Eet-, drink- en shopwijk

Sinds de hoofdstraat Istiklal Caddessi voetgangersgebied werd, is Beyoglu terug. Beyoglu is de gegoede wijk van Istanbul, de heidense wijk, de wijk van alle culturen....

Hier vind je de grond en het goud. Luidt een gezegde in Istanbul. Want hier, op die mooiste van zeven heuvels aan de Bosporus, ligt rijkdom of ander geluk altijd om de hoek. De kleermaker werd er beroemd, de prostituee kon zich er redden, de actrice begon er een restaurant, en nu, ja, nu heb je er ook de Barman van het Jaar die een Wet Dream of een Porn Star bijeen shaket.

Beyoglu, hoog uittorenend boven de Aya Sofia en de Blauwe Moskee aan de andere kant van de Gouden Hoorn, is altijd de wijk van de ‘heidenen’ genoemd, van de niet-moslims. Plek voor handel en vertier. Waar nog steeds meer kerken dan moskeeën zijn. Waar de ene straat op Parijs lijkt, en de andere op San Francisco. Waar op Istiklal Caddessi 124b, naast pornobioscoop Rüya, de patisseriebakker de beste profiteroles van het land bakt. Al sinds 1941, toont een bord boven de deur.

Het is een bord als vele in de wijk. Plaquettes of gedenkstenen die al het halve verhaal vertellen. De winkelpassage is eigendom van de Armeense familie Tokatliyan. De kebabwinkel is begonnen in 1956, de grote Grieks-Orthodoxe Kerk dateert van 1880. En de voetbalclub Galatasaray zit er sinds 1905, zo staat op het hoofdkantoor aan de Hasnun Galip-straat. En ach, het ondergrondse treintje, dat omhoog en omlaag pendelt tussen de Galata-brug en Beyoglu, begon in 1876.

Beyoglu, de wijk van alle culturen, de gegoede wijk, de wijk waar het doorgaans béter ging.

Vroeger, al in de 19de eeuw, toen Istanbul nog Constantinopel heette, waren het vooral de Grieken, Armeniërs en joden die er hun toevlucht zochten: omdat ze niet bijzonder geliefd waren, maar meer nog omdat ze daar een groot huis konden bouwen, met een fenomenaal uitzicht. Kerken, synagogen, restaurants, bars, theaters, bioscopen en ook een bontzaak zagen het licht. Dit was een wijk, zoals de 68-jarige Mahmut Bas achter de balie van patisseriezaak Inci omschrijft, ‘waar alles zo beschaafd was, waar iedereen altijd een stropdas droeg’.

Dat is lang geleden, weet ook hij. Beyoglu is na de Tweede Wereldoorlog tientallen jaren in verval geweest, toen arme boeren uit Anatolië en prostituees uit Rusland hun geluk zochten op deze heuvel van Istanbul. De burgerij was vertrokken. Omdat de haat was toegenomen, omdat minderheidsgroepen werden gediscrimineerd met een ‘rijkdom’-belasting. Omdat Grieken in 1955 waren opgejaagd (ze zouden het huis van Atatürk in de fik hebben gestoken). Omdat de joden zich na de oorlog al helemaal niet meer welkom voelden, en de meesten niet meer twijfelden toen in 1986 twee Arabische terroristen 26 bezoekers van de Neve Shalom-synagoge doodschoten.

Maar Beyoglu is terug. Herontdekt nadat iemand begin jaren negentig op het simpele idee kwam de Istiklal Caddessi, de hoofdstraat, voetgangersgebied te maken. Heel Istanbul komt er wandelen tot laat, eet gevulde mosselen met citroensap bij een karretje of kraampje, ruikt de weeïg zoete lucht van de gepofte kastanjes, koopt een puddinkje bij Saray, de winkel van de burgemeester, en loopt even langs het Atatürk-beeld op het Taksim-plein. Oké, een behoorlijk lelijk plein, maar het is wel het hart van modern Istanbul, plek voor protesten als op 1 mei, maar ook plek voor een juichende menigte als Fenerbahçe kampioen wordt (liever Galatasaray, want die is écht uit de buurt).

Wat een stad – die buurten, die straatjes! Thee en backgammon in het Kartal-steegje naast het Galatasaray Lyceum; antiek kijken in de hellinkje-op-hellinkje-af-buurt Cukurcuma; meze (Turkse tapas) eten en raki drinken in de Nevizade-straat, lunchen aan de Bosporus op het terras van het Istanbul Modern, het nieuwe museum, of op het dak van 5. Kat, bar/restaurant van actrice Yasemine Alkaya. Voor boeken naar het Tünel-plein, een live-bandje kijken in Babylon.

Wat een stad. Wie wil weten hoe modern Turkije kan zijn, hoe religieus en wereldlijk tegelijk, moet hier zijn. Vanaf club/restaurant 360, trendsetter met dakterras op acht hoog, zie je in de verte de Bosporus, de Gouden Hoorn, het Topkapi-paleis, de Aya Sofia, de Blauwe Moskee, alles waar je óók een keer geweest moet zijn. En vlak voor je, beneden, de ingeklemde Saint Antoine-kerk. Die houdt op zondag diensten in het Engels, het Pools, het Italiaans en het Turks, en is ‘huisbaas’ van Afacan Pizza & Burger, die ook in het complex zit.

De wijk is veranderd ja, dat zal iedereen beamen. Een woonwijk is het niet echt meer; Beyoglu is boven alles eet-, drink-, en shopwijk. Sashah Khan, een van de eigenaren van 360, doet er niet lullig over: ‘Ik denk dat wij Beyoglu hebben veranderd. We hebben Istanbul veranderd, nee, Turkije!’

Nou, niet helemaal. Want je kunt clubben of loungen wat je wilt, zo weten de ouderen, je bent pas echt in Beyoglu geweest als je de profiteroles van Inci hebt geproefd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden