Eerste nummer Sandwich-man lijkt nu al een collector's item

Het ziet er zo bescheiden uit dat je er met gemak een maand lang aan voorbij kunt lopen. Het nieuwste kunsthistorische blaadje in Nederland heet De Sandwich-man....

Aanvankelijk was De Sandwich-man alleen bedoeld voor intern gebruik, voor de kunsthistorisch geïnteresseerde leden van de AICA. Maar deze eerste boreling werd unaniem zo enthousiast ontvangen dat de redactie (bestaande uit Mark Kremer, Tineke Reijnders en ex-Museumjournaal Philip Peters) besloot het schriftje ook elders te distribueren, bij in kunst gespecialiseerde boekhandels.

Daar prijkt het nu - tegendraads, marginaal en 'bereid om anderen in de kuiten te bijten', aldus redacteur en initiatiefneemster Tineke Reijnders.

Het eerste nummer van deze eerste jaargang is helemaal gewijd aan de laatste Documenta in Kassel, die georganiseerd werd door de Franse kunsttheoretica Cathérine David. De aanleiding voor dit thema - zo schrijft de redactie in haar voorwoord - is 'de verbazing over het in gebreke blijven van de Nederlandse dagbladpers, voor wat betreft degelijke analyses van het gebeuren'.

Zo'n stellingname wekt nieuwsgierigheid op. Maar de zinsnede veroorzaakt ook een lichte huivering. Want 'degelijke analyses' associeer je als niet AICA-lid al snel met cryptisch kunsthistorisch jargon, het soort waarvan David zich in haar Kurzführer en kilo's-wegende Documenta-boek bediende en waardoor meer kunstliefhebbers werden buitengesloten dan binnengehaald.

Maar die vrees blijkt geheel ongegrond. In negen bijdragen leggen auteurs als Camiel van Winkel, Antje von Graevenitz, Mark Kremer, Chris Dercon (middels een interview), Din Pieters en Philip Peters helder en persoonlijk uit waarom de Documenta voor hen een triomf dan wel een desillusie was.

Zijdelings komen kwesties en discussiepunten aan de orde die de Documenta als gebeurtenis overstijgen. Zo spreekt Boijmans van Beuningen-directeur Chris Dercon over het afnemend belang van de beeldende kunst als discipline die er nog toe doet, terwijl Philip Peters juist een interessante parallel schetst tussen de radicaal-ideologische kunst van de jaren zestig en die van nu.

Over de Documenta zelf word je als lezer veel duidelijk. Met name Camiel van Winkels bijdrage (die al eerder in het architectuur-tijdschrift Archis verscheen) is een uitnemende en inspirerende verdediging van de poging die David deed om de tegenstelling op te heffen tussen een 'humanistisch-instrumentele en een postmodern-sceptische houding tegenover het beeld'.

Daarentegen is Philip Peters ongewild geestig in zijn bijdrage, die begint met de zin 'Ik denk dat er ook veel goeds over Documenta X te zeggen valt', maar die vervolgens voornamelijk kritiek bevat.

Dit eerste nummer van De Sandwich-man leest en ziet er nu al uit als een collector's item. Jozee Brouwer, student aan de Rietveldt-Academie, heeft met de beperkte middelen die haar ter beschikking staan (De Sandwich-man krijgt geen subsidie maar 'leeft' van de contributie van leden) de bladspiegels zo ontworpen dat ze, eenmaal van hun nietje ontdaan, uit te vouwen zijn tot een groot affiche.

Toch zou dat zonde zijn van het tijdschriftje en de teksten daarin. Want díe stemmen tot het heroverwegen van je eigen opinies, die zijn opwekkend, en nodigen uit tot opnieuw een tocht naar Kassel.

Lucette ter Borg

De Sandwich-man, jaargang 1, nummer 1: 'Noch einmal Documenta X'. Prijs ¿15,-. Verkrijgbaar bij oa Art Book in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden