Review

Eerherstel voor een artistiek genie

Vanuit een ongegeneerde liefde voor de muziek heeft Philip Norman opnieuw een rockbiografie op hoog niveau afgeleverd. Met affectie maar zonder dweperij geeft hij Paul McCartney de biografie die hij verdient.

null Beeld
Beeld

Voorjaar 1981 verscheen voor het eerst een door Philip Norman geschreven rockbiografie. Die ging over The Beatles en heette Shout!, en voor de promotie van de Amerikaanse editie was Norman, zelf Engelsman, te gast in het tv-programma Good Morning America. Een van de dingen die hij daar zei, was dat John Lennon, die net een paar maanden eerder was vermoord, niet één kwart van The Beatles vormde maar driekwart.

Dat had hij beter niet kunnen doen. Via via kreeg Norman te horen dat met name Paul McCartney zich hier zwaar aan had geërgerd. En Paul was zeker niet de enige die Shout! een oefening in eenzijdige Lennon-verheerlijking vond.

Maar Paul McCartney is geen man van eeuwigdurende rancune. Ruim dertig jaar later, eind 2012, had Philip Norman een verzoek. Of hij, voor zijn aanstaande biografie van McCartney, diens 'stilzwijgende goedkeuring' kon krijgen. Opdat mensen uit McCartneys omgeving zich niet belemmerd zouden voelen om met Norman over hem te spreken.

Philip Norman

Paul McCartney - De biografie
Non-fictie
Uit het Engels vertaald door Henny Corver, Pon Ruiter, Annemie de Vries en Frits van der Waa.
Thomas Rap; 668 pagina's; euro 29,99.

Wederzijdse goodwill

Die goedkeuring kwam er, zodat Paul McCartney - The Biography een niet helemáál onafhankelijke productie werd. Zonder dat Paul zelf als bron is geraadpleegd en ook zonder andere inmenging van zijn kant. Maar wel tot stand gekomen in een sfeer van wederzijdse goodwill. Waarbij Philip Norman eerlijk toegeeft dat hij nog iets goed te maken had, en dat zijn 'anti-Paul'-stemmingmakerij van 35 jaar geleden inderdaad volslagen 'mad' was.

Dit is één rode draad in Paul McCartney: eerherstel in artistieke zin, voor iemand die al zo'n halve eeuw vecht tegen het imago van de meest 'oppervlakkige' van de Beatles; van de meest commerciële, minst avontuurlijke, meest burgerlijke. Een reputatie die gelukkig moeiteloos kan worden gecorrigeerd, met aansprekende feiten in overvloed. Over Paul als het creatieve genie achter veel van de allerbeste en meest innovatieve Beatles-songs. Maar ook: Paul als de seksueel meest baldadige en degene die Mick Jagger voor het eerst een joint liet roken.

En vooral: Paul als enige van de vier die zich na de eerste golf van Beatle-mania in 1965 niet terugtrok in een groot herenhuis op het platteland maar doelbewust in Londen ging wonen, vastbesloten om niets te missen van de culturele levendigheid die je alleen in de grote stad vindt. Die bijvoorbeeld, samen met nieuwe vrienden, met hamer en witkwast meehielp bij de inrichting van de 'alternatieve' Indica-galerie in West End. En die november 1966 zelfs John Lennon zo ver kreeg om zich even los te weken uit de lethargie van zijn 'country'-leven, en daar eens te komen kijken naar het werk van een onbekende conceptkunstenares met een vreemde Japanse naam.

zwakte

Onbekend zijn deze feiten allemaal niet, maar niet eerder werden ze zo verhelderend en contextrijk opgeschreven als nu door Philip Norman in deze nieuwe biografie. 'Nieuwigheden' staan voornamelijk in de laatste 400 van de 800 pagina's, over Paul McCartney ná The Beatles. Ook dat is natuurlijk interessant: het onwaarschijnlijke succes van Wings; het huwelijk met Linda Eastman; Pauls privéleven na Linda's dood in 1998; zijn grote live-tournees die nog steeds voortduren.

Tegelijk is dit ook een zwakte van dit boek. Een complete levensbeschrijving van Paul McCartney kan er niet omheen dat hij 'maar' dertien jaar met The Beatles speelde, van 1957 tot 1970. En dat sindsdien een periode is verstreken van meer dan drieënhalf keer zo lang, waarin óók nog weer van alles is gebeurd. Juist hierdoor wordt de allure van Philip Normans eerdere biografie John Lennon - The Life, uit 2008, dit keer niet gehaald. Ook dat boek telde ruim 800 pagina's, maar eindigde noodgedwongen al in het 41ste levensjaar van de hoofdpersoon. (Paul is nu 73.) En had hierdoor vanzelf veel meer focus op die jaren die er, in het verhaal van alle vier de Beatles, nu eenmaal oneindig veel méér toe doen dan alles wat daarna nog is gekomen.

Paul McCartney en Mick Jagger in 1967. Het was McCartney die Jagger zijn eerste joint liet roken. Beeld Getty
Paul McCartney en Mick Jagger in 1967. Het was McCartney die Jagger zijn eerste joint liet roken.Beeld Getty

Hoog niveau

Toch schreef, ondanks deze ingebouwde handicap, Philip Norman met Paul McCartney opnieuw een rockbiografie die ver boven de middelmaat uitsteekt (na intussen ook nog Mick Jagger in 2012). Met kennis van zaken op zelden geëvenaard niveau; vanuit een ongegeneerde liefde voor rockmuziek; en met een grondhouding van respect voor het onderwerp die nooit ontspoort in dweperij.

En niet te vergeten: als iemand die weliswaar een directe generatiegenoot is, uit 1943, van de mannen over wie hij schrijft. Maar die, als hij nu hun vroege, meest boeiende en vaak wilde levensjaren onderzoekt en beschrijft, dit doet met een ondertoon die bijna 'vaderlijk' overkomt in de beste zin van het woord. Een natuurlijke mix van vanzelfsprekende affectie én distantie-door-volwassenheid, soms afgewisseld met rake maar bijna altijd vriendelijke humor. Ook nu nog blijft Paul McCartney deels een enigma. Maar dichter bij de waarheid zullen we niet meer komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden