Effe hugge met Ari de Finse stadsnomade

Veel omroepen hebben de interactieve televisie ontdekt. Al weten ze nog niet hoe ze daarmee de kijker aan de buis kunnen kluisteren....

IDEETJE VOOR acht delen interactieve televisie.

We plaatsen effe-lekker-hugge-Ruud van Big Brother als een levensgrote Tamagotchi-beer in een virtueel decor - een Quake-arena met bloemetjesbehang, zeg maar. Dan laten we verlekkerd lippenlikkende Lara Croft-klonen tegen de muren hangen, waarna de mensen thuis met hun afstandsbediening bepalen wat Ruud gaat zeggen. Kunnen ze over stemmen. Heel democratisch. Weet Ruud zich te beheersen (groene knopje), gaat-ie-grienen (geel) of probeert hij een grap over domme blondjes (rood)?

Het concept hoeft niet te veel te kosten. We zullen moeten dokken voor de rechten op Ruud, maar de echte hebben we niet nodig. Die duizenden uren band uit Almere kunnen nog eindeloos worden versneden. En desnoods klonen we Ruud ook.

Het is niet eens zo'n bizar idee, afgemeten aan wat er zoal leeft onder de televisiemakers die het afgelopen jaar deelnamen aan een 'Europees' project over interactieve televisie. Teams van de TROS, van Teleac/NOT, van de Britse BBC, de Ierse RTE en de Finse omroep presenteerden woensdag bij de Media Academie in Hilversum 'concepten' waardoorheen als een rode draad het idee van 'knuffel-tv' liep. Interactieve televisie moet kennelijk over e-life gaan, virtueel leven dus: dat kunnen artificiële poppetjes zijn, maar ook een bloeiende tuin, of een levensechte man. 'Het is verzorg-tv', grijnst Eppo van Nispen, die als hoofd non-fictie bij de TROS de cursus van vijf maal een week bijwoonde.

Een pilot hield van Nispen er niet aan over. Noch een panklaar concept waarover hij vervolgens, zoals Britse collega's, angstvallig dient te zwijgen omdat de concurrentie er weleens mee vandoor zou kunnen gaan. Wel dankt de TROS aan de cursus, georganiseerd door de Nederlandse Media Academie, de BBC en de Finse Universiteit voor Kunst en Vormgeving, het besef dat televisiemakers de opmars van interactieve televisie niet kunnen negeren. 'Want er komt een generatie aan die wel weet hoe een muis moet worden gebruikt', zegt Van Nispen, onder verwijzing naar premier Kok die kort geleden nog niet beter wist dan dat een muis een wat eigenaardig vormgegeven remote control moest zijn.

Dat ís nogal wat voor de TROS. Nog begin dit jaar trok directeur Huib Boermans de stekker uit de nieuwe-media-activiteiten die de omroep in voorgaande jaren al te voortvarend was begonnen. Een dappere beslissing, vindt Van Nispen, omdat toch een hele groep mensen 'er heel hun ziel en zaligheid in hadden gestopt'. Uiteindelijk bleek dat de TROS een pakket aandelen in Internet-aanbieder World Online verkocht, een eind maakte aan een project met uitgever Audax, en de Internet-site op de schop wilde nemen. Van Nispen: 'Die was heel beperkt. Er stond nieuws op. Waarom? Dat doet de NOS ook al. Zijn we mee gestopt. En we zijn weer gaan doen waar we goed in zijn: televisie en radio maken.'

De houding van de TROS - veel geleerd, legendarische blunders begaan, nu opnieuw beginnen - is typerend voor de manier waarop veel omroepen over nieuwe media en interactieve televisie denken. Ze beseffen dat de techniek nieuwe programmagenres mogelijk maakt, met meer kanalen, meer informatie, minder lineaire verhaallijnen, een grotere betrokkenheid van kijkers en één-tweetjes met Internet. Maar ze hebben nog geen idee van hoe dat dan zou moeten. In het ergste geval gaan ze televisie voor computerschermen maken, of radio uitzenden op het world wide web, of ze verplaatsen een computerschietspelletje als Quake naar een John de Mol-studio in Hilversum. Publiek erbij, helpers weg, draaien maar.

De Nederlands-Fins-Britse cursus, onder meer gesponsord door Philips en Sony, leverde in elk geval een paar ideeën op. Niet bij de TROS trouwens. Van Nispen geeft toe dat zijn omroep nog niet veel verder is dan dat kabouter Plop op het net moet. Het team van Teleac/NOT kwam ook al niet verder dan het besef dat laagopgeleide ouderen niet met Internet overweg kunnen: de tv-makers piekeren over een 'multimediapakket' met een aanraakbeeldscherm en een thema-avond op tv. Tastbaar was slechts hun nieuw ontwikkelde, kinderlijk eenvoudige desktop-interface-voor-ouderen. Heel aandoenlijk, maar nauwelijks een concept voor interactieve televisie.

De Ieren van RTE zijn iets - maar niet veel - verder gekomen. Zij willen tv-amusement naar Internet brengen. Dan kunnen kijkers kiezen uit fragmenten muziek, comedy en interviews, en hun eigen, gepersonaliseerde playlist samenstellen. Een opmerkelijk idee, vooral omdat het al zo vaak door anderen is bedacht. Het leunt in elk geval een stuk minder op de mogelijkheden van virtuele en interactieve televisie dan de concepten van de twee Britse teams. Het eerste idee, een combinatie van tv, intelligente 'agents' en computerspel, wordt volgens programmamaker Marc Goodchild zo serieus genomen door de BBC, dat hij er ('Sorry 'bout that') niets over mag zeggen: 'Over zes maanden willen we een werkend prototype hebben.'

Maar in Goodchilds Evo Warrior-plan zit zeker een Tamagotchi-element: een virtueel diertje dat in leven moet worden gehouden - en daar een hele gemeenschap van. Zo'n 'zorgconcept' schuilt ook achter het andere BBC-plan, dat even Brits als simpel en leep is: een virtuele Tamagotchi-tuin die verpietert als je hem niet verzorgt en bloeit als je dat wel doet. Een kruising kortom van de bekende screensaver-vis en een van die dertien-in-een-dozijn-tuinontwerppakketten.

Hierbij vergeleken is het programmaconcept van de Fin Raimo Lang heel wat innovatiever. Het heet Aquarium. En draait om een eenzame stadsnomade, Ari, die na een zenuwinzinking aan slapeloosheid lijdt. Het publiek kan de geflipte makelaar 's nachts bekijken op tv en bepaalt al stemmend via de telefoon zijn gedrag: wat er wordt uitgezonden, is afkomstig van een databank met geluidsloze fragmenten. Na verloop van tijd krijgt Ari een voor hem onzichtbare, maar even eenzame buurvrouw, Eira, met wie wel iets, maar niet bijzonder veel gebeurt.

Lang ('Jaaaa, Big Brother, heb ik van gehoord') denkt dat Ari een cultheld gaat worden. 'Ik mik op de slapeloze tv-surfer. Het gaat erom dat je als publiek voor Ari zorgt. Ari is soms narrig en luistert ook niet altijd naar wat het publiek wil. Het is minimalistisch en traag, maar wel interactief.'

Aquarium wordt in 2000 'internationaal op de markt gebracht'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden