Eenzame ambassadeur spelend op langhalsluit

Het uiteenvallen van de Sovjet- Unie heeft niet alleen veel politieke reuring veroorzaakt, maar ook de culturele wereldkaart verrijkt. Neem de shashmaqam uit Bukhara, ooit de hoofdstad van het gelijknamige emiraat , tegenwoordig een deel van de republiek Oezbekistan....

Ari Babakhanov, inmiddels de zeventig gepasseerd, is de kleinzoon van Levi Babakhanov (1874-1926), die als laatste musicus in dienst was van de emir. Net als zijn grootvader bespeelt hij de kashgar rubab, een getokkelde langhalsluit. Als eenzame fakkeldrager van een oude traditie trekt hij tegenwoordig de wereld rond met zijn zeskoppige ensemble.

In de kleine zaal van het Haagse Korzo Theater zit de oude Babakhanov er donderdagavond inderdaad wat verloren bij. Terwijl Hilola Samadieva, een van de twee zangeressen van het ensemble, stralend haar compleet vergulde bovengebit bloot lacht en de beide raamtrommelaars elkaar én het ensemble opjutten, staart Babakhanov wat wezenloos voor zich uit. Zijn spel heeft er overigens niet onder te lijden: soepel en trefzeker laat hij zijn vingers langs de lange, dunne hals van de rubab glijden. Het meest kenmerkende van de muziek uit Bukhara is echter niet het getokkel op luiten, maar de zang, meestal in vraag-en-antwoordvorm tussen gespierde mannelijke stentorstemmen en snijdende, soms zelfs snerpende vrouwenstemmen. Het is een traditie die stamt uit de tijd dat Oezbeken en Tadjieken nog met hun vee over de steppen trokken.

Babakhanov vervult zijn culturele ambassadeursrol met verve. Anders dan Yo-Yo Ma, die voor zijn Zijderouteproject de smakelijkste muzikale tradities kon uitkiezen, rust op hem de taak de Oezbeekse muziek, die veel ingetogener is dan de verwante mugam uit Azerbeidzjan, toch voor een breed publiek toegankelijk te maken. Dus beperkt zijn ensemble zich tot de lichtere kost binnen het idioom van de shashmaqam en is de voorstelling zo opgebouwd dat er voldoende afwisseling tussen de stukken is om verveling zo weinig mogelijk kans te geven.

Die strategie werpt zijn vruchten af. Als de avond wordt besloten met een populaire liederencyclus, waarbij de zangeressen enkele dames uit het publiek weten te verleiden zich aan wat voorzichtige danspasjes te wagen, is van de aanvankelijk reserve ten opzichte van deze exotische muziek niets meer te merken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden