Column

Effect ice bucket challenge voor ALS blijkt van korte duur

Acties voor het goede doel kunnen als lopend vuur over internet gaan, maar de brand duurt vaak maar kort. Die conclusie trekt sociaal psycholoog Sander van der Linden (Cambridge Universiteit) op basis van onder meer een analyse van internetdata rondom de ALS ice bucket challenge.

Formule 1 coureur Lewis Hamilton doet mee aan de ALS Ice Bucket Challenge in 2014.Beeld AFP

Wekenlang stond in augustus 2014 ieders Facebooktijdlijn vol filmpjes van mensen die een emmer ijswater over zichzelf stortten en anderen nomineerden hetzelfde te doen, om aandacht te vragen voor de spierziekte ALS. Het leidde tot een enorme piek in googlezoekopdrachten als 'wat is ALS' en een recordaantal bezoekers op de Wikipediapagina over ALS. Maar die extra aandacht was binnen een paar weken alweer weggeëbd, schrijf Van der Linden deze week in Nature Human Behaviour.

Ook de stijging in donaties was van korte duur. De Amerikaanse ALS-vereniging kreeg 138 miljoen dollar (130 miljoen euro) binnen in 2014, 115 miljoen meer dan het jaar daarvoor. Maar in 2015 stond de teller gewoon weer op dezelfde eindstand als in de jaren voor de ice bucket challenge.

Naamsbekendheid

Theo Schuyt, hoogleraar filantropie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en niet betrokken bij het artikel, beaamt dat een virale onlinecampagne niet genoeg is om blijvend steun te krijgen. 'Sociale media zijn heel geschikt om aandacht te vragen voor een onderwerp, maar dat betekent niet direct dat mensen geld geven.' Daarvoor is meer nodig: motivatie vanuit je zelf, sociale druk uit je omgeving of simpelweg de concrete vraag om geld te doneren.

Bij de ice bucket challenge zei slechts een op de vijf deelnemers in de video iets over donaties, bleek eerder al uit onderzoek. Een op de vier noemde ALS niet eens. Voor velen van hen draaide het meer om de uitdaging dan om het goede doel.

Gorrit-Jan Blonk, directeur-bestuurder van Stichting ALS Nederland herkent dat. 'Soms wisten mensen helemaal niet waar ze het voor deden, maar velen wisten het gelukkig wel.' Het leverde hen dat jaar met 2 miljoen extra aan donaties een recordbedrag van 8,9 miljoen op. Ook bij hen was dat een eenmalige stijging. 'Maar qua naamsbekendheid heeft het ons veel gebracht. En het heeft de internationale samenwerking in het ALS-onderzoek in een versnelling gebracht.'

Movember

Toch ziet van der Linden het als een interessante uitdaging om blijvend voordeel uit spontane virale acties te halen. Als succesvoorbeeld noemt hij Movember, de actie waarbij mannen zichzelf in november een maandlang niet scheren om aandacht te vragen voor gezondheidsproblemen als prostaatkanker. Wat in 2003 begon als een idee van twee Australische vrienden, wordt nu jaarlijks georganiseerd vanuit de internationale Movember foundation. Het verschil met de ice bucket challenge is volgens van der Linden dat het geleidelijk groeide, en meer vanuit inhoudelijke betrokkenheid van deelnemers. Misschien zit de kracht van virale acties dus paradoxaal genoeg wel in het afremmen van dat virale element van de campagne.

Eenvoudig is dat echter niet. Een poging van de ALS-beweging om van de ice bucket challenge een jaarlijks evenement te maken ging in augustus 2015 geruisloos voorbij.

Een wassen beeld van de Britse ex-premier David Cameron in Madame Tussauds in Londen met een snor ter ere van Movember in 2012.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden