederland, maar niemand die daar iets van zegt. Dus zegt Salem het zelf maar. 'Dat stuk zou niet op de planken moeten.'

Salem beschuldigt de schrijver van De Egyptische Schaatser, Ruud van Megen, van misbruik van zijn ideeën. In 1994 vroeg Salem aan Van Megen een stuk te schrijven over de integratiepogingen van een allochtoon in Nederland. Gebaseerd op de persoonlijke ervaringen van Salem zelf en naar de geest van een boek van de Marokkaanse schrijver Mohammed Nasr, eveneens getiteld De Elfstedentocht.

Van Megen schreef dat stuk, maar Salem was over het resultaat zo ontevreden dat hij ervan afzag. 'Het was veel te veel op het boek gebaseerd.' De jonge theatermaker voltooide vervolgens zijn eigen Elfstedentocht. Maar Van Megen ging met zijn versie ook de boer op, won er zelfs het Festival van het Ongespeelde Stuk mee, waarna Theater Bellevue de productie voor dit seizoen programmeerde.

Salem vindt dat De Egyptische Schaatser nog steeds te veel leunt op de ervaringen die hij ten behoeve van zijn eigen voorstelling aan Van Megen toevertrouwde, en op het verhaal van Nasr. 'De hoofdpersoon in De Egyptische Schaatser is een verwarmingsmonteur. Die komt ook in het verhaal van Nasr voor. Dat kan toch niet? Je kunt toch niet zomaar een boek pakken en de naam van Henk veranderen in die van Ali en zeggen: nu is het van mij?'

Van Megen vindt dat onzin. 'Dat stuk is van mij. Er is geen woord hetzelfde. Hooguit zal de bezoeker zich herinneren dat hij al eerder iets heeft gezien over een buitenlander die schaatst.'

Ja, hij heeft destijds met Salem over diens persoonlijke ervaringen gesproken, en wie weet zijn die hier en daar in het stuk terug te vinden. Maar dat maakt het nog geen jatwerk, aldus Van Megen. Al schreef hij het oorspronkelijk in opdracht van Salem, het blijft zijn werk, vindt hij.

'Ik heb er geen cent voor gekregen. Ik schreef het omdat ik dacht het een mooi stuk kon worden, en dat Salem het prachtig zou vinden. Dat vond hij niet. Dat was pijnlijk. Officieel kun je een stuk weigeren. Maar gebruikelijk is het niet. In alle bescheidenheid: ik ben niet meer de eerste de beste.'

Trouwens, zowel Salem als Nasr worden zwart op wit bedankt, zegt Van Megen. Hem is zelfs verteld dat beiden 50 procent van de auteursrechten krijgen. 'Volstrekt belachelijk', vindt Van Megen want 'ze hebben er geen letter aan geschreven'. Maar ook hij wil zo langzamerhand af van het 'kinnesinne'. Nasr heeft een advocaat ingeschakeld en zou zelfs dreigen met een rechtzaak. Van Megen zegt daarvan niet het fijne te weten. Nasr wil daarover niets kwijt: 'We zijn in dialoog.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden