'Eens landt hij waar hij thuishoort'

De commotie die jarenlang rond het beeld Santaclaus heerste, was tijdens zijn onthulling ver te zoeken. Hoop gloorde zelfs voor een plaats in de openbare ruimte....

En opeens, na vijf jaar vergaderen, is het zover: deonthulling. Champagne, veel mannen in pakken, veel camera's,hilariteit. 'Als Opstelten de Buttplug neemt, neemt VanCaldenborgh het hoofd', schalt de ceremoniemeester door demicrofoon. 'En', ronkt hij voor het publiek dat deze maandagavondde grap overal van kan inzien: 'Als jullie nog een beetje rukken,dan lukt het vast wel.'

Burgemeester Ivo Opstelten en zakenman Joop van Caldenborghzullen beiden het roze doek eraf trekken van dat wat nog even hetpolitiek meest besproken kunstwerk van de laatste jaren omhult:Paul McCarthy's Santaclaus, beter bekend als 'kabouter Buttplug'.

Maar het lukt níet. Opstelten gaat eraan hangen, het doekscheurt, en hoewel het van de kabouter afglijdt, blijft het omde plug zitten. Een toegesneld gemeenteraadslid moet hetopenknippen. 'Als dat niet symbolisch is', buldert Opstelten inde gereedstaande camera's. Iedereen applaudisseert.

Want met symbolisch, zo begrepen de rond de tweehonderdgenodigden, bedoelde de VVD-burgemeester het jarenlangegetouwtrek rond het beeld. De Amerikaanse kunstenaar PaulMcCarthy werd in 2000 door de Internationale Beeldencommissie,het onafhankelijke adviesorgaan waarvan Van Caldenborgh devoorzitter is, gevraagd een beeld voor het RotterdamseDoelenplein te ontwerpen. Toen bleek dat zijn zes meter hogebronzen kerstman een attribuut zou vasthouden dat weliswaar alseen kerstboom, maar ook als een bildildo geïnterpreteerd konworden, blokkeerde de gemeenteraad de plaatsing. Een slependediscussie volgde, tot deze maand uiteindelijk werd besloten hetwerk onder te brengen op het Boijmansplein. Tijdelijk.

Niets van al die consternatie bij de onthulling. Beschaafdemuseumbonzen van het vrijzinnige genre - Wim van Krimpen (DenHaag), Karel Schampers (Haarlem) - staan vriendelijk in gesprekmet zakenleven en politiek. Alleen twee in kerststoeipakjegestoken jonge vrouwen doen aan de 'knipoog' denken die dekabouter volgens het IBC bezit.

In de speeches is men er duidelijk over: er is gestreden, maarde glimp van hoop is niet gedoofd: 'Het museum treedt op alspension', verklaart Boijmans-directeur Sjarel Ex. 'Maar het beeldzal eens landen waar hij thuishoort.' Opstelten, na afloop: 'Hetzou mij niets verbazen als hij toch gewoon in de openbare ruimtekomt.' Vergelijkingen met 'onbegrepen kunst' over de hele wereldvliegen voorbij. Ex haalt de schaamlapjes erbij die Michelangeloin de Sixtijnse kapel moest schilderen. Wethouder Hulman (VVD)refereert aan hoe Zadkine woede opriep. Van Caldenborgh geeft eendiasessie waarin hij het beeld in het oeuvre van de kunstenaar,en in de context van de beelden elders in Rotterdam plaatst. 'Onserfgoed', vond Hulman. Zelfs de gemeenteraad lijkt mild geworden.Frans Jozef van der Heijden van het CDA, dat tegen openbareplaatsing was: 'Als we vanaf het begin af aan de informatie zogenuanceerd opgebouwd hadden gekregen, zoals Van Caldenborgh dienu geeft, was het allemaal anders gegaan.'

Was dan alle commotie gebaseerd op een misverstand? Detegenstem staat glimlachend aan de zijlijn, maar houdt voet bijstuk. George van Gent (VVD): 'Het is precies wat ik ervanverwacht heb. Het hoort niet in de openbare ruimte. Waarom niet?Omdat ik niet op straat wil gaan uitleggen wat ermee bedoeldwordt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden